Tưng bừng Lễ hội Tết cá của người Tày ở Tuyên Quang

Đây là dịp hiếm hoi trong năm mà cả bản làng cùng hòa mình vào những nghi lễ nông nghiệp cổ truyền, tái hiện không gian văn hóa đặc trưng của cư dân vùng cao phía Bắc.

Dự lễ hội có đồng chí Mai Đức Thông - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Tổng Biên tập Báo và Phát thanh - Truyền hình Tuyên Quang, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh, cùng đại diện Hiệp hội Du lịch tỉnh, các xã lân cận và đông đảo bà con nhân dân, du khách thập phương.

Tết cá hay còn gọi là Tết Khẩu Ràng (Tết cơm mới) được cộng đồng người Tày ở xã Mậu Duệ tổ chức vào ngày 9/9 (âm lịch) hàng năm. Dịp này, các gia đình người Tày phải chuẩn bị mâm cỗ gồm các món ăn bằng cá chép như: Cá nướng, cá rán, cá nấu măng chua, bánh chưng nhân cá… để dâng cúng thần linh, tổ tiên đã phù hộ cho bà con một năm mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Tết cá có từ khoảng 300 - 400 năm trước. Tương truyền rằng, ngày xưa, khi người Tày di cư về vùng này sinh sống, ban đầu họ không biết canh tác hiệu quả trên mảnh ruộng của mình, trong khi cá dưới sông, dưới suối, không còn dồi dào như trước nữa. Về sau, các thủ lĩnh người Tày đã hướng dẫn bà con thả cá chép vào ruộng, trên lúa dưới cá. Kết quả, lúa đạt năng suất lại có cá ăn.

Thấy hiệu quả, dần dần cộng đồng làm theo, từ đó người dân thu được nhiều cá mới tổ chức ăn mừng đón một vụ lúa mới vào dịp 9/9 âm lịch hằng năm và dâng lễ vật bằng cá chép nuôi tại ruộng để cúng thần linh, tổ tiên.

Năm 2016, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận Tết cá của người Tày xã Mậu Duệ là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Lễ hội Tết cá không chỉ là dịp cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn thể hiện tính gắn kết cộng đồng, gia đình và các dòng họ, nhớ ơn tổ tiên, nâng cao ý thức bảo vệ rừng, nguồn nước và các loài thủy sinh, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái ở địa phương.

Nằm trong khuôn khổ hưởng ứng các hoạt động của Lễ hội “Hoa Tam giác mạch” năm 2025, đến với lễ hội du khách được trải nghiệm các hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Tày như: Thưởng thức các làn điệu dân ca, dân vũ; tham gia cuộc thi bắt cá bằng tay tại các thửa ruộng; thi lấy mật cá; gói bánh chưng cá; thi câu cá; tham gia cuộc thi bịt mắt bắt vịt; tham quan các gian hàng trưng bày giới thiệu sản phẩm và nông sản của nhân dân các dân tộc trên địa bàn xã... đặc biệt được tham gia cuộc thi đua cá, đây là cuộc thi mang đặc trưng duy nhất mà không nơi nào có.

Với ý nghĩa mừng một mùa màng bội thu, Lễ hội Tết cá của người Tày xã Mậu Duệ năm 2025 là một trải nghiệm thú vị và đáng nhớ cho du khách khi đến với Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn vào những ngày mùa thu rực rỡ này.