La liệt cửa hàng mặt tiền các tuyến phố chính ở Hà Nội treo biển cho thuê, đóng cửa trả mặt bằng

Nhiều tháng qua, thực hiện chỉ đạo của UBND TP. Hà Nội về việc kiểm tra, xử lý vi phạm trật tự đô thị, các lực lượng chức năng đã ra quân ráo riết với tinh thần “không có vùng cấm”. Tại các tuyến phố nổi tiếng về kinh doanh sầm uất như Hoàn Kiếm, Cầu Giấy, Đống Đa, hình ảnh những dãy xe máy xếp tràn xuống lòng đường hay bàn ghế bủa vây lối đi bộ đã dần biến mất.

Tuy nhiên, đi kèm với sự thông thoáng của phố phường là những tấm biển “Cho thuê cửa hàng” hay “Chuyển nhượng mặt bằng” xuất hiện dày đặc. Thực tế cho thấy, việc giành lại vỉa hè đã đánh thẳng vào thói quen “tiện đâu mua đó” của người dân Thủ đô. Với những cửa hàng có diện tích nhỏ hẹp (chỉ từ 10 - 15m²), vỉa hè vốn là “phần diện tích nới rộng” sống còn. Khi phần diện tích này bị thu hồi, công năng sử dụng của mặt bằng bị bóp nghẹt, khiến doanh thu sụt giảm nghiêm trọng trong khi chi phí thuê nhà vẫn đứng ở mức cao.

Theo ghi nhận tại các trục đường xuyên tâm như Phố Huế và Bà Triệu, nơi vốn được coi là “long mạch” kinh doanh thời trang và đồ gia dụng, không khí mua bán náo nhiệt trước đây nay thay thế bằng sự quy củ đến lạ lẫm.

Những hàng xe máy xếp san sát chiếm trọn lối đi bộ giờ đã được đưa vào vạch vôi hoặc chuyển hẳn vào trong nhà. Việc mất đi khoảng không gian mặt tiền đã khiến nhiều cửa hàng rơi vào cảnh “ngăn sông cấm chợ”. Tình trạng treo biển trả mặt bằng xuất hiện rải rác ngay cả ở những vị trí đắc địa nhất, minh chứng cho sự sàng lọc khắc nghiệt khi lợi thế “vỉa hè” bị triệt tiêu.

Tương tự, tại tuyến phố Hai Bà Trưng và Hàng Bông, nơi tập trung nhiều tổ hợp dịch vụ và cửa hàng lưu niệm cao cấp, áp lực từ việc duy trì trật tự đô thị khiến chi phí vận hành bị đẩy lên cao.

Khi khách hàng không còn sự thuận tiện trong việc dừng đỗ xe nhanh để mua sắm, các chủ hộ kinh doanh buộc phải tính toán lại bài toán kinh tế, nhiều người đã chọn phương án rút lui để bảo toàn vốn.

Tại các trục đường có mật độ giao thông cực lớn như Láng và Kim Mã, vỉa hè không chỉ là nơi kinh doanh mà còn là “điểm tựa” để giảm tải áp lực giao thông.

Việc kiên quyết xử lý các bãi xe tự phát, các hàng quán ăn uống lấn chiếm đã trả lại sự thông thoáng cho tầm nhìn của người tham gia giao thông. Tuy nhiên, sự quyết liệt này cũng khiến các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, sửa chữa xe vốn tồn tại lâu đời trên đường Láng gặp khó khăn chồng chất, dẫn đến làn sóng sang nhượng cửa hàng diễn ra âm thầm nhưng mạnh mẽ.

Trong khi đó, tại các tuyến phố có đặc thù di sản và ngoại giao như Trần Phú và Điện Biên Phủ, việc siết chặt quản lý vỉa hè càng được thực hiện nghiêm ngặt hơn. Sự tĩnh lặng, trang nghiêm đã trở lại, đúng với vị thế của những cung đường đẹp nhất Thủ đô. Những quán cà phê “cóc” hay các điểm trông giữ xe tự phát từng gây nhếch nhác một thời nay đã không còn đất diễn.

Ghi nhận tại phố Đội Cấn, Hoàng Hoa Thám, hai tuyến phố có đặc điểm lòng đường hẹp, vỉa hè không đồng nhất, việc lập lại trật tự là một bài toán đầy thử thách. Trước đây, tình trạng “mạnh ai nấy lấn” khiến giao thông tại đây luôn trong tình trạng tê liệt vào giờ cao điểm.

Chung tình trạng, tại các trục đường cửa ngõ như Giải Phóng và Trường Chinh, nơi vốn chịu áp lực giao thông khủng khiếp, việc siết chặt vỉa hè đã trả lại không gian cho người đi bộ và giảm tải ùn tắc.

Tuy nhiên, sự ngăn nắp này lại khiến các hộ kinh doanh phụ tùng, đồ gia dụng và quán ăn dọc tuyến đường rơi vào thế khó. Không còn chỗ để xe cho khách, việc duy trì những mặt bằng có giá thuê hàng chục triệu đồng mỗi tháng trở thành gánh nặng quá sức. Những tấm biển cho thuê nhà treo vội ngay dưới các biển hiệu cũ đã không còn là hình ảnh hiếm gặp.

Tiến sâu vào khu vực kinh doanh sầm uất bậc nhất như Chùa Bộc, Tây Sơn và Cầu Giấy, cảnh tượng còn đáng suy ngẫm hơn. Được mệnh danh là những “thủ phủ” thời trang, vỉa hè tại đây từng là tài sản vô hình trị giá hàng tỷ đồng. Giờ đây, khi các vạch kẻ vôi trở thành “lằn ranh đỏ” bất khả xâm phạm, diện tích trưng bày bị thu hẹp, khách mua sắm không thể dừng đỗ tùy tiện, nhiều thương hiệu lớn cũng phải ngậm ngùi đóng cửa, trả mặt bằng để tìm hướng đi mới trên không gian mạng hoặc vào các trung tâm thương mại.

Tại tuyến phố Đào Tấn và Tôn Đức Thắng, nơi tập trung nhiều dịch vụ ăn uống và văn phòng, thực trạng trả mặt bằng cũng đang diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt. Đặc thù nhà phố tại Tôn Đức Thắng rất hẹp, việc không được tận dụng vỉa hè gần như triệt tiêu hoàn toàn khả năng đón khách tại chỗ. Những mặt bằng trước đây chỉ cần hở ra là có người thuê, nay nằm chờ khách hàng tháng trời dù chủ nhà đã chấp nhận xuống giá.

Đáng chú ý nhất là tình trạng tại các tuyến phố “ngoại giao” và trung tâm như Trần Hưng Đạo và Lê Duẩn. Hình ảnh những mặt bằng tại số 472 Lê Duẩn hay các vị trí đắc địa trên phố Trần Hưng Đạo đóng cửa im lìm, dán chằng chịt số điện thoại cho thuê nhà là một nốt trầm trong bức tranh kinh tế mặt phố. Việc mất đi sự tiện lợi của vỉa hè khiến giá trị thương mại của những căn nhà mặt tiền bị sụt giảm nghiêm trọng, đẩy chủ nhà và người thuê vào một cuộc thương lượng đầy bế tắc.

Khi các lực lượng chức năng ra quân xử lý dứt điểm các hộ kinh doanh cây cảnh, đồ cổ và hàng ăn lấn chiếm, diện mạo phố phường đã có sự khởi sắc. Dẫu vậy, hệ lụy trực tiếp là sự đứt gãy của các chuỗi cung ứng nhỏ lẻ. Nhiều tiểu thương thừa nhận, nếu không có vỉa hè để bày hàng, việc duy trì cửa hàng tại những tuyến phố hẹp này gần như là điều không thể.

Việc siết chặt quản lý không chỉ dừng lại ở việc xử phạt hành chính mà còn là sự duy trì liên tục, khiến các hộ kinh doanh không còn tâm lý “chờ sóng yên biển lặng” để tái chiếm. Đây là tín hiệu tích cực cho bộ mặt đô thị nhưng lại là một cuộc “thanh lọc” nghiệt ngã đối với kinh tế hộ gia đình. Hiện nay, một làn sóng dịch chuyển đang diễn ra mạnh mẽ: Nhiều chủ kinh doanh nhỏ lẻ đang có xu hướng rời bỏ mặt phố để chuyển vào các ngõ lớn hoặc đẩy mạnh kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử.

Việc trả lại vỉa hè cho người đi bộ là chủ trương hoàn toàn đúng đắn và cần phải làm quyết liệt để thượng tôn pháp luật. Tuy nhiên, ở góc độ quản trị, dư luận cho rằng thành phố cũng cần tính đến việc quy hoạch các điểm trông giữ xe tập trung hoặc các khu vực kinh doanh có quản lý để hỗ trợ người dân chuyển đổi mô hình, tránh đứt gãy kinh tế.

Hà Nội đang đứng trước bài toán cân bằng giữa mục tiêu xây dựng đô thị văn minh và đảm bảo sinh kế cho người dân. Việc lập lại trật tự vỉa hè góp phần cải thiện mỹ quan đô thị, tạo thêm không gian cho người đi bộ, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về quy hoạch và tổ chức lại các hoạt động kinh tế vỉa hè theo hướng bài bản, bền vững hơn. Vỉa hè là không gian công cộng, song để không gian này vừa được sử dụng hiệu quả vừa đảm bảo đúng quy định pháp luật, cần có cơ chế quản lý linh hoạt và phù hợp với thực tiễn hơn.