Thị trường tài chính thay thế bước sang chu kỳ tăng trưởng mới

Lĩnh vực tài chính thay thế (Alternative finance) bao gồm cầm đồ hiện đại, mua trước trả sau (BNPL), cho vay ngang hàng (P2P lending) và cho vay ngắn hạn (Payday Loan).

Theo báo cáo Thị Trường Tài Chính Thay Thế Việt Nam 2026 do FiinGroup thực hiện với chủ đề “Tái Cấu Trúc, Chuẩn Hóa Mô Hình & Cơ Hội Tăng Trưởng Mới”, so với quy mô tín dụng khổng lồ hơn 18 triệu tỷ đồng của toàn hệ thống ngân hàng, thị trường tài chính thay thế với con số 283.000 tỷ đồng có vẻ khiêm tốn, nhưng lại là "mảnh đất màu mỡ" phục vụ tập khách hàng dưới chuẩn (subprime) và bình dân. Đây là phân khúc mà các định chế tài chính truyền thống khó chạm tới do rào cản về chi phí vận hành (OPEX) cho các khoản vay nhỏ lẻ và biên độ rủi ro cao.

Đặc biệt, thị trường đang được thổi làn gió mới bởi sự trỗi dậy của Gen Z. Phân khúc khách hàng Gen Z (nhóm 11-28 tuổi) đang đóng vai trò là phân khúc khách hàng trọng tâm và có sức ảnh hưởng sâu sắc, làm thay đổi toàn diện bức tranh của thị trường tài chính thay thế tại Việt Nam.

Với quy mô khoảng 20,5 triệu người (chiếm tới 33% dân số trưởng thành), khi thế hệ này ngày càng tham gia sâu vào lực lượng lao động, họ sẽ trở thành nhóm khách hàng chính định hình lại các dịch vụ tài chính.

Nói cách khác, Gen Z không chỉ đóng góp một lượng lớn dư nợ tiềm năng mà còn là chất xúc tác buộc ngành tài chính thay thế phải nâng cấp nền tảng công nghệ, ra mắt các gói vay linh hoạt và các phương thức thanh toán mua sắm hiện đại hơn.

Theo dự báo của FiinGroup, thị trường tài chính thay thế Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn trong giai đoạn 2025-2030.

Ở kịch bản tích cực nhất, khi kinh tế phục hồi mạnh, thu nhập hộ gia đình cải thiện và khung pháp lý cho fintech được hoàn thiện đồng bộ, tổng dư nợ toàn ngành có thể tăng trưởng kép 22-25% mỗi năm.

Trong kịch bản cơ sở, tốc độ tăng trưởng được dự báo ở mức 17-20%, với dòng vốn ngày càng tập trung vào những doanh nghiệp có năng lực vốn và hệ thống quản trị rủi ro vượt trội.

Ngay cả trong kịch bản thận trọng nhất, thị trường vẫn có thể duy trì mức tăng trưởng 13-16% mỗi năm. Tuy nhiên, sự phân hóa sẽ trở nên sâu sắc hơn, khi các mô hình thiếu hành lang pháp lý rõ ràng hoặc không đủ nguồn lực đầu tư công nghệ sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tồn tại.