Văn kiện Đại hội XIV: “Bản đồ chiến lược” phát triển đất nước

Sáng 7/2, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Tổng Bí thư Tô Lâm dự, chỉ đạo hội nghị.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp từ điểm cầu chính tại phòng họp Diên Hồng, Nhà Quốc hội kết nối trực tuyến tới 31.097 điểm cầu ở Trung ương, các tỉnh, thành phố, các xã, phường, đặc khu, các tổ chức đảng trong Quân đội, Công an và doanh nghiệp với hơn 1,9 triệu đại biểu tham dự tại các điểm cầu.

Tham dự Hội nghị có các đồng chí Lãnh đạo, nguyên Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng;…

Văn kiện Đại hội XIV trở thành “bản đồ chiến lược”

Tại Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đã truyền đạt chuyên đề "Một số vấn đề mới, cốt lõi và kinh nghiệm 40 năm đổi mới trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng".

Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, Đại hội XIV thể hiện sự đổi mới, sáng tạo trong phương thức tư duy và phương pháp lãnh đạo, cầm quyền của Đảng được phản ánh ngay từ cách xây dựng văn kiện.

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, văn kiện Đại hội không chỉ là tài liệu chính trị, mà chính là "bản thiết kế chiến lược", công cụ lãnh đạo tối cao của Đảng đối với toàn xã hội. Đổi mới văn kiện thực chất là đổi mới phương thức lãnh đạo và cầm quyền của Đảng.

Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, ở các giai đoạn trước, văn kiện Đại hội thường thiên về tổng kết thành tựu, rút kinh nghiệm, đề ra mục tiêu và nhiệm vụ. Đại hội XIV đã vượt lên cách tiếp cận đó, chuyển mạnh sang tư duy thiết kế chiến lược phát triển dài hạn. Điều này thể hiện ở chỗ: Cùng với tầm nhìn 5 năm, hướng tới kế hoạch đến 2030 và tầm nhìn đến 2045; không chỉ đặt mục tiêu, mà đồng thời xác lập mô hình phát triển, động lực phát triển, thể chế phát triển; không chỉ xác định nhiệm vụ, mà gắn chặt với chương trình hành động và tổ chức thực hiện.

“Như vậy, văn kiện không còn là “báo cáo tổng hợp” mà trở thành “bản đồ chiến lược” định hướng cho cả hệ thống chính trị vận hành trong một thời gian dài”, đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết, một bước đột phá có ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc là tích hợp ba báo cáo lớn thành một Báo cáo chính trị thống nhất.

Sự đổi mới này phản ánh nhận thức mới: Trong điều kiện phát triển hiện đại chính trị không thể tách rời kinh tế; kinh tế không thể tách rời văn hóa - xã hội; sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước không thể tách rời xây dựng Đảng và hệ thống chính trị.

Khắc phục tình trạng trước đây các báo cáo được trình bày riêng rẽ, dễ dẫn đến: Trùng lặp nội dung; phân tán trọng tâm; thậm chí cách diễn đạt khác nhau gây ra cách hiểu không thống nhất. Với việc tích hợp thành một Báo cáo chính trị duy nhất đã tạo nên một chỉnh thể tư duy liền mạch, nhất quán, xuyên suốt từ đường lối đến tổ chức thực hiện. Ý nghĩa thực tiễn rất rõ: Cán bộ, đảng viên dễ học tập, dễ nắm bắt trọng tâm; tránh cách hiểu khác nhau giữa các văn kiện; hạn chế vận dụng cục bộ theo “lĩnh vực mình phụ trách”; tăng cường sự thống nhất nhận thức và hành động trong toàn Đảng.

Việc tích hợp văn kiện chính là tích hợp tư duy, tích hợp nhận thức, tích hợp hành động. Đây chính là một biểu hiện của phong cách lãnh đạo mới, khoa học, hiện đại, chuyên nghiệp hơn của Đảng cầm quyền.

Chuyển từ “nghị quyết định hướng” sang “nghị quyết hành động”

Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, lần đầu tiên, ngay trước và trong quá trình chuẩn bị Đại hội, Đảng ta đã đề ra một loạt quyết sách chiến lược về những lĩnh vực quan trọng có ý nghĩa to lớn đối với đất nước như: Hoàn thiện hệ thống luật pháp; hội nhập quốc tế trong tình hình mới; phát triển khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo; phát triển kinh tế tư nhân; phát triển nền văn hóa; chăm sóc y tế, sức khỏe cho Nhân dân… Đó là cách tiếp cận mới về phương pháp lãnh đạo của Đảng với tinh thần quyết liệt, khẩn trương - cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng đồng thời với quá trình hoạch định đường lối.

Vừa qua, Đảng ta đã ban hành 9 nghị quyết chiến lược, được triển khai thực hiện trước khi tổ chức Đại hội XIV của Đảng. Đây là thể hiện cách tiếp cận mới, tư duy mới và nhất là tư duy hành động, triển khai nghị quyết từ sớm để đạt hiệu quả thực hiện nghị quyết. Lần đầu tiên, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết được gắn trực tiếp vào Báo cáo chính trị trình Đại hội. Điều đó thể hiện tinh thần rất mới: Nói đi đôi với làm, mục tiêu gắn với giải pháp, giải pháp gắn với trách nhiệm, trách nhiệm gắn với thời hạn và nguồn lực. Qua đó, khắc phục hạn chế đã tồn tại từ rất lâu: Nghị quyết đúng nhưng triển khai chậm; chủ trương rõ nhưng cụ thể hóa kéo dài. Đây chính là bước chuyển quan trọng từ "tư duy chính sách" sang "tư duy quản trị và thực thi".

Đồng chí Trịnh Văn Quyết khẳng định, văn kiện Đại hội chính là sự kết tinh cao nhất của trí tuệ, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của Đảng, phản ánh bước phát triển mới trong nhận thức lý luận và tư duy chỉ đạo thực tiễn.

Điểm nổi bật của Văn kiện lần này không chỉ nằm ở những mục tiêu cụ thể, mà sâu xa hơn là những chuyển biến căn bản về tư duy phát triển, mô hình tăng trưởng và phương thức tổ chức đất nước trong kỷ nguyên mới.

Những vấn đề cốt lõi thể hiện ở một số trụ cột chiến lược là: Bổ sung và phát triển "lý luận về đường lối đổi mới", bước trưởng thành mới về tư duy lý luận của Đảng. Xác lập tư duy "tự chủ chiến lược" - định vị mới của Việt Nam trong một thế giới đầy biến động. Hoàn thiện thể chế phát triển, khâu đột phá chiến lược mang tính quyết định. Xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát huy sức mạnh nội sinh của dân tộc: Văn hóa, con người, giáo dục, đào tạo và kinh tế tư nhân. Tăng cường quốc phòng, an ninh, phát triển đối ngoại tương xứng tầm vóc đất nước…

Xác lập tư duy “tự chủ chiến lược”

Đề cập đến một số yêu cầu căn bản trong triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đồng chí Trịnh Văn Quyết nêu rõ: "Nếu Văn kiện Đại hội XIV được ví như bản thiết kế chiến lược cho tương lai phát triển của đất nước thì tổ chức thực hiện chính là cầu nối từ tầm nhìn đến hiện thực. Thực tiễn nhiều nhiệm kỳ cho thấy một bài học rất sâu sắc: Nghị quyết có thể rất đúng, rất hay, nhưng nếu tổ chức thực hiện không quyết liệt, không đồng bộ, thì nghị quyết vẫn chỉ dừng lại trên giấy".

Vì vậy, yêu cầu rất lớn đặt ra hiện nay không chỉ là "hiểu đúng nghị quyết" mà phải biến nghị quyết thành hành động cụ thể, thành chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế, xã hội, thành niềm tin của toàn dân, toàn quân đối với Đảng, đối với chế độ, đối với tương lai phát triển của đất nước.

Trên tinh thần này, đồng chí Trịnh Văn Quyết nêu lên một số yêu cầu và giải pháp căn bản.

Cụ thể, cần thống nhất cao về nhận thức, tạo đồng thuận xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển. Trong đó, trước hết phải bắt đầu từ nhận thức bởi lẽ, mọi hành động đều bắt nguồn từ nhận thức; nhận thức không thống nhất, hành động sẽ phân tán. Do đó, việc học tập, quán triệt Nghị quyết không thể làm hình thức, chiếu lệ, mà phải làm rõ tinh thần cốt lõi, làm rõ điểm mới, làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng cán bộ.

Cần chuyển mạnh từ cách học "đọc - chép - nghe báo cáo" sang thảo luận vấn đề, liên hệ thực tiễn địa phương, đơn vị mình, của tổ chức mình để xác định việc làm, lộ trình, giải pháp tổ chức thực hiện và các mục tiêu cụ thể.

Đồng thời, thể chế hóa nhanh, đầy đủ và đồng bộ; đây là khâu đột phá của tổ chức thực hiện. Một trong những "điểm nghẽn của điểm nghẽn" lâu nay chính là: Đường lối, chủ trương đúng nhưng chậm thể chế hóa. Chậm luật hóa, chậm ban hành cơ chế, chính sách cũng đồng nghĩa với chậm phát huy nguồn lực, chậm cơ hội phát triển. Vì vậy, yêu cầu cấp bách là khẩn trương rà soát hệ thống pháp luật, sửa đổi những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, loại bỏ những "giấy phép con", tháo gỡ các rào cản thủ tục.

Đặc biệt, phải ưu tiên thể chế hóa các đột phá chiến lược: Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và đào tạo, cơ chế thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, vận hành thông suốt hệ thống chính quyền địa phương hai cấp, nhất là cấp xã, phường, đặc khu.

Vấn đề cấp bách trước mắt là phải nhanh chóng xây dựng, hoàn thiện, ban hành các văn bản, hoàn thiện hành lang pháp lý để các quyết sách chiến lược của Đảng đi vào thực tế, phát huy tác dụng, hiệu quả sớm nhất có thể. Thể chế càng minh bạch, hành lang pháp lý càng thông thoáng, thủ tục hành chính càng đơn giản, thuận tiện thì nguồn lực xã hội càng được giải phóng, động lực phát triển càng phát huy mạnh mẽ.

Đổi mới phương thức tổ chức thực hiện theo tư duy quản trị hiện đại. Một yêu cầu rất quan trọng là phải chuyển mạnh từ cách điều hành hành chính sang tư duy quản trị phát triển hiện đại. Nghị quyết không thể triển khai chung chung, mà phải được cụ thể hóa thành chương trình, đề án, dự án, sản phẩm và hiệu quả cụ thể. Mỗi việc phải rõ mục tiêu, rõ lộ trình, rõ nguồn lực, rõ người chịu trách nhiệm, rõ kết quả và hiệu quả. Lấy kết quả cuối cùng làm thước đo đánh giá năng lực, phẩm chất của cán bộ, không phải báo cáo hình thức.

Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm phương thức hành động chủ đạo. Triển khai Nghị quyết trong thời đại số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà còn phải gắn liền với tái cấu trúc toàn bộ phương thức quản trị quốc gia.

Xây dựng đội ngũ cán bộ là nhân tố quyết định của mọi quyết định. Thực tiễn đã chứng minh, đường lối đúng đến đâu mà cán bộ yếu kém cũng không thành công; ngược lại, cán bộ tốt có thể biến chủ trương đúng đắn, hợp lý thành kỳ tích. Vì vậy, phải đặc biệt coi trọng lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu; kiên quyết chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm; thực hiện cơ chế "có vào có ra, có lên có xuống".

Cán bộ thời kỳ mới phải có tầm nhìn chiến lược, có năng lực quản trị hiện đại, có bản lĩnh đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Chỉ khi mỗi cán bộ thực sự là "hạt nhân hành động" Nghị quyết mới đi vào cuộc sống thực sự.

"Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV đòi hỏi một tinh thần mới: Nhanh hơn, quyết liệt hơn, sáng tạo hơn, hiệu quả hơn. Không chấp nhận: Trì trệ, né tránh trách nhiệm, nói nhiều làm ít. Mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương phải tự hỏi: Mình đã làm gì cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu Đại hội? Bởi thành công của Đại hội không được đo bằng lời nói, mà được đo bằng sự tăng trưởng của nền kinh tế, chất lượng sống của Nhân dân, niềm tin xã hội và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế", đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.