Không có ngoại lệ, không có vùng cấm trong thực thi pháp luật về IUU

Sáng 25/3, Báo Công lý phối hợp với Chi đội Kiểm ngư số 4, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, TAND tỉnh Lâm Đồng, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lâm Đồng, UBND xã Tân Hải tổ chức phiên tòa giả định tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Tham dự chương trình có ông Trần Đức Vinh – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ TANDTC, Bí thư Chi bộ, Tổng Biên tập Báo Công lý; bà Phan Thị Thanh Mai - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lâm Đồng; ông Nguyễn Văn Hiền – Bí thư Đảng ủy Chi đội kiểm ngư số 4; bà Thái Thị Ngọc Trân - Chi cục trưởng Chi cục thủy sản và biển đảo, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng; bà Từ Quốc Thái Bình - Chánh án TAND khu vực 15 - Lâm Đồng.

Về phía chính quyền xã Tân Hải có: ông Trần Thanh Quế, Phó Chủ tịch UBND; đại diện các cơ quan chức năng; phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí và đông đảo nhân dân địa phương.

Quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU vì sinh kế ngư dân và uy tín đất nước

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Văn Hiền – Bí thư Đảng ủy Chi đội kiểm ngư số 4 cho biết, hơn 8 năm trôi qua kể từ khi Ủy ban Châu Âu (EC) áp đặt “thẻ vàng” đối với hải sản xuất khẩu của Việt Nam. Nếu nhìn sang các quốc gia láng giềng, như Thái Lan, chúng ta thấy rằng sau 5 năm nỗ lực, họ đã gỡ bỏ được thẻ vàng này.

Trong những năm qua, Đảng, Chính phủ, Nhà nước nói chung và các tổ chức chính trị - xã hội trong cả nước nói riêng luôn quan tâm, đặc biệt là thể hiện quyết tâm cao độ trong việc gỡ thẻ vàng của EC.

Thực tế cho thấy, đoàn thanh tra của EC vừa sang làm việc tại Việt Nam và theo kế hoạch, đến tháng 9, họ sẽ quay trở lại để tiếp tục đánh giá. Điều này đồng nghĩa với việc cho đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chúng ta vẫn chưa gỡ được “thẻ vàng” IUU.

Việc bị “thẻ vàng” gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế và tác động trực tiếp, tiêu cực đến ngành thủy sản của chúng ta. Đặc biệt hơn cả, nó ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế, thu nhập cả trước mắt lẫn lâu dài của chính bà con ngư dân, những người trực tiếp vươn khơi bám biển.

Thông qua phiên tòa giả định, Ban tổ chức mong muốn truyền tải đến bà con ngư dân những thông điệp và nội dung pháp lý thiết thực về các tình huống thường xuyên xảy ra trên biển; chỉ rõ những hành vi vi phạm pháp luật khi khai thác, đánh bắt hải sản.

“Từ đó, giúp bà con ngư dân hiểu rõ hơn, thực hiện tốt hơn các quy định của pháp luật và chung tay cùng cả nước vì mục tiêu gỡ bỏ thẻ vàng IUU”, ông Nguyễn Văn Hiền nhấn mạnh.

Không có vùng cấm dù vi phạm giữa biển khơi

Tại phiên tòa giả định, TAND khu vực 15 – Lâm Đồng xét xử các bị cáo Trần Văn Khánh, Dương Minh Hiền bị truy tố về các tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 348 Bộ luật Hình sự và tội “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử” theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 287 Bộ luật Hình sự.

Theo hồ sơ, các bị cáo Khánh, Hiền là thuyền trưởng, vì hám lợi nên các bị cáo cho 02 tàu cá xâm nhập vào vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép. Các bị cáo còn mua “vé thông tin” tuần tra của lực lượng chức năng nước bạn để tránh bị phát hiện.

Khánh lôi kéo 06 ngư phủ xâm nhập vùng biển nước ngoài, tháo thiết bị giám sát hành trình cho tàu cá khác để qua mặt cơ quan chức năng. Tuy nhiên, hai bị cáo cùng ngư phủ trên 02 tàu cá đã bị hải quân nước bạn bắt giữ sau 05 ngày đánh bắt “chui”, bị tịch thu toàn bộ phương tiện vi phạm. Sau đó, các bị cáo bị khởi tố về các tội danh nêu trên.

Qua tranh tụng công khai, HĐXX phân tích, làm rõ từng hành vi của các bị cáo để mọi ngư dân theo dõi phiên tòa nắm vững kiến thức pháp luật về chống khai thác IUU.

Từ đó, HĐXX tuyên phạt bị cáo Khánh 10 năm tù; Hiền 08 năm tù về các tội danh nêu trên.

Tại phiên tòa giả định, nhiều ngư dân bày tỏ nhiều góc nhìn về câu chuyện tuân thủ pháp luật về khai thác IUU và các trăn trở rất thực tế về sinh kế của ngư dân.

Ông Nguyễn Văn Xin (SN 1964), chủ ghe, cho biết cả gia đình ông đều tham gia đánh bắt thủy sản.

“Mấy ngày nay đi biển, tính ra là lỗ. Giá dầu tăng cao quá, mà cá bán ra không được bao nhiêu”, ông Xin chia sẻ thẳng thắn.

Dù vậy, theo ông Xin, khó khăn về kinh tế không phải là lý do để vi phạm các quy định về chống khai thác IUU.

“Gia đình tôi xác định rõ, làm nghề thì phải chấp hành theo luật định, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Có khó cũng phải làm đúng, vì còn cái nghề lâu dài về sau”, ông Xin nói.

Ông cũng bày tỏ mong muốn Nhà nước có những chính sách hỗ trợ phù hợp, đặc biệt là trong việc cân đối giá nhiên liệu, để ngư dân yên tâm bám biển, vừa phát triển kinh tế, vừa tuân thủ pháp luật.

Điều đáng ghi nhận là tinh thần chủ động tìm hiểu pháp luật của ngư dân ngày càng rõ nét. “Nghe có phiên tòa giả định là tôi đi ngay, để cập nhật thông tin mới. Mình phải hiểu luật thì mới tránh được sai sót”, ông Xin cho biết.

Từ thực tế đó cho thấy, dù còn nhiều khó khăn, nhưng khi ý thức pháp luật đã được nâng lên, việc tuân thủ các quy định chống khai thác IUU không còn là sự ép buộc, mà đã trở thành lựa chọn có trách nhiệm của người làm nghề biển, vì tương lai của chính họ và của cả ngành thủy sản.

Người mẹ luôn khuyên con tuân thủ pháp luật khi vươn khơi

Không chỉ những người trực tiếp bám biển, ý thức tuân thủ pháp luật về khai thác IUU còn được vun đắp từ chính hậu phương, nơi những người mẹ, người vợ lặng lẽ giữ “nếp nhà” cho mỗi chuyến ra khơi.

Bà Lê Thị Danh (SN 1951, ngụ Tân Hải) có một con trai và hai con rể đều làm nghề biển, chủ ghe đánh bắt trong ngày. Với bà, điều quan trọng nhất là ngoài chuyện sản lượng, các con phải làm nghề một cách ngay thẳng, đúng theo luật định và đảm bảo an toàn.

“Giờ muốn đánh bắt lâu dài phải chấp hành pháp luật. Có luật rõ ràng, mình cứ theo đó mà làm, không sai thì không phải lo gì hết”, bà Danh chia sẻ.

Trong gia đình, bà luôn là người nhắc nhở các con từ những điều nhỏ nhất. Thấy con có biểu hiện chủ quan khi ra khơi, bà góp ý ngay. Với bà, giữ gìn kỷ cương phải bắt đầu từ chính ý thức hằng ngày.

Không chỉ trong gia đình, bà Danh còn tích cực tham gia công tác đoàn thể tại địa phương, thường xuyên hỗ trợ tuyên truyền, vận động bà con chấp hành pháp luật.

Với bà, việc hiểu và tuân thủ pháp luật để tránh vi phạm và là cách để giữ gìn nghề biển cho thế hệ sau.

Đồng hành cùng ngư dân vươn khơi, bám biển

Sau phần xét xử giả định, chương trình tiếp tục với phần tọa đàm, trao đổi pháp luật về chống khai thác IUU giữa đại diện các cơ quan chức năng và bà con ngư dân.

Buổi tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Tú, Phó Chi đội trưởng Nghiệp vụ, Chi đội Kiểm ngư số 4; bà Từ Quốc Thái Bình - Chánh án TAND khu vực 15 - Lâm Đồng; ông Trần Thanh Quế, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Hải cùng giải đáp mọi thắc mắc của bà con ngư dân.

Ngư dân thắc mắc thiết bị giám sát hành trình bị hỏng, phải tháo gỡ về bờ để sửa có vi phạm không? làm thế nào để tránh khai thác IUU?…

Đại diện Chi đội kiểm ngư số 4 đã trả lời, giải thích từng vấn đề giúp ngư dân nâng cao nhận thức pháp luật. Theo đó, việc tự ý tháo VMS là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể bị phạt tiền từ 50 - 100 triệu đồng. Nếu thiết bị hỏng, chủ tàu phải báo ngay cho cơ quan quản lý, ghi nhật ký khai thác và đưa tàu về bờ để sửa chữa.

Tuyệt đối không tự ý tháo VMS mang về bờ sửa nếu không được phép, vì hành vi này thường bị nghi ngờ là trốn tránh sự giám sát để đánh bắt bất hợp pháp IUU…

Ông Trần Thanh Quế, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Hải đánh giá cao hiệu quả, độ lan tỏa của phiên tòa giả định. Ông nêu các khuyến cáo cụ thể với ngư dân, đồng thời mong bà con ngư dân tích cực hợp tác để Tân Hải không có trường hợp vi phạm khai thác IUU.

Sau tọa đàm, chương trình tổ chức lễ ký cam kết không vi phạm IUU. Đại diện các chủ tàu thuyền đánh bắt hải sản trên biển tích cực tham gia, thể hiện quyết tâm cao trong việc tuân thủ pháp luật.

Nhằm động viên tinh thần bà con vươn khơi bám biển, ban tổ chức trao tặng cờ Tổ quốc và 30 phần quà ý nghĩa cho các gia đình chính sách và ngư dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn xã Tân Hải.

Chiều 25/3, phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU sẽ tiếp tục được Báo Công lý phối hợp tổ chức tại phường La Gi, tỉnh Lâm Đồng, đồng hành cùng bà con ngư dân chống khai thác IUU, để biển đảo Việt Nam mãi mãi xanh tươi và bền vững.

Một số hình ảnh tại chương trình: