Nối dài hành trình tri ân: Trao lại kỷ vật cho thân nhân liệt sĩ sau hơn nửa thế kỷ

Đó là phát biểu của Quyền Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải tại Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026, diễn ra sáng nay (23/7).

Người đứng đầu ngành Nội vụ cho biết, phát huy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, ngay từ năm 1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị chọn ngày 27 tháng 7 hằng năm làm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Thực hiện chỉ thị của Người, gần 80 năm qua Đảng, Nhà nước và nhân dân ta luôn quan tâm, chăm lo, thực hiện đền ơn đáp nghĩa đối với người có công với cách mạng.

Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng càng được đặc biệt quan tâm, xã hội hóa sâu rộng.

Đến nay, cả nước đã xác nhận được trên 9,2 triệu người có công, trong đó có trên 1,2 triệu liệt sĩ, trên 650 nghìn thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, trên 132 nghìn Mẹ Việt Nam anh hùng, trên 320 nghìn người hoạt động kháng chiến và con đẻ của họ bị nhiễm chất độc hóa học.

Riêng trong năm 2026, thực hiện chỉ đạo của Ban Bí thư tại Kết luận số 57-KL/TW, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, chúng ta đã và đang triển khai đồng bộ việc sửa đổi nhiều chính sách trong Pháp lệnh Ưu đãi Người có công với cách mạng, trong đó có việc xác nhận đối tượng, bổ sung chính sách ưu đãi, điều chỉnh tăng mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công thêm 8% từ ngày 01/7/2026, ban hành Nghị quyết đặc thù của Chính phủ để triển khai công tác tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ;... đồng thời tập trung nguồn lực tu bổ, nâng cấp các công trình ghi công liệt sĩ và các trung tâm nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công trên cả nước.

Các phong trào “Đền ơn đáp nghĩa” tiếp tục lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội. Chỉ tính riêng giai đoạn 2020 - 2025, Quỹ Đền ơn đáp nghĩa cả nước đã vận động được trên 3.000 tỷ đồng, xây mới gần 36.000 căn nhà tình nghĩa, sửa chữa gần 31.000 căn, tặng trên 57.000 sổ tiết kiệm. Đời sống vật chất, tinh thần của thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công ngày càng được chăm lo tốt hơn.

Với 310 đại biểu có mặt hôm nay là những điển hình tiêu biểu được lựa chọn từ cơ sở. Quyền Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải xúc động và trân trọng khi được đón tiếp bác Trần Phiên, lão thành cách mạng, người hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù đày, hiện cư trú tại Thành phố Hà Nội, năm nay đã tròn 102 tuổi - là đại biểu cao tuổi nhất về dự Hội nghị; cùng 03 Mẹ Việt Nam anh hùng đã ngoài 100 tuổi và 03 mẹ cũng gần tròn 100 tuổi, vẫn tràn đầy nghị lực, mẫu mực cho con cháu noi theo.

Đó là Mẹ Việt Nam anh hùng Bùi Thị Mận, thành phố Hải Phòng. Người mẹ có 6 người con, thì 2 người con trai đã lần lượt ngã xuống chỉ trong vòng 5 ngày của tháng 2 năm 1979 - liệt sĩ Ngô Văn Sơn hy sinh ngày 20/02/1979 và liệt sĩ Ngô Xuân Thuỷ hy sinh ngày 25/02/1979, cùng nơi chiến trường biên giới Tây Nam. Nỗi đau chồng chất nỗi đau, nhưng suốt hàng chục năm qua, Mẹ vẫn lặng lẽ, kiên cường, là chỗ dựa tinh thần mẫu mực cho cả gia đình và xóm giềng.

Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Lành, đến từ thành phố Đà Nẵng. Từ năm 1965 đến 1972, người sĩ quan điều khiển tên lửa ấy đã trực tiếp bắn rơi 18 máy bay địch, cùng đơn vị bắn rơi thêm 3 chiếc trong trận địa pháo phòng không trên đất bạn Lào - nâng tổng số máy bay địch bị bắn hạ dưới sự chỉ huy của ông lên 21 chiếc. Năm 1975, ông cùng đoàn quân tiến về giải phóng Sài Gòn, chứng kiến thời khắc lịch sử của dân tộc.

Tiếp đến là chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày Vũ Hồng Hải, tỉnh Quảng Ninh – bị giam cầm tại Khu D4, nhà tù Phú Quốc từ năm 1970. Dù bị tra tấn dã man, ông vẫn không khuất phục, bí mật tham gia hoạt động của tổ chức Đảng trong nhà tù, đảm nhiệm Tổ trưởng phòng giam số 12, vừa dạy văn hoá cho đồng đội vừa trực tiếp tham gia các cuộc đấu tranh phản đối chế độ hà khắc của giám thị trại giam.

Được trao trả năm 1973, ông tiếp tục cống hiến, trở thành một cán bộ lãnh đạo trong ngành du lịch, được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và vừa nhận Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng.

Theo Quyền Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, hơn sáu mươi năm trước, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ miền Bắc đã tình nguyện “đi B” - lên đường vào Nam chiến đấu, mang theo tuổi thanh xuân và nhiều người trong số họ đã mãi mãi không trở lại. Nhưng từng trang lý lịch, từng tấm thẻ cán bộ, từng dòng chữ viết tay ngày ấy đã được các thế hệ cán bộ lưu trữ gìn giữ cẩn trọng suốt hơn nửa thế kỷ, như gìn giữ chính một phần máu thịt của Tổ quốc.

Người đứng đầu ngành Nội vụ xúc động: “Hôm nay, chúng ta sẽ trao lại cho gia đình liệt sĩ Nguyễn Đức Châu - người lên đường đi B năm 1965 - 96 trang hồ sơ, kỷ vật, được người vợ và người con trai cùng nhau đón nhận. Sáu mươi năm xa cách, nay người chồng, người cha ấy trở về, không phải bằng xương thịt, mà bằng những dòng chữ, những trang lý lịch đã ố vàng theo năm tháng” .

Và còn đó câu chuyện của liệt sĩ Trần Văn Trọng, người con trai Trần Văn Thực, cả một đời mong ngóng được biết thêm về người cha đã hy sinh khi ông còn thơ ấu. Hôm nay, hàng trăm trang tài liệu - cả một phần đời của cha ông - sẽ được trao tận tay, khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài trong nhiều thập kỷ.

Còn rất nhiều, rất nhiều những tấm gương như thế trong 310 đại biểu có mặt tại Hội nghị - những người mẹ đã hiến dâng chồng, con cho Tổ quốc; những người lính đã đem xương máu tô thắm lá cờ cách mạng; những người tù kiên trung không khuất phục trước gông cùm; và những con người bình dị, dù mang trên mình vết thương chiến tranh, vẫn không ngừng vươn lên, tiếp tục cống hiến cho quê hương, đất nước. Họ chính là hiện thân sống động và cảm động nhất của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam.

Tại Hội nghị, hưởng ứng lời kêu gọi của Thủ tướng, nhiều tập đoàn, doanh nghiệp, ngân hàng đã đăng ký ủng hộ với tổng kinh phí ước tính gần 12.000 tỷ đồng. Trong đó, Vingroup cam kết hỗ trợ khoảng 11.000 tỷ đồng.