Nhiều nhà đầu tư lĩnh vực năng lượng tái tạo (NLTT) đang đứng trước một phép thử tài chính mang tính sống còn khi lãi suất tín dụng tăng cao, đơn vị mua điện chậm thanh toán.
Theo phản ánh của nhà đầu tư các dự án NLTT, dù doanh nghiệp đã chấp nhận bán điện với mức giá tạm tính chỉ bằng 50% khung giá trần cho bên mua nhưng dòng tiền thanh toán nhận được “nhỏ giọt” làm cho doanh nghiệp đầu tư NLTT gặp rất nhiều khó khăn.
Nguyên nhân đơn vị mua điện chậm thanh toán là do chưa thống nhất về các quy định tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là quy chuẩn PCCC; hồi tố và giấy phép hoạt động điện lực, quy trình đối soát hóa đơn thường xuyên bị trì hoãn…
“Mặc dù doanh nghiệp rất cố gắng để duy trì phát điện nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, nhưng do đơn vị mua điện chậm thanh toán kéo dài từ 90 - 120 ngày; số tiền nhận về lại “nhỏ giọt” không đủ bù đắp chi phí vận hành, nên chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn để duy trì hoạt động”, một nhà đầu tư NLTT chia sẻ.

Khó khăn kép
Được biết, hiện tại lãi suất tại các ngân hàng thương mại cho vay các dự án NLTT đã điều chỉnh dao động từ 12,5 - 15%/năm.
Với mức lãi suất này, một dự án quy mô nghìn tỷ thì mỗi năm phải gánh lãi vay lên tới hơn 100 tỷ đồng. Trong khi doanh thu thực tế của dự án NLTT chưa đạt theo phương án tài chính ban đầu vì phải tiết giảm công suất bắt buộc theo yêu cầu của EVN.
Khó khăn về tài chính như nhân đôi khi dòng tiền bán điện “chập chờn”, thanh toán “nhỏ giọt”. Những khó khăn này đang làm cho nhà đầu tư các dự án NLTT đứng trước nguy cơ bị các tổ chức tín dụng chuyển sang nhóm nợ xấu. Điều này không chỉ rủi ro đối với nhà đầu tư NLTT mà đang trở thành áp lực trực tiếp lên hệ thống ngân hàng.

Trước khó khăn như trên, cộng đồng nhà đầu tư NLTT đã có kiến nghị với Bộ Công thương và EVN ưu tiên giải ngân dòng tiền; cần tách bạch việc thanh toán tiền điện theo giá tạm tính với các thủ tục hành chính đang chờ hoàn thiện.
Sản lượng điện đã phát lên lưới là tài sản thực tế, cần được quyết toán sòng phẳng để doanh nghiệp có tài chính thực hiện nghĩa vụ thuế và trả nợ ngân hàng.
Doanh nghiệp kiến nghị Bộ Công thương và EVN cần thống nhất ban hành mức giá chính thức phù hợp thay thế cho "giá tạm tính”.
Nhà đầu tư NLTT kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước cơ cấu lại nợ năng lượng, ban hành cơ chế cho phép các ngân hàng thương mại được giãn nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ cho các dự án NLTT gặp khó khăn khách quan do bị chậm thanh toán và vướng mắc thủ tục hậu kiểm.
Cộng đồng nhà đầu tư cũng kiến nghị cơ quan quản lý không "hồi tố" các quy định về kỹ thuật đối với các công trình đã hoàn thành vận hành. Mọi thay đổi chính sách cần có lộ trình chuyển tiếp minh bạch.