Áp lực cho hạ tầng giao thông từ xe chở quá tải trọng

Hệ lụy từ xe chở quá tải trọng

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, quy định rõ các loại xe thuộc diện quá tải trọng gồm: xe cơ giới, xe máy chuyên dùng có khối lượng toàn bộ vượt quá mức cho phép hoặc vượt tải trọng của đường bộ; xe cơ giới, xe máy chuyên dùng có khối lượng phân bổ lên trục hoặc cụm trục vượt quá tải trọng cho phép, gây áp lực lên hạ tầng giao thông.

Xe chở quá tải là vấn đề nghiêm trọng, không chỉ tác động trực tiếp đến phương tiện mà còn đe dọa an toàn của tài xế, người tham gia giao thông và cả hạ tầng đường bộ.

Trước hết, xe quá tải làm gia tăng nguy cơ tai nạn. Khi vào cua hoặc di chuyển trên đường dốc, xe dễ bị lật do mất cân bằng trọng tâm. Trọng lượng lớn cùng quán tính cao khiến khoảng cách phanh tăng, làm tài xế khó kiểm soát khi gặp tình huống bất ngờ.

Bên cạnh đó, xe chở quá tải làm giảm tuổi thọ của phương tiện. Tải trọng lớn khiến phanh hoạt động quá mức, giảm hiệu quả, lốp xe chịu áp lực cao, nhanh mòn và có nguy cơ nổ khi di chuyển với tốc độ cao. Hậu quả là các bộ phận quan trọng như phanh, lốp, hộp số, động cơ nhanh hỏng, kéo theo chi phí bảo dưỡng, sửa chữa tăng lên đáng kể.

Về hạ tầng giao thông, xe quá tải gây xuống cấp nhanh các công trình như cầu, cống thoát nước, thậm chí có nguy cơ sập nếu chịu tải trọng vượt mức trong thời gian dài. Thực tế nhiều tuyến đường chỉ sau vài năm khai thác đã xuất hiện hư hỏng nghiêm trọng, nguyên nhân chủ yếu là áp lực từ xe quá tải. Bánh xe nặng gây lún, nứt mặt đường, hình thành ổ gà, ổ voi, đồng thời tăng nguy cơ tai nạn cho các phương tiện khác.

Để hạn chế tình trạng này, các địa phương đã triển khai nhiều biện pháp, xây dựng kế hoạch kiểm tra, xử lý nghiêm các xe chở quá tải. Theo chỉ huy Đội CSGT đường bộ số 6, Phòng CSGT Công an TP. Hà Nội, từ đầu năm đến nay, các tổ công tác đã kiểm tra và phát hiện hàng trăm trường hợp xe quá tải trọng, rơi vãi vật liệu, gây mất vệ sinh môi trường. Điều này cho thấy, xe quá tải, không che chắn khi vận chuyển vật liệu hay phế thải xây dựng vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt ở những thời điểm vắng bóng lực lượng kiểm tra.

Nguyên nhân chính xuất phát từ việc nhiều chủ xe, doanh nghiệp vận tải vì lợi nhuận cố tình vi phạm, tăng khối lượng hàng hóa mỗi chuyến để cắt giảm chi phí, bất chấp quy định về tải trọng. Tình trạng này diễn ra phổ biến trên nhiều tuyến đường, đặc biệt ở những địa bàn có mật độ vận tải cao.

Trước thực trạng phức tạp này, việc xử lý xe quá tải đòi hỏi những biện pháp quyết liệt, đồng bộ và mang tính đột phá, nhằm ngăn chặn triệt để nguy cơ tai nạn, bảo vệ hạ tầng giao thông và đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông.

Chế tài xử phạt

Từ năm 2025, mức xử phạt đối với xe quá tải đã được nâng lên đáng kể. Theo Điều 34 Nghị định 168/2024/NĐ-CP:

Điều khiển xe mà tổng trọng lượng vượt quá tải trọng cho phép của đường bộ từ 10% đến 20% sẽ bị phạt tiền từ 4-6 triệu đồng, trừ trường hợp xe có giấy phép lưu hành còn giá trị sử dụng.

Trường hợp tổng trọng lượng hoặc tải trọng trục vượt quá từ 20% đến 50%; hoặc xe có giấy phép lưu hành nhưng trọng lượng vượt mức quy định trong giấy phép, mức phạt từ 13-15 triệu đồng.

Khi tổng trọng lượng hoặc tải trọng trục vượt quá 50%; hoặc không chấp hành kiểm tra trọng tải, tải trọng, khổ giới hạn, vận chuyển hàng siêu trường, siêu trọng, hoặc tìm cách né tránh kiểm tra, mức phạt từ 40-50 triệu đồng.

Ngoài ra, nếu hành vi gây hư hại cầu, đường, chủ phương tiện còn phải khôi phục tình trạng ban đầu và bị trừ điểm giấy phép lái xe.

Để kiểm soát hiệu quả xe quá tải, góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn và bền vững, các cơ quan quản lý cần tiếp tục duy trì lực lượng tuần tra, kiểm soát thường xuyên trên các tuyến quốc lộ, khu vực giáp ranh và những nơi có mật độ vận tải cao, nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm vi phạm.

Cùng với đó, việc mở rộng các kênh thông tin tiếp nhận phản ánh từ người dân qua hình ảnh, camera, điện thoại… sẽ giúp nhanh chóng phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm và giảm thiểu tai nạn do xe quá tải gây ra. Tăng cường áp dụng các ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát tải trọng.

Tuyên truyền đến doanh nghiệp và tài xế về tác hại của xe quá tải và trách nhiệm pháp lý liên quan. Hướng dẫn để chủ doanh nghiệp và lái xe nắm rõ những quy định của pháp luật, từ đó tự giác chấp hành. Đồng thời, kiên quyết xử lý đối với tất cả các trường hợp chở hàng quá tải trọng, nghiêm minh trong xử lý vi phạm, không có ngoại lệ.

Bên cạnh vai trò kiểm soát của lực lượng chức năng, chủ bến bãi, chủ phương tiện và lái xe cần nghiêm túc tuân thủ quy định cấp và chở hàng đúng tải trọng khi lưu thông để đảm bảo an toàn cho chính mình và cho những người khác, phương tiện khác cùng tham gia giao thông. Việc tăng cường chế tài, kết hợp công nghệ kiểm soát, nâng cao ý thức của doanh nghiệp và lái xe sẽ là bước đi quan trọng để xây dựng giao thông an toàn, bền vững.