Lo ngại “chồng lấn” thẩm quyền trong điều hành dự trữ

Không có vùng "chồng lấn" thẩm quyền trong xử lý tình huống khẩn cấp

Với quy định liên quan tới mua bán hàng dự trữ quốc gia, Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn ĐBQH TP. Huế) bày tỏ sự quan tâm về cơ chế mua bán hàng dự trữ, cho rằng dự thảo Luật còn thiếu các biện pháp ngăn ngừa đầu cơ, thao túng giá và lợi ích nhóm.

Đại biểu quan ngại về quy định cho phép bán trực tiếp rộng rãi mọi đối tượng hoặc bán chỉ định trong một số trường hợp, dễ dẫn đến thất thoát lớn nếu không có cơ chế giám sát đầy đủ.

Để bảo vệ tài sản công và giữ ổn định thị trường, Đại biểu Nguyễn Thị Sửu kiến nghị bổ sung các cơ chế kiểm soát then chốt như khi giá thị trường biến động bất thường trên 15% trong vòng 30 ngày, cơ quan dự trữ phải báo cáo Bộ Tài chính để xem xét tạm dừng mua bán.

Mọi quyết định bán trực tiếp phải công khai danh sách đơn vị mua và giá bán; mua bán hàng chiến lược cần có cơ chế kiểm soát độc lập và giám sát bởi Kiểm toán Nhà nước.

Về phân định thẩm quyền nhập, xuất, điều hành dự trữ, Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, yêu cầu quan trọng nhất của luật là đảm bảo không có khoảng trống pháp lý và không có vùng "chồng lấn" thẩm quyền trong xử lý tình huống khẩn cấp.

Tuy nhiên, Đại biểu bày tỏ dự thảo trao thẩm quyền cho Bộ Tài chính và các Bộ quản lý chuyên ngành đan xen, có thể khó xác định mức độ trách nhiệm, gây lúng túng và chậm trễ trong việc cứu trợ, điều tiết thị trường khi có thiên tai lớn hoặc tình trạng khẩn cấp...

Đại biểu kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cần giữ thẩm quyền quyết định đối với các tình huống vượt khả năng xử lý của Bộ quản lý hoặc trường hợp liên quan đến hàng chiến lược và điều tiết thị trường ở quy mô lớn.

Bộ Tài chính chỉ nên giữ vai trò điều hòa, cân đối tổng thể, có thẩm quyền quyết định khi điều chỉnh kế hoạch hoặc khi thị trường có biến động lớn; Bộ quản lý chuyên ngành chỉ nên quyết định trong phạm vi kế hoạch đã được phê duyệt hoặc trong tình huống khẩn cấp ở mức độ giới hạn, kèm yêu cầu báo cáo trong vòng 24h.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) thống nhất cao với quy định trong dự thảo về việc phân cấp, phân quyền mạnh cho các Bộ, ngành trong quyết định nhập, xuất hàng dự trữ quốc gia nhằm tăng tính chủ động và trách nhiệm.

Đại biểu lấy ví dụ về việc phân cấp, phân quyền cho Bộ, ngành và UBND các tỉnh trong tình huống lũ lụt ở miền Trung thời gian qua rất nhanh chóng, kịp thời, không phải chờ lệnh của Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ hay Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, Đại biểu đề nghị cần làm rõ vai trò của Bộ Tài chính là "vừa tham mưu, vừa là cơ quan giúp việc để quản lý hàng dự trữ quốc gia". Theo đó, cần phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tài chính với các Bộ, ngành (Nông nghiệp và Môi trường, Y tế, Quốc phòng, An ninh) trong việc bảo quản hàng dự trữ chiến lược. Đại biểu đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết để phân bạch rạch ròi nhiệm vụ.

Đặc biệt, về việc tạm xuất, xuất và bán hàng dự trữ quốc gia, Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng quy định trong dự thảo còn bất cập đối với mặt hàng do các "mạnh thường quân" ủng hộ. Theo Đại biểu, mặt hàng "mạnh thường quân" ủng hộ cho ngành nào thì nên giao cho Bộ trưởng của ngành đó chịu trách nhiệm xuất nhập mà không phải thông qua Bộ trưởng Bộ Tài chính. Bộ trưởng Bộ Tài chính có thẩm quyền quản lý số lượng chi xuất, điều này sẽ giúp không qua trung gian và kịp thời cứu trợ…

Bảo đảm thống nhất với các luật và tạo điều kiện thuận lợi tối đa trong tổ chức thực hiện

Giải trình làm rõ các ý kiến đại biểu sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định, Bộ Tài chính đã rà soát, điều chỉnh, bổ sung các quy định của luật hiện hành cho phù hợp thực tiễn; tăng cường phân cấp, phân quyền; cắt giảm mạnh mẽ các thủ tục hành chính không cần thiết; bảo đảm thống nhất với các luật đã được Quốc hội thông qua và tạo điều kiện thuận lợi tối đa trong tổ chức thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, trong đợt thiên tai, bão lũ tại nhiều tỉnh thành đặc biệt ở miền Trung vừa qua, công tác dự trữ hàng hóa, phân bổ kho dự trữ, cũng như phân cấp, phân quyền trong cấp phát đã được triển khai rất tốt.

Bộ trưởng nhấn mạnh, mặc dù lũ lụt trên diện rộng, nhưng các mặt hàng thiết yếu, lương thực, thực phẩm vẫn được cấp phát rất nhanh khi địa phương có nhu cầu. Ngay cả với các phương tiện chuyên dùng, Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước đã trực tiếp chỉ đạo các kho xuất cấp ngay khi địa phương yêu cầu, không phải xin ý kiến thêm bất cứ cấp nào…

Trong nhiều tình huống cấp bách liên quan đến gạo, lương thực, thực phẩm, Bộ trưởng khẳng định đã thực hiện theo cơ chế phối hợp với địa phương, triển khai xuất cấp ngay khi có nhu cầu còn các quy trình thủ tục đều hoàn thiện sau.

Đồng thời, công tác hậu kiểm được thực hiện rất chặt chẽ. Các quy trình từ đấu thầu, thu mua đến cấp phát đều được thực hiện đúng quy định, không phát sinh vấn đề.