Truy xuất nguồn gốc dần trở thành yêu cầu bắt buộc với doanh nghiệp

Truy xuất nguồn gốc - công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý

Tọa đàm "Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng" diễn ra trong bối cảnh Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc đối với một số nhóm hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ, vấn đề minh bạch nguồn gốc sản phẩm và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ dư luận, cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm triển khai Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 78/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung Luật số 05/2007/QH12) và được cụ thể hóa tại Nghị định số 37 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật. Theo đó, các mặt hàng thuộc danh mục có mức độ rủi ro cao sẽ bắt buộc thực hiện truy xuất nguồn gốc; đối với các sản phẩm, hàng hóa không thuộc nhóm rủi ro cao, doanh nghiệp được khuyến khích tự nguyện áp dụng.

Không chỉ dừng lại ở góc độ chính sách, chương trình còn ghi nhận những kinh nghiệm thực tiễn từ các doanh nghiệp tiên phong áp dụng truy xuất nguồn gốc từ sớm. Những mô hình này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ băn khoăn cho doanh nghiệp, đồng thời cung cấp thêm góc nhìn thực tiễn cho cơ quan quản lý trong quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách, hướng tới mục tiêu minh bạch hóa thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Bộ Công Thương cũng đang thúc đẩy cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, đề xuất cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh đối với các lĩnh vực như xăng dầu, khí, hóa chất… vốn được cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị trong thời gian dài.

Việc giảm bớt điều kiện kinh doanh, trao thêm quyền chủ động cho doanh nghiệp cũng đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về trách nhiệm quản lý chất lượng, kiểm soát nguồn gốc và minh bạch hành trình sản phẩm. Trong bối cảnh đó, truy xuất nguồn gốc được xem là công cụ quan trọng giúp cơ quan quản lý tăng cường hậu kiểm, giám sát thị trường; đồng thời hỗ trợ kịp thời việc phát hiện, xử lý các sản phẩm kém chất lượng, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và môi trường kinh doanh lành mạnh.

Tại Tọa đàm, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đánh giá cao sáng kiến tổ chức tọa đàm của Tạp chí Tiếp thị & Gia đình, cho rằng chủ đề vừa sát với nhu cầu của doanh nghiệp, vừa liên quan trực tiếp đến quyền lợi của mỗi gia đình và người tiêu dùng.

Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng

Theo ông Linh, vấn đề truy xuất nguồn gốc hiện mang tính thời sự cao trong bối cảnh pháp luật ngày càng đặt ra yêu cầu chặt chẽ về minh bạch nguồn gốc hàng hóa, cùng với sức ép hội nhập kinh tế trong nước và quốc tế.

Thực tế, truy xuất nguồn gốc không phải là khái niệm mới. Từ nhiều năm nay, các doanh nghiệp trong lĩnh vực phân bón, gas hay nhiều ngành sản xuất khác đều đã phải quản lý hàng hóa rất chặt chẽ. Nếu sản phẩm xảy ra lỗi thì doanh nghiệp phải xác định được lỗi nằm ở đâu để điều chỉnh, thậm chí thu hồi ngay khi hàng hóa đã lưu thông ra thị trường.

Tôi cho rằng xuất phát điểm của truy xuất nguồn gốc chính là nhu cầu tự quản trị của doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn quản lý sản phẩm tốt hơn, muốn thị trường minh bạch hơn thì phải triển khai truy xuất nguồn gốc. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng mã QR để quản lý sản phẩm, dù có những mặt hàng đặc thù không thể dán tem hay mã nhận diện trực tiếp.

Tuy nhiên, xu hướng chung là doanh nghiệp sẽ phải từng bước thích ứng với yêu cầu truy xuất ngày càng cao của thị trường. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng khắt khe, theo tôi, truy xuất nguồn gốc đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc thay vì chỉ dừng ở mức khuyến khích.

Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7 tới, trong đó đặt ra nhiều yêu cầu mới liên quan đến minh bạch nguồn gốc hàng hóa.

Bên cạnh đó, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả, hàng nhái cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải ứng dụng công nghệ vào hoạt động truy xuất nguồn gốc.

Ông cho rằng xu hướng quản lý hiện nay cũng đang chuyển dần từ “hậu kiểm” sang “tiền kiểm”, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động minh bạch thông tin ngay từ đầu trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, câu chuyện thành công của những doanh nghiệp tiên phong thực hiện truy xuất nguồn gốc từ rất sớm như Phú Mỹ, Lâm Thao, Gas south…, cũng sẽ phần nào góp phần giải toả những băn khoăn, là những ví dụ sinh động để cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp đúc rút, góp phần triển khai các quy định tới đây được sớm thực chất, đi vào đời sống, nhằm minh bạch thị trường, bảo vệ người tiêu dùng lẫn chính các doanh nghiệp làm ăn tử tế.

Được biết, hệ thống truy xuất nguồn gốc tại địa chỉ www.verigoods.vn của Bộ Công Thương, sau 6 tháng vận hành đã có hơn 1 triệu mã sản phẩm hàng hoá được xác thực, trong đó chủ yếu là các sản phẩm của ngành gas, phân bón.

Ông Linh kỳ vọng, sau toạ đàm này, con số mã sản phẩm sẽ tăng gấp bội, nhất là trong các ngành liên quan rất lớn đến tiêu dùng hàng ngày như xà phòng, sữa tắm, thực phẩm… góp phần minh bạch thông tin sản phẩm, bảo vệ người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.

Toạ đàm “Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng” được kỳ vọng sẽ trở thành diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Chương trình hướng tới mục tiêu thúc đẩy minh bạch thị trường và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý chất lượng hàng hóa.