Tòa án

Án phí trong vụ án tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên hoặc xác định con chưa thành niên cho cha, mẹ

Trịnh Cẩm Vân – Chánh án, Nguyễn Văn Quân – Phó Chánh án TAND Khu vực 11 Hải Phòng • 10/09/2026 17:49

Hiện nay, Tòa án đang giải quyết rất nhiều vụ án tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên hoặc xác định con chưa thành niên cho cha, mẹ góp phần xác định chính xác con ai là cha mẹ thực sự về mặt sinh học cũng như về mặt pháp lý, nhằm bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của cha mẹ con, qua đó góp phần ổn định xã hội. Tuy nhiên một vấn đề đặt ra trong trường hợp này, đương sự có phải chịu án phí không?

Để giải quyết vấn đề trên, Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự (viết tắt BLTTDS); Nghị quyết 326/2026/NQ-UBTVQH14 đã có quy định. Tuy nhiên vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau nên dẫn đến tình trạng áp dụng pháp luật không thống nhất như có Tòa án, có Thẩm phán vẫn buộc nguyên đơn hoặc bị đơn phải chịu án phí nếu yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận, có nơi được miễn án phí.

Có quan điểm cho rằng nguyên đơn vẫn phải chịu án phí, vì cho rằng việc xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên hoặc xác định con chưa thành niên cho cha, mẹ thuộc loại án Hôn nhân gia đình nên theo quy định tại khoản 4 Điều 147 BLTTDS; khoản 5 Điều 27 Nghị quyết 326, nguyên đơn phải chịu án phí sơ thẩm, không phụ thuộc vào việc Tòa án chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn. Có quan điểm cho rằng, yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận thì bị đơn phải chịu án phí theo quy định tại khoản 1 Điều 147 BLTTDS; khoản 1 Điều 26 Nghị quyết 326.

Theo quan điểm của tác giả, trong vụ án tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên hoặc xác định con chưa thành niên cho cha, mẹ thì đương sự được miễn án phí, vì:

Thứ nhất: Vụ án tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên hoặc xác định con chưa thành niên cho cha, mẹ là loại án Hôn nhân gia đình theo quy định tại khoản 4 Điều 28 BLTTDS. Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326 đã quy định "Người yêu cầu cấp dưỡng, xin xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên..." thì được miễn án phí. Người yêu cầu ở đây phải được xác định là nguyên đơn, bởi Tòa án chỉ giải quyết khi có yêu cầu của đương sự. Không thể hiểu người yêu cầu chỉ có trong việc dân sự.

Thứ hai: Tại khoản 1 Điều 11 Nghị quyết số: 01/2024/NQ-HĐTP đã quy định “Đương sự phải chịu án phí trong vụ án tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con theo quy định tại Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, trừ trường hợp tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự”.

Trên đây là một vấn đề thực tiễn xét xử còn có nhiều cách hiểu và cách giải quyết khác nhau, chưa có sự thống nhất. Tác giả xin nêu ra để cùng trao đổi, thảo luận và rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Quý bạn đọc, các đồng nghiệp nhằm góp phần làm rõ vấn đề, thống nhất nhận thức và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong thực tiễn xét xử.