Vụ xe khách "3 không": Sức mạnh của dữ liệu trong quản lý vận tải

Xe khách vi phạm bị phát hiện từ hệ thống giám sát

Thực hiện chỉ đạo của Cục Cảnh sát giao thông về việc kiểm tra, xác minh và xử lý các phương tiện có dấu hiệu vi phạm được phát hiện qua hệ thống giám sát, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP. Hà Nội đã chỉ đạo Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 14 triển khai lực lượng kiểm tra theo quy định.

Khoảng 20h30 ngày 10/6, tại khu vực số 194 đường Ngọc Hồi, Tổ công tác Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 14 đã dừng kiểm tra xe ô tô khách mang biển kiểm soát 38H-042.XX.

Quá trình kiểm tra cho thấy phương tiện này tồn tại hàng loạt vi phạm nghiêm trọng trong hoạt động kinh doanh vận tải hành khách. Cụ thể, lái xe không xuất trình được hợp đồng vận tải theo quy định; phương tiện không có phù hiệu xe kinh doanh vận tải và không có Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường còn hiệu lực.

Với các hành vi vi phạm trên, lái xe N.N.G. (sinh năm 1995, trú tại Hà Tĩnh) bị lập biên bản vi phạm hành chính. Theo quy định tại Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, tổng mức xử phạt đối với người điều khiển phương tiện là 12 triệu đồng, đồng thời bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe.

Đối với chủ phương tiện là Hợp tác xã vận tải H.M., lực lượng chức năng xác định đơn vị đã sử dụng xe kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng nhưng trên xe không có hợp đồng vận tải theo quy định, đồng thời giao phương tiện cho người làm công điều khiển thực hiện hành vi vi phạm. Tổng mức xử phạt đối với đơn vị là 44 triệu đồng. Như vậy, tổng số tiền xử phạt đối với lái xe và chủ phương tiện lên tới 56 triệu đồng.

Điều đáng chú ý là vụ việc không xuất phát từ một cuộc kiểm tra ngẫu nhiên trên đường mà được triển khai trên cơ sở công tác nắm tình hình, tiếp nhận thông tin và xác minh các dấu hiệu vi phạm được phát hiện thông qua hệ thống giám sát. Đây là một trong những biểu hiện rõ nét của xu hướng ứng dụng công nghệ và dữ liệu trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông hiện nay.

Nếu như trước đây việc phát hiện vi phạm chủ yếu dựa vào tuần tra trực tiếp hoặc phản ánh của người dân, thì hiện nay, các nguồn dữ liệu từ hệ thống giám sát đang trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng, giúp lực lượng chức năng chủ động phát hiện, khoanh vùng và kiểm tra những phương tiện có nguy cơ vi phạm.

Dữ liệu đang thay đổi cách quản lý vận tải

Vụ xe khách "3 không" cho thấy công tác quản lý vận tải đang từng bước chuyển từ phương thức giám sát thủ công sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu.

Trong lĩnh vực giao thông vận tải, dữ liệu hiện nay được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau như hệ thống camera giám sát giao thông, thiết bị giám sát hành trình lắp đặt trên phương tiện kinh doanh vận tải, cơ sở dữ liệu đăng kiểm, dữ liệu đăng ký phương tiện, dữ liệu cấp phép hoạt động kinh doanh vận tải và nhiều hệ thống nghiệp vụ khác.

Việc kết nối, đối chiếu và phân tích các nguồn dữ liệu này giúp cơ quan chức năng có thêm căn cứ để nhận diện những phương tiện có dấu hiệu vi phạm hoặc hoạt động không đúng quy định.

Thay vì phải kiểm tra ngẫu nhiên số lượng lớn phương tiện trên đường, lực lượng chức năng có thể tập trung nguồn lực vào những trường hợp đã được hệ thống cảnh báo hoặc xác định có nguy cơ vi phạm cao. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giúp tối ưu hóa nguồn nhân lực, giảm áp lực cho lực lượng tuần tra, kiểm soát.

Đối với hoạt động kinh doanh vận tải hành khách, dữ liệu còn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát hiện các hành vi vi phạm liên quan đến điều kiện hoạt động của phương tiện.

Một chiếc xe hết hạn kiểm định, không có phù hiệu kinh doanh vận tải hoặc không thực hiện đầy đủ các điều kiện theo quy định có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn cho hành khách. Hoạt động tuần tra, kiểm soát trực tiếp luôn giữ vai trò quan trọng, song việc bổ sung các công cụ giám sát bằng dữ liệu giúp nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý vi phạm.

Thực tế thời gian qua cho thấy cùng với việc tăng cường ứng dụng công nghệ, nhiều hành vi vi phạm trong lĩnh vực vận tải đã được phát hiện hiệu quả hơn, từ vi phạm về tốc độ, hành trình hoạt động đến các vi phạm liên quan điều kiện kinh doanh vận tải.

Hướng tới môi trường vận tải minh bạch hơn

Không chỉ giúp phát hiện và xử lý vi phạm, việc ứng dụng dữ liệu trong quản lý giao thông còn góp phần xây dựng môi trường vận tải minh bạch, công bằng và an toàn hơn.

Đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã vận tải chấp hành nghiêm quy định, việc tăng cường giám sát bằng công nghệ giúp hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh từ những đơn vị cố tình cắt giảm chi phí bằng cách bỏ qua các điều kiện bắt buộc như kiểm định phương tiện, giấy tờ hoạt động hay các yêu cầu về an toàn.

Đối với hành khách, đây cũng là một lớp bảo vệ quan trọng. Những phương tiện không đủ điều kiện hoạt động nếu được phát hiện và ngăn chặn kịp thời sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ mất an toàn trong quá trình vận chuyển.

Cục Cảnh sát giao thông nhấn mạnh việc đưa phương tiện kinh doanh vận tải hành khách tham gia giao thông khi không đủ điều kiện theo quy định không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và sự an toàn của hành khách.

Cơ quan chức năng cũng khuyến cáo các doanh nghiệp, hợp tác xã vận tải và lái xe nghiêm túc chấp hành các quy định về kinh doanh vận tải, kiểm định phương tiện và điều kiện hoạt động. Mọi hành vi vi phạm đều có thể bị phát hiện thông qua hệ thống giám sát, thiết bị nghiệp vụ cũng như công tác tuần tra, kiểm soát của lực lượng chức năng.