Người dân thắt chặt chi tiêu, ưu tiên nhu cầu thiết yếu

Xung đột tại Trung Đông đã ảnh hưởng tới giá cả nhiều hàng hoá và dịch vụ. Nhóm chịu tác động rõ nét là thực phẩm, hàng hoá thiết yếu và dịch vụ ăn uống. Đây là những lĩnh vực gắn trực tiếp với chi tiêu hằng ngày của người dân và cũng nhạy cảm nhất với biến động chi phí đầu vào.

Khi chi phí logistics tăng, từ khâu vận chuyển nguyên liệu, bảo quản đến phân phối hàng hoá đều bị đội lên, buộc doanh nghiệp và tiểu thương phải điều chỉnh giá bán để duy trì biên lợi nhuận.

Ghi nhận tại các chợ dân sinh và hệ thống bán lẻ cho thấy nhiều mặt hàng đã tăng giá. Trong đó, dù là mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, thịt heo lại đang cho thấy nghịch lý khi giá heo hơi liên tục giảm nhưng giá bán lẻ tại các hệ thống phân phối vẫn neo ở mức cao, do phải cộng thêm chi phí nhiên liệu cho khâu vận chuyển và bảo quản.

Bên cạnh đó, các mặt hàng rau xanh cũng được ghi nhận tăng tới cả chục nghìn đồng mỗi kg. Thuỷ hải sản tươi sống như cá, tôm tăng khoảng 10% do chi phí vận chuyển và bảo quản lạnh tăng.

Trước áp lực giá cả tiêu dùng đi lên, nhiều người dân đã chủ động thay đổi thói quen chi tiêu theo hướng thận trọng hơn, từ việc cắt giảm các khoản chi không thiết yếu như ăn uống bên ngoài, giải trí, mua sắm,... để ưu tiên chi cho các mặt hàng phục vụ sinh hoạt hằng ngày.

Kết quả khảo sát năm 2026 của Hiệp Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (BSA) cho thấy, thị trường đang hình thành ba nhóm tiêu dùng chính.

Nhóm “phòng thủ” chiếm khoảng 40%, vẫn nhạy cảm với giá và ưu tiên khuyến mãi. Nhóm “cân bằng” chiếm 45%, cân nhắc giữa giá và chất lượng. Trong khi đó, nhóm “nâng cấp” chiếm 15% sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm tốt cho sức khỏe và thân thiện môi trường.

Điều này cho thấy thị trường đã chấm dứt giai đoạn tăng trưởng nóng theo chiều rộng. Người tiêu dùng không còn dễ dãi chi tiêu, mà đã tính toán hơn, thực dụng hơn.

Sự thắt chặt chi tiêu kéo theo sự thay đổi trong hành vi mua sắm. Người tiêu dùng có xu hướng tìm hiểu kỹ thông tin trước khi mua, ưu tiên sản phẩm “đáng tiền” thay vì “rẻ nhất”. Đồng thời, họ cũng linh hoạt hơn trong lựa chọn kênh mua sắm, kết hợp giữa online và trực tiếp để tối ưu chi phí và tiện lợi.

Vì vậy, cùng với việc cắt giảm chi tiêu, nhiều gia đình cũng linh hoạt cơ cấu lại bữa ăn, thay các thực phẩm có giá cao bằng các mặt hàng có giá hợp lý hơn.

Có thể thấy giá nhiên liệu biến động đang tạo "hiệu ứng domino", với vận tải chịu tác động mạnh và tăng giá sớm nhất, sau đó đến hàng hoá, thực phẩm và dịch vụ. Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng dần chuyển sang xu hướng thắt chặt chi tiêu, ưu tiên nhu cầu thiết yếu là cách thích ứng hiệu quả trước biến động giá.