Khi đèn giao thông biết “bắt nhịp” dòng xe

Những chu kỳ đèn linh hoạt

Theo ghi nhận của PV, cùng một tuyến đường nhưng giao thông vào 7h sáng và 2h chiều tại TP.HCM có thể hoàn toàn khác nhau.

Buổi sáng, dòng xe từ khu dân cư hướng về trung tâm thường tăng mạnh. Đến giữa ngày, lưu lượng có thể giảm. Cuối giờ chiều, hướng di chuyển lại thay đổi khi người dân trở về nhà.

Nếu tín hiệu giao thông vận hành theo một chu kỳ cố định trong tất cả thời điểm, thời gian chờ của phương tiện có thể chưa thực sự phù hợp với tình hình thực tế.

Đây là một trong những bài toán mà TP.HCM đang giải quyết bằng hệ thống điều khiển tín hiệu giao thông thích ứng.

Hiện nay, TP.HCM đang triển khai chiến lược điều khiển thích ứng (Adaptive Traffic Control), cho phép tự động điều chỉnh các thông số của chu kỳ đèn, thời gian đèn xanh, số pha và độ lệch thời gian đèn xanh phù hợp với lưu lượng phương tiện thực tế.

Nói cách khác, hệ thống có thể “bắt nhịp” với dòng xe thay vì áp dụng một phương án cứng cho mọi thời điểm.

Một trong những ứng dụng dễ nhận thấy của việc tối ưu hóa tín hiệu giao thông là kịch bản “làn sóng xanh”.

Khi các nút giao được phối hợp thời gian đèn hợp lý, phương tiện di chuyển trên cùng một trục có thể giảm số lần phải dừng lại liên tiếp.

TP.HCM đã thực hiện kịch bản “làn sóng xanh” trên một số trục đường chính như Võ Thị Sáu, Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Văn Trỗi, Pasteur, Trương Định, Điện Biên Phủ khi lưu lượng vượt 60% năng lực thông hành.

Việc phối hợp tín hiệu trên một trục đường không chỉ nhằm giảm thời gian chờ tại từng nút giao mà còn hướng tới việc duy trì dòng phương tiện ổn định hơn.

Trong điều kiện lưu lượng giao thông lớn, mỗi lần dừng - chạy liên tục cũng có thể làm dòng xe phía sau bị dồn lại. Nếu nhiều giao lộ liên tiếp cùng xảy ra tình trạng này, ùn tắc có thể lan nhanh trên cả tuyến.

Vì vậy, tối ưu tín hiệu đèn là một trong những giải pháp để quản lý dòng phương tiện mà không nhất thiết phải mở rộng mặt đường ngay lập tức.

“Bản sao kỹ thuật số” của những tuyến đường

Công nghệ được TP.HCM ứng dụng sâu hơn tại 3 trục đường Võ Văn Kiệt, Mai Chí Thọ và Phạm Văn Đồng.

Theo Sở Xây dựng, Thành phố đang áp dụng công nghệ Bản sao kỹ thuật số (Digital Twin) kết hợp mô hình Hybrid AI nhằm tối ưu hóa thời gian hoạt động của đèn tín hiệu giao thông theo tình hình thực tế.

Có thể hình dung Digital Twin như một mô hình số mô phỏng hoạt động của tuyến đường ngoài thực tế. Dữ liệu giao thông được đưa vào mô hình để theo dõi, phân tích và đánh giá các phương án điều hành.

Khi kết hợp với Hybrid AI, hệ thống có thể hỗ trợ dự báo tình hình giao thông và từng bước tiến tới tự động hóa việc điều chỉnh thời lượng đèn tín hiệu theo các kịch bản được xây dựng.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại những trục đường có lưu lượng phương tiện biến động mạnh theo từng khung giờ.

Thay vì chỉ xử lý khi ùn tắc đã xảy ra, dữ liệu và mô hình dự báo có thể giúp cơ quan quản lý chủ động hơn trong việc điều chỉnh dòng phương tiện.

Dù công nghệ mở ra nhiều khả năng mới, việc điều hành giao thông không thể chỉ phụ thuộc vào hệ thống tự động.

Một phương án tín hiệu hiệu quả trên máy tính vẫn cần được kiểm chứng bằng thực tế đường phố. Dòng xe có thể thay đổi do thời tiết, tai nạn, công trình thi công, sự kiện đông người hoặc những biến động bất thường khác.

Do đó, Sở Xây dựng đang định hướng kết hợp tự động hóa thông minh với sự giám sát của cán bộ vận hành.

Theo Sở Xây dựng, việc điều khiển tín hiệu giao thông thích ứng được triển khai nhằm phù hợp hơn với lưu lượng thực tế, qua đó góp phần tối ưu khả năng thông hành và giảm ùn tắc.

Từ những nút giao tưởng như chỉ có hai trạng thái “đèn đỏ - đèn xanh”, hệ thống giao thông đô thị đang dần chuyển sang cách vận hành linh hoạt hơn, dựa trên dữ liệu và khả năng dự báo.

Trong tương lai, khi camera, cảm biến, AI và Digital Twin được tích hợp sâu hơn, dòng xe có thể được theo dõi và điều tiết gần như theo thời gian thực.

Nhưng dù công nghệ phát triển đến đâu, mục tiêu cuối cùng vẫn không thay đổi: giảm thời gian chờ, hạn chế ùn tắc, giảm nguy cơ va chạm và tạo ra những hành trình an toàn, thuận lợi hơn cho người dân TP.HCM.