Nắm rõ, hiểu đúng để không vi phạm khai thác IUU

Nắm vững pháp luật khi vươn khơi bám biển

Tham dự chương trình có ông Trần Đức Vinh – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ TANDTC, Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Báo Công lý; bà Phan Thị Thanh Mai - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lâm Đồng; ông Nguyễn Văn Hiền – Bí thư Đảng ủy Chi đội kiểm ngư số 4; bà Thái Thị Ngọc Trân - Chi cục trưởng Chi cục thủy sản và biển đảo, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng; ông Nguyễn Thanh Phương - Chánh án TAND khu vực 14 - Lâm Đồng.

Về phía chính quyền xã Liên Hương có: bà Võ Thị Minh Nga, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Liên Hương cùng lãnh đạo UBND; đại diện các cơ quan chức năng; phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí và đông đảo nhân dân địa phương.

Phát biểu khai mạc, Tổng biên tập Báo Công lý Trần Đức Vinh cho biết, từ khi Ủy ban Châu Âu (EC) áp đặt “thẻ vàng” đối với hải sản xuất khẩu của nước ta đến nay đã hơn 8 năm.

Đây là chặng đường đầy khó khăn và gian nan của cả hệ thống chính trị và bà con ngư dân. Việc bị áp “thẻ vàng” gây ra thiệt hại kinh tế và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và vị thế của quốc gia trên trường quốc tế.

Mặc dù Đảng và Nhà nước ta đã có rất nhiều văn bản chỉ đạo, quyết sách quyết liệt nhằm tháo gỡ nút thắt này, nhưng thực tế vẫn còn một bộ phận nhỏ bà con ngư dân chưa chấp hành nghiêm các quy định về khai thác thủy sản vì lợi ích nhỏ trước mắt. Chính điều này khiến lộ trình tháo gỡ “thẻ vàng” trở nên khó khăn.

Thời gian qua, Báo Công lý phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương tích cực tổ chức tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU thông qua hình thức phiên tòa giả định.

Phiên tòa giả định được xây dựng dựa trên vụ án có thật, được “mã hóa” để trở thành bài học tuyên truyền trực quan, sinh động. Mục tiêu để bà con thấy rõ hành vi khai thác bất hợp pháp sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng như thế nào.

“Thông qua chương trình này, chúng tôi mong muốn bà con ngư dân nắm vững các quy định của pháp luật khi vươn khơi bám biển. Mỗi bà con sau khi nắm bắt được các chủ trương, sẽ trở thành những “tuyên truyền viên” tích cực nhất cho gia đình, người thân và bạn thuyền. Chúng ta hãy cùng nhau chung sức, đồng lòng cùng Đảng và Nhà nước tháo gỡ bằng được “thẻ vàng” IUU, vì chính tương lai của ngành thủy sản và sinh kế bền vững của bà con”, Tổng biên tập Trần Đức Vinh nhấn mạnh.

12 cá thể đồi mồi “đổi” 10 năm tù

Tại phiên tòa giả định, TAND khu vực 14 – tỉnh Lâm Đồng xét xử các bị cáo Lê Văn Tý về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm”.

Bị cáo Tý là ngư dân đánh bắt xa bờ, thực hiện hành vi khai thác trái phép, vận chuyển 12 cá thể đồi mồi, thuộc nhóm động vật nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ.

Khi Tý cập cảng tìm nơi tiêu thụ, bị cáo bị lực lượng chức năng phát hiện, bắt quả tang cùng tang vật. Tại phiên tòa, bị cáo thành khẩn khai báo, thừa nhận hành vi phạm tội.

HĐXX nhận định hành vi của bị cáo là nghiêm trọng, xâm phạm quy định bảo vệ động vật quý hiếm, gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU. HĐXX tuyên phạt bị cáo Tý 10 năm tù về tội danh nêu trên.

Không khí tại phiên tòa giả định về chống khai thác IUU rất sôi động. Hội trường chật kín bà con ngư dân và nhiều người dân địa phương chăm chú theo dõi bài học từ ngư dân Nguyễn Văn Tý. Đây là cơ hội để người dân hiểu rõ hơn những quy định gắn trực tiếp với sinh kế hằng ngày.

Ngư dân Phạm Văn Tân cho biết, ông đến từ rất sớm khi hay tin Báo Công lý và các cơ quan tổ chức chương trình. Với chiếc ghe nhỏ, ông Tân đều đặn ra khơi “tối đi, sáng về”. Tuy nhiên gần đây, công việc khó khăn khi giá nhiên liệu tăng cao, trong khi sản lượng khai thác lại bấp bênh.

“Có hôm đi biển về được khoảng hơn một triệu đồng, nhưng cũng có hôm gần như không có gì. Gặp lúc biển động là phải nghỉ, có tuần nghỉ vài ngày, coi như không có thu nhập”, ông Tân chia sẻ.

Trong bối cảnh đó, việc tuân thủ pháp luật là điều bắt buộc, nhưng cũng đặt ra nhiều áp lực đối với ngư dân.

Chính vì vậy, ông Tân bày tỏ mong muốn các cơ quan chức năng tiếp tục có giải pháp hỗ trợ thiết thực hơn cho ngư dân, đặc biệt là trong việc bình ổn giá nhiên liệu và cải cách thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký, đăng kiểm tàu thuyền.

“Nếu giấy tờ được giải quyết nhanh gọn, thuận lợi thì bà con sẽ yên tâm hơn khi ra khơi. Còn giá dầu cứ tăng thì đi biển rất khó”, ông Tân bày tỏ.

Dù còn nhiều trăn trở về sinh kế, nhưng khi nói đến việc chấp hành các quy định chống khai thác IUU, ông Tân cho biết bản thân luôn ý thức phải tuân thủ.

Theo ông, qua theo dõi phiên tòa giả định, những quy định pháp luật trở nên cụ thể, dễ hiểu hơn rất nhiều.

“Xem rồi mới thấy, vi phạm là bị xử lý rất nặng, 12 con đồi mồi mà “đổi” đến 10 năm tù. Chưa hết, không chỉ mình mình mà ảnh hưởng chung”, ông Tân quả quyết.

Cùng chung suy nghĩ, anh Nguyễn Trung, một ngư dân sở hữu thuyền nhỏ bày tỏ trước đây đã từng được nghe tuyên truyền về IUU thông qua các kênh địa phương, nhưng phải đến khi trực tiếp theo dõi phiên tòa giả định, anh mới thực sự hiểu sâu.

“Nghe nói thì biết vậy, nhưng xem phiên tòa thấy rõ từng hành vi, từng hậu quả mới thấm. Mình đi biển nhỏ lẻ nhưng cũng phải chấp hành, không thể chủ quan được”, anh Trung chia sẻ.

Theo anh Trung, với những ngư dân quy mô nhỏ, việc nắm bắt đầy đủ quy định pháp luật đôi khi còn hạn chế do điều kiện tiếp cận thông tin chưa đồng đều. Vì vậy, các hình thức tuyên truyền trực quan như phiên tòa giả định là rất cần thiết, giúp bà con “nhìn thấy, thấu hiểu và nhớ lâu”.

Không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin, nhiều ngư dân sau khi tham dự phiên tòa đã thể hiện rõ sự chuyển biến trong nhận thức. Từ tâm lý nghe cho biết, ngư dân dần chuyển sang “hiểu để làm đúng”, coi việc tuân thủ pháp luật là yếu tố sống còn để duy trì nghề biển lâu dài.

Tuân thủ pháp luật để bảo vệ chính mình

Sau phần xét xử giả định, chương trình tiếp tục với phần Tọa đàm, trao đổi pháp luật về chống khai thác IUU giữa đại diện các cơ quan chức năng và bà con ngư dân.

Buổi Tọa đàm do ông Nguyễn Ngọc Tú, Phó Chi đội trưởng Nghiệp vụ, Chi đội Kiểm ngư số 4; ông Nguyễn Thanh Phương, Chánh án TAND khu vực 14 - Lâm Đồng; ông Đặng Thiện Viên, Phó Chủ tịch UBND xã Liên Hương cùng giải đáp mọi thắc mắc của bà con ngư dân.

Ngư dân Nguyễn Văn Nam bày tỏ lo ngại về việc thiết bị giám sát hành trình (VMS) bị mất kết nối: “Bà con ra khơi, nhiều khi do điều kiện thời tiết khắc nghiệt hoặc thiết bị hỏng hóc khách quan nên mất tín hiệu. Nếu cứ bị phạt nặng hoặc xử lý hình sự thì rất tội cho ngư dân. Mong cơ quan chức năng hướng dẫn cụ thể cách xử lý khi gặp sự cố này".

Bên cạnh đó, vấn đề về ranh giới vùng biển cũng được bà con quan tâm đặc biệt. Nhiều ngư dân thừa nhận, đôi khi không nắm rõ tọa độ chồng lấn, tàu cá đã vô tình vi phạm vùng biển nước ngoài, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc cho bản thân và uy tín của quốc gia.

Giải đáp những trăn trở của bà con, ông Nguyễn Ngọc Tú cho biết, theo quy định, thiết bị giám sát hành trình phải hoạt động liên tục 24/24 khi tàu cá hoạt động trên biển. Trong trường hợp thiết bị gặp sự cố khách quan, thuyền trưởng phải kịp thời thông báo về bờ qua hệ thống thông tin liên lạc để được hướng dẫn xử lý. Việc chủ động báo cáo là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng xem xét, tránh bị xử lý vi phạm.

Về ranh giới vùng biển, ngư dân cần chủ động nắm rõ tọa độ, phạm vi khai thác theo quy định. Hiện nay, nhiều thiết bị giám sát hành trình (VMS) đã tích hợp bản đồ số, hiển thị ranh giới và một số khu vực hạn chế khai thác, giúp ngư dân dễ dàng theo dõi. Khi tàu di chuyển gần ranh giới, thiết bị có thể phát tín hiệu cảnh báo, hỗ trợ thuyền trưởng kịp thời điều chỉnh hành trình.

Kết thúc buổi Tọa đàm, các câu hỏi bà con nêu ra đều được giải đáp thỏa đáng. Các ngư dân thấu hiểu rõ rằng tuân thủ luật pháp là nghĩa vụ quốc gia và để bảo vệ chính mình và con em đời sau.

Tại buổi tuyên truyền, ban tổ chức đã tổ chức cho bà con ký cam kết không vi phạm IUU. Đại diện các chủ tàu thuyền đánh bắt hải sản trên biển sôi nổi tham gia, thể hiện quyết tâm cao trong việc tuân thủ pháp luật.

Chương trình còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi ban tổ chức trao tặng cờ Tổ quốc và 40 phần quà ý nghĩa cho các gia đình chính sách và ngư dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

Chiều nay (24/3), chuỗi phiên tòa giả định sẽ tiếp tục được Báo Công lý phối hợp tổ chức tại phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng, góp phần tích cực tuyên truyền pháp luật, đồng hành cùng bà con ngư dân không vi phạm IUU vì tương lai bền vững của nghề cá Việt Nam.

Theo ông Đặng Thiện Viên, Phó Chủ tịch UBND xã Liên Hương, trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang nỗ lực gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” IUU, việc nâng cao nhận thức của ngư dân chính là yếu tố then chốt. Qua phiên tòa giả định cho thấy khi pháp luật được tuyên truyền sinh động, trực quan, người dân sẽ lắng nghe và sẵn sàng thay đổi.

Ghi nhận tại buổi tuyên truyền cho thấy, chính sự kết hợp giữa nội dung pháp lý và cách truyền tải sinh động tạo nên sức hút đặc biệt. Những câu chuyện từ phiên tòa mang tính răn đe và mở ra góc nhìn thực tế về hậu quả của các hành vi vi phạm, từ đó giúp người dân tự điều chỉnh hành vi.

Với sự đồng hành của chính sách và sự chuyển biến trong nhận thức, mỗi ngư dân hôm nay đang dần trở thành một “mắt xích” quan trọng trong hành trình xây dựng một nghề cá có trách nhiệm, bền vững và hội nhập.

Một số hình ảnh tại chương trình: