Mùa xuân ở lại nơi thung lũng Hoài Khao

Mùa xuân ở lại…

Nằm nép mình giữa thiên nhiên hoang sơ, làng du lịch cộng đồng Hoài Khao thuộc xóm Hoài Khao, xã Thành Công, tỉnh Cao Bằng. Nơi đây được nhân dân ví von ngôi làng cổ tích giữa thung lũng đại ngàn núi non Cao Bằng.

Hoài Khao nằm trên độ cao 1.000m so với mực nước biển, lọt trong một thung lũng được bao quanh bởi ngút ngàn cây rừng của vườn quốc gia Phja Oắc - Phja Đén. Nằm ở vùng đệm của vườn quốc gia nên xóm nhỏ này sở hữu vẻ đẹp nguyên sơ hiếm có.

Điểm đặc biệt ít có ngôi làng nào có được bởi nơi đây vốn là nơi ngụ cư lâu đời của cộng đồng người Dao Tiền. Hơn thế nữa, Hoài Khao không chỉ nổi tiếng thiên nhiên tuyệt sắc mà đồng bào nơi đây gắn bó, đoàn kết, đùm bọc nhau bởi chữ “tình”, đồng lòng, đồng sức bảo tồn nguyên vẹn đặc sắc giá trị văn hóa lâu đời dân tộc mình.

Đến với Hoài Khao khi mùa xuân ghé ngang, hương rừng thơm ngát, những mầm non xanh mướt từ cánh rừng nguyên sinh quện vào cùng tiết trời giao hòa giữa thung lũng cảnh vật trở nên hữu tình khiến lòng du khách nhẹ bâng trước núi non hùng vĩ.

Nơi đây, những ngôi nhà làm bằng gỗ nép mình bên sườn núi dần được hiện ra dưới làn sương bao phủ, với mái ngói âm dương truyền thống, tạo nên vẻ đẹp bản sắc dân tộc, trở thành ký ức tuổi thơ của người dân nơi đây. Ngoài nếp nhà chính để sinh hoạt, mỗi gia đình có một kho chứa thóc làm bằng gỗ nằm tách biệt với nhà chính.

Bí thư xóm Vạn Thị Liên chia sẻ: Tết Nguyên đán là khoảng thời gian mùa xuân rất đẹp nơi đây, dường như mùa xuân ở lại với để đồng bào Dao Tiền được gặp gỡ, đón khách du lịch nghỉ ngơi, trải nghiệm. Mùa xuân, mùa lúa chín vàng của Hoài Khao được du khách vô cùng yêu thích, đến Hoài Khao du khách như được chữa lành, đặc biệt được chuẩn bị tết, đón tết và trải nghiệm xuống đồng, lễ hội cùng đồng bào Dao Tiền.

Tết Hoài Khao được chuẩn bị rất sớm, 34 hộ dân đồng bào người Dao Tiền nơi đây như ngôi nhà lớn. Các cụ cao niên ngồi kể lại dăm ba câu chuyện năm cũ, đám trẻ nhỏ háo hức quần áo đi du xuân, đi lễ hội. Cánh đàn ông, thanh niên trai tráng được giao nhiều nhiệm vụ vất vả hơn lo cho gia đình, xóm làng và lễ hội. Các chị, các mẹ thì chuẩn bị hậu cần đón du khách trải nghiệm, lễ hội và cả công việc xuống đồng.

Người Dao Tiền ở Hoài Khao nổi bật với nghệ thuật thêu tay và kỹ thuật in sáp ong truyền thống để tạo nên những hoa văn trang phục tinh xảo. Ghé thăm ngôi làng này, bạn không chỉ được chiêm ngưỡng những bộ trang phục truyền thống độc đáo mà còn có cơ hội tìm hiểu đời sống, phong tục của người dân nơi đây – điều mà không phải bản làng vùng cao nào cũng mang lại.

Tết Hoài Khao nhà nào cũng sửa soạn tươm tất và lấy giấy đỏ cắt thành từng mảnh dài dán lên bàn thờ, trước cửa, kho thóc, chuồng nuôi gia súc… để cầu mong may mắn. Chủ nhà tự tay bày biện, dâng lễ thắp hương bàn thờ tổ tiên. Bữa cơm tất niên được coi là ấm cúng nhất trong năm, cả gia đình sum họp, quây quần ăn uống vui vẻ. Người lớn tuổi kể cho con cháu nghe những điều hay lẽ phải, các điển tích về nguồn cội dân tộc.

Hoài Khao xóm cổ đẹp như tranh

Những ngày lễ tết ở Hoài Khao, du khách sẽ được trải nghiệm phong tục độc đáo đồng bào, từ sáng sớm mùng 1 Tết, gia chủ chọn giờ đẹp để xuất hành, du xuân. Phụ nữ ở trong nhà thêu thùa, may vá, nam giới đến nhà trưởng họ chúc Tết, đánh trống, uống rượu và ca hát.

Đặc biệt, người Dao Tiền có tục lệ thắp hương ở miếu thờ thổ công của làng, xin các vị thần linh phù hộ cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, nhà nhà no ấm. Trước Tết, thầy mo đã làm lễ chọn ngày đẹp (thường là mùng 4, 5 hoặc mùng 6 tháng Giêng), cử một người đại diện thực hiện nghi thức này. Mâm cúng thổ công gồm thịt gà, giấy bản, hương, bánh dợm, rượu, quả trứng do các gia đình cùng nhau đóng góp. Bà con ở đây quan niệm, thắp hương thổ công xong thì mới có thể yên tâm đi xa.

Giữa không gian lễ hội, Hoài Khao như một viên ngọc giữa núi rừng Cao Bằng. Không ồn ào náo nhiệt, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác an yên, dễ chịu và đầy thư giãn. Bầu không khí trong lành cùng khung cảnh thiên nhiên hoang sơ chính là “liều thuốc chữa lành” cho những ai đang tìm kiếm một chuyến nghỉ dưỡng thiên nhiên đúng nghĩa.

Vượt qua con dốc Pù Chây, Hoài Khao như một bức tranh níu chân người lữ khách, buộc lòng họ phải dừng lại để chiêm ngưỡng vẻ đẹp hiếm có. Từng thửa ruộng bậc thang trải dài trên các sườn đồi, mềm mại uốn lượn theo hình sóng và cánh cung; mùa xuân những mầm non mơn mởn bao phủ một màu xanh của lúa, hoa màu và núi rừng; đến mùa thu hoạch lúa, Hoài Khao như “biển vàng” mênh mông choáng ngợp tầm mắt. Chính lối sống hài hòa, gần gũi với thiên nhiên, bảo vệ môi trường khiến đồng bào nơi đây vẫn giữ được nét đẹp văn hóa cổ xưa, giữ được những cánh rừng cổ thụ giàu giá trị đa dạng sinh học.

Có lẽ thiên nhiên ưu ái cho Hoài Khao một khung cảnh đầy lãng mạn và bình yên. Cuộc sống thư thái mỗi ngày cùng với mây núi, với màu xanh bát ngát của rừng cây, đồng lúa. Họ yêu cái đẹp, tình yêu ấy thể hiện trên bộ trang sức được chế tác bằng bạc tinh xảo, những chiếc váy áo thêu họa tiết cầu kỳ, tinh tế.

Đặc biệt, trong kho tàng văn hóa Dao Tiền có câu chuyện huyền bí về tổ ong khoái, báu vật tuổi đời hàng trăm năm được bà con trân quý. Hang ong và kỹ thuật nấu sáp ong, in hoa văn trên vải chàm được xem là hồn cốt trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào. Những nghi lễ, tập tục, dân ca, dân vũ độc đáo tạo nên sợi dây liên kết cộng đồng sâu sắc, phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan, nhắc nhở con cháu nhớ về cội nguồn dân tộc.

Định vị ngôi làng cổ tích

Từ xa xưa, vùng đất này đã nổi tiếng là nơi lưu giữ nét văn hóa dân tộc Dao Tiền qua nhiều thế hệ. Đến khi trở thành làng du lịch cộng đồng, Hoài Khao càng chú trọng hơn trong việc quảng bá những giá trị lâu đời này đến du khách.

Xã hội ngày càng phát triển, nhiều phong tục của các dân tộc ít người có phần bị ảnh hưởng nhưng bà con Dao Tiền ở Hoài Khao vẫn giữ được nền văn hóa phong phú, đậm đà bản sắc. Khó có thể tìm thấy địa phương nào còn lưu lại đầy đủ, nguyên vẹn những giá trị truyền thống đa dạng như vậy. Đây là điểm đến không thể bỏ qua cho những ai yêu văn hóa dân tộc, yêu nét đẹp bình dị và duyên dáng của đồng bào miền sơn cước.

Một trong những điều khiến du khách say mê khi ghé thăm làng du lịch cộng đồng Hoài Khao chính là cảm giác bình yên đến lạ giữa núi rừng hoang sơ. Dạo bước trên con đường làng quanh co, bạn sẽ được chiêm ngưỡng những ngôi nhà gỗ truyền thống mang đậm bản sắc dân tộc, với mái ngói âm dương độc đáo, xếp chồng ngay ngắn giữa thiên nhiên xanh mát. Không tiếng còi xe, không khói bụi đô thị, nơi đây như chốn dừng chân lý tưởng cho những ai yêu thích du lịch xanh và muốn tìm về với trải nghiệm văn hóa bản địa chân thực và gần gũi.

Giữa khoảng trời nơi thung lũng Hoài Khao được lắng nghe những giai điệu Páo mộc mạc, đậm chất trữ tình của đồng bào Dao Tiền. Đây không chỉ là làn điệu dân ca miền núi, mà còn là tiếng lòng của người dân nơi đây – ca ngợi lao động, thể hiện ước mơ về một cuộc sống no đủ và chất chứa cả tình yêu đôi lứa. Khi cảm nhận được từng câu hát chân phương ấy, bạn sẽ hiểu hơn về chiều sâu văn hóa người Dao Tiền và thêm trân trọng bản sắc dân tộc vùng cao.

Những năm gần đây, chính quyền địa phương đã đồng hành gắn bó cùng nhân dân nỗ lực phát triển lấy văn hóa phát triển du lịch, lấy du lịch bảo tồn giá trị nguyên bản văn hóa nơi đây tạo ra những giá trị văn hóa, du lịch độc đáo được du khách trong và ngoài nước đánh giá cao.

Bà Chu Thị Lằn, một chủ hộ homestay ở Hoài Khao chia sẻ: Những năm qua, bằng sự đồng lòng, chính quyền nơi đây đã phát triển xóm được nhiều người biết đến. Nhân dân có thu nhập từ cộng đồng, được thể hiện nét văn hóa dân tộc mình như ẩm thực, kiến trúc, lễ hội, dân ca... đời sống gia đình được cải thiện, con cháu được học hành đi ra. Tôi rất phấn khởi.

Hoài Khao đang khoác lên mình một màu áo mới, mùa xuân nơi đây ở lại cho những vụ mùa tốt tươi, cộng đồng văn hóa - du lịch nơi đây được định vị, phát triển đi xa hơn nữa trong lòng du khách trong và ngoài nước biết đến. Chia tay với Hoài Khao khi mùa xuân còn đọng lại dư vị cay cay của chén rượu ngô thơm lừng, trong lòng chúng tôi cảm thấy ấm áp hơn bởi nụ cười hồn hậu của người dân mến khách. Một mùa xuân hứa hẹn nhiều niềm vui, thắng lợi mới đang về với đồng bào Dao Tiền nơi đây.