“Cầm tay chỉ việc” để người dân tránh bẫy lừa đảo trên mạng

Ngày càng nhiều thủ đoạn lừa đảo được dựng lên trên không gian mạng, từ giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án để đe dọa, yêu cầu chuyển tiền đến làm quen, tạo quan hệ tình cảm rồi chiếm đoạt tài sản. Không ít người còn bị dụ tham gia các sàn đầu tư, tiền ảo với lời hứa lợi nhuận cao hoặc bị đánh cắp thông tin để mạo danh người thân, bạn bè vay, mượn tiền.

Trước thực tế này, việc tuyên truyền không chỉ dừng ở cảnh báo thủ đoạn mà hướng đến trang bị cho người dân những kỹ năng có thể sử dụng ngay khi gặp tình huống bất thường trên mạng.

Từ cảnh báo đến kỹ năng tự bảo vệ

Tại xã Hoành Mô, Công an xã phối hợp Hội Liên hiệp phụ nữ xã tổ chức hội nghị tuyên truyền về an toàn thông tin và phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng cho hơn 100 cán bộ, hội viên phụ nữ và người dân.

Tại đây, các tình huống lừa đảo được phân tích cụ thể, từ cuộc gọi giả danh cơ quan chức năng, những mối quan hệ tình cảm được tạo dựng trên mạng đến các lời mời đầu tư có mức lợi nhuận bất thường.

Không chỉ nhận diện thủ đoạn, người dân còn được hướng dẫn cách xử lý. Cán bộ công an hướng dẫn trực tiếp việc bật xác thực hai lớp cho tài khoản mạng xã hội, tài khoản ngân hàng; sử dụng mật khẩu an toàn; kiểm chứng thông tin trước khi thực hiện giao dịch.

Khi gặp tình huống nghi vấn, người dân được khuyến cáo không tiếp tục giao dịch, không cung cấp thông tin và liên hệ cán bộ thôn, xã hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ.

Cách làm này không chỉ được triển khai tại Hoành Mô. Thời gian qua, nhiều hoạt động tuyên truyền về an toàn trên không gian mạng được tổ chức tại các địa bàn, hướng tới những nhóm đối tượng khác nhau.

Tại Công ty Nhiệt điện Đông Triều - TKV, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Quảng Ninh đã tuyên truyền các biện pháp phòng ngừa tội phạm lừa đảo trên không gian mạng cho người lao động.

Với trẻ em, nội dung bảo đảm an toàn thông tin cũng được đưa đến cơ sở. Tại phường Bãi Cháy, lực lượng chức năng tổ chức hội nghị phổ biến kiến thức, kỹ năng bảo đảm an toàn cho trẻ em trên không gian mạng.

Trong khi đó, tại các địa phương, hoạt động tuyên truyền được lồng ghép trong Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, các diễn đàn “Công an lắng nghe ý kiến nhân dân” và sinh hoạt của các tổ chức đoàn thể.

Nội dung tập trung vào những kỹ năng cơ bản nhưng thiết thực: nhận diện cuộc gọi, tin nhắn và đường link đáng ngờ; bảo vệ thông tin cá nhân; sử dụng mật khẩu mạnh, xác thực đa yếu tố; kiểm chứng thông tin trước khi chuyển tiền hoặc thực hiện giao dịch trực tuyến.

Các kênh thông tin chính thống của địa phương cũng thường xuyên cập nhật phương thức, thủ đoạn mới để người dân chủ động phòng ngừa.

Đừng để một phút mất cảnh giác

Thủ đoạn lừa đảo thay đổi liên tục, trong khi chỉ một thao tác thiếu thận trọng có thể khiến người dùng mất quyền kiểm soát tài khoản hoặc tài sản.

Công an tỉnh Quảng Ninh khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng cho người khác; không truy cập đường link không rõ nguồn gốc và cần kiểm chứng kỹ trước khi chuyển tiền.

Đặc biệt, cơ quan Nhà nước không yêu cầu người dân chuyển tiền, cung cấp mã OTP hay thông tin tài khoản ngân hàng qua điện thoại hoặc mạng xã hội.

Nếu nghi ngờ bị lừa đảo, người dân cần nhanh chóng trình báo cơ quan chức năng, đồng thời lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản, đường link và các bằng chứng liên quan để phục vụ xác minh.

Trong môi trường số, cảnh giác không còn chỉ là nhớ một vài thủ đoạn được cảnh báo. Quan trọng hơn là hình thành thói quen dừng lại, kiểm chứng và hỏi lại trước khi thực hiện một giao dịch bất thường.

Đó cũng là lý do những buổi tuyên truyền theo hướng “cầm tay chỉ việc” đang trở nên thiết thực: giúp người dân không chỉ biết mình có thể gặp những chiếc bẫy nào trên mạng, mà còn biết cách nhận diện và xử lý trước khi quá muộn.