Sắc đỏ linh thiêng từ hàng trăm lồng đèn ở chùa Bà Thiên Hậu

Huyền tích về Thiên Hậu Thánh Mẫu

Theo tư liệu lưu tại chùa, Thiên Hậu Thánh Mẫu tên thật là Lâm Mặc, quê ở làng Mỹ Châu, huyện Bồ Điền, phủ Hưng Hóa, tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc). Bà sinh ngày 23 tháng 3 năm Canh Thân (960 dương lịch), trong một gia đình có một anh trai và sáu chị em gái. Ngay từ khi chào đời, điều đặc biệt là Bà không khóc, nên được đặt tên là “Mặc Nương”.

Từ nhỏ, Lâm Mặc đã nổi tiếng thông minh và hiếu học. Lên 5 tuổi biết đọc, 8 tuổi theo thầy học chữ, chỉ cần xem qua sách là có thể ghi nhớ và hiểu thấu nội dung. Không chỉ thông tuệ, Bà còn sớm bộc lộ tấm lòng nhân hậu, luôn mong muốn giúp đỡ người khác.

Khi trưởng thành, Bà quyết chí không lập gia đình, dành trọn đời mình cho việc tu hành và cứu giúp bá tánh. Sống ở vùng biển, Bà am hiểu khí tượng, thủy văn, biết quan sát thiên tượng để dự đoán thời tiết, giúp ngư dân tránh được sóng gió hiểm nguy.

Tương truyền, năm 16 tuổi, khi cha và anh trai ra biển gặp bão lớn, Bà ngồi nhập định, hướng tâm cứu giúp. Cha Bà thoát nạn, nhưng anh trai không may tử nạn giữa biển khơi. Câu chuyện ấy càng khiến người dân tin vào linh lực của Bà – một vị nữ thần có thể che chở con người giữa phong ba.

Ngày mùng 9 tháng 9 năm Đinh Hợi (987 dương lịch), vào lúc hoàng hôn, Bà lên núi My Sơn, nghe tiếng nhạc trời vang lên rồi hóa thánh. Từ đó, nhiều người đi biển kể rằng họ thấy một người mặc áo đỏ bay lượn trên sóng nước, cứu giúp tàu thuyền gặp nạn. Hình tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu từ đó trở thành biểu tượng của sự che chở, của đức từ bi và niềm tin bền bỉ giữa biển cả mênh mông.

Ngày nay, câu chuyện ấy vẫn được kể lại trong mỗi ngôi miếu thờ Thiên Hậu như một lời nhắc nhở về lòng nhân ái và tinh thần hy sinh.

Kiến trúc đậm chất Hoa – Rực rỡ mà trang nghiêm

Bước qua cổng chùa, điều gây ấn tượng đầu tiên chính là hệ thống đèn lồng đỏ dày đặc treo kín không gian chính điện. Ánh sáng vàng, đỏ hòa quyện tạo nên bầu không khí vừa ấm áp, vừa linh thiêng. Những dải thẻ ước nguyện màu đỏ được treo dài phía trên, ghi lại tên tuổi, lời cầu chúc của người dân.

Chính điện đặt tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu ở vị trí trung tâm, phía trên là hoành phi lớn với dòng chữ Hán thếp vàng nổi bật. Hai bên là cột gỗ chạm rồng uốn lượn, thân cột sơn đen bóng, nổi bật câu đối vàng son.

Các mảng chạm khắc rồng, phụng, hổ, cá chép hóa rồng… được thực hiện công phu, phản ánh mỹ thuật truyền thống Trung Hoa. Hương án phía trước luôn đầy ắp hoa tươi, trái cây, nhang đèn. Lư hương đồng lớn đặt trang trọng, khói hương nghi ngút suốt ngày.

Tại chùa Bà Thiên Hậu, mỗi chiếc lồng đèn không chỉ là vật trang trí. Nhiều gia đình phát tâm “dâng đèn” đầu năm như một cách gửi gắm ước nguyện bình an, làm ăn thuận lợi, gia đạo yên vui. Trên thân đèn thường ghi tên người cúng và lời chúc, để ánh sáng ấy thay họ thắp lên niềm tin suốt cả năm.

Trong văn hóa người Hoa, lồng đèn đỏ tượng trưng cho phúc – lộc – thọ – hỷ, cho đoàn viên và cát tường. Màu đỏ là khởi đầu tốt đẹp, là niềm vui; ánh sáng tượng trưng cho trí tuệ và hy vọng.

Những chiếc lồng đèn mang đậm phong cách truyền thống Trung Hoa. Khung đèn chạm khắc rồng, phụng, mây nước, chữ Phúc, chữ Thọ; mặt đèn là kính màu hoặc giấy lụa in hình điển tích, linh vật. Khi ánh sáng bật lên, hoa văn trở nên sống động, phản chiếu lên tường và bàn thờ, tạo nên không gian huyền ảo mà trang nghiêm.

Có đèn hình lục giác, có đèn tròn cổ điển, có loại cách điệu với tua đỏ dài rủ xuống. Sự đa dạng ấy tạo thành một “rừng đèn đỏ” rực rỡ nhưng hài hòa, không rối mắt.

Giữ gìn bản sắc, gìn giữ niềm tin

“Cúng quanh năm không bằng rằm tháng Giêng”, câu nói ấy dường như càng đúng hơn tại chùa Bà Thiên Hậu.

Sáng rằm tháng Giêng, người người tấp nập mang nhang đèn, hoa quả, bánh trái; người đưa theo con nhỏ; có gia đình thành kính đứng thật lâu trước tượng Bà. Dưới rừng đèn đỏ rực rỡ, mỗi nén nhang được thắp lên là một ước nguyện cho năm mới an lành.

Nhiều người tin rằng đầu năm đến chùa xin lộc, xin xăm sẽ được Bà phù hộ. Sau khi khấn nguyện, họ nhẹ nhàng rút quẻ xăm như tìm một lời nhắn gửi cho hành trình phía trước.

Điều đáng quý là không chỉ người Hoa, mà cả người Kinh, Khmer quanh khu vực cũng đến lễ Bà. Sự giao thoa ấy tạo nên nét đẹp riêng của Mỹ Xuyên – nơi các cộng đồng cùng chung sống hòa thuận và tôn trọng tín ngưỡng của nhau.

Có người từng nói, mỗi chiếc lồng đèn ở đây là một câu chuyện. Câu chuyện của người buôn bán cầu mong thuận lợi; của gia đình mong con cái học hành tấn tới; của người xa quê tìm lại ký ức bình yên. Dưới ánh đèn đỏ ấy, mọi lo toan như dịu lại.

Chùa Bà Thiên Hậu không chỉ là nơi cầu tài, cầu lộc. Đó còn là không gian bảo tồn một phần di sản văn hóa của cộng đồng người Hoa tại Mỹ Xuyên. Từ kiến trúc, hoành phi câu đối đến hệ thống lồng đèn, tất cả đều góp phần tạo nên một tổng thể đậm chất truyền thống.

Trên tường chùa, những bức ảnh lưu niệm, cờ lưu niệm và bằng khen của Ban đại diện cộng đồng người Hoa qua các thời kỳ như những mốc son ghi dấu vai trò của ngôi chùa trong đời sống địa phương.

Trải qua bao biến động của thời gian, mái chùa vẫn đỏ lửa hương, vẫn rực rỡ ánh đèn mỗi độ xuân về. Giữa dòng chảy hiện đại, nơi đây như một mạch ngầm bền bỉ, nhắc con người sống thiện lành, biết ơn và hướng về điều tốt đẹp.