Khai hội Di sản thế giới chùa Thanh Mai năm 2026

Lễ hội chùa Thanh Mai gắn với các hoạt động nhằm tưởng niệm 696 năm ngày viên tịch của Đệ Nhị Tổ Trúc Lâm Pháp Loa Tôn Giả (1330 - 2026), tưởng nhớ, tri ân sâu sắc đối với công lao của các bậc tiền nhân. Qua đó nâng cao ý thức, trách nhiệm của cán bộ, nhân dân trong việc thực hành, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc.

Lễ hội diễn ra trong 03 ngày, từ 17 đến 19/4/2026 (tức ngày 1 đến 3/3 âm lịch) gồm các hoạt động, sự kiện, nghi lễ truyền thống: Lễ cúng Phật, cúng Tổ xin phép mở hội, Lễ rước bộ, Lễ tưởng niệm 696 năm ngày viên tịch của Đệ Nhị Tổ Trúc Lâm Pháp Loa Tôn giả, khai hội truyền thống Di sản thế giới chùa Thanh Mai, trưng bày “Di sản thế giới Thanh Mai - Những giá trị nổi bật toàn cầu”, giới thiệu tour du lịch “Khám phá Di sản thế giới Thanh Mai”, các hoạt động trải nghiệm thư pháp, in mộc bản, làm bánh, quay mật ong (ngày 17/4/2026). Khai mạc Giải leo núi “Chinh phục đỉnh Tam Ban”; công bố quyết định thành lập Câu lạc bộ Sen Kiếp Bạc; tổ chức các trò chơi dân gian kéo co, nhảy bao bố... (ngày 18/4/2026). Lễ giỗ Đệ Nhị Tổ Trúc Lâm Pháp Loa Tôn giả; Lễ Mông Sơn thí thực (ngày 19/4/2026).

Đệ Nhị Tổ Trúc Lâm Pháp Loa Tôn Giả tên tục là Đồng Kiên Cương, sinh năm Giáp Thân (1284) tại thôn Đồng Hòa, hương Cửu La, Nam Sách (nay là phường Ái Quốc, TP. Hải Phòng). Năm Hưng Long 13 (1304), khi Phật hoàng Trần Nhân Tông đi thăm hương Cửu La, Đồng Kiên Cương ra bái yết và được Phật hoàng cho đi theo tu hành, học đạo, đặt tên Hỉ Lai.

Trước khi Phật hoàng Trần Nhân Tông viên tịch, ngài đã trao cho Thiền sư Pháp Loa quyền thừa kế sự nghiệp của Thiền phái Trúc Lâm, trở thành vị tổ thứ hai của thiền phái này.

Đến năm Khai Hựu thứ 2 (1330), Thiền sư Pháp Loa mắc bệnh đã tiếp tục trao truyền các bảo bối cho Huyền Quang là người kế vị thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm. Ngày 3/3 (âm lịch), Thiền sư Pháp Loa viên tịch tại viện Quỳnh Lâm và xá lị của ngài được đặt trong tháp ở phía sau chùa Thanh Mai.

Chùa Thanh Mai được xây dựng vào khoảng năm 1329 trên sườn núi Thanh Mai, hay còn gọi là núi Tam Ban (nghĩa là ba cấp núi nối liền nhau của ba tỉnh Bắc Giang - Hải Dương - Quảng Ninh, thuộc cánh cung Đông Triều), cao khoảng 200m, nay thuộc phường Nguyễn Trãi, TP Hải Phòng. Đây là không chỉ là một đại danh lam thắng cảnh được bao bọc bởi rừng cây phong cao hàng chục mét, mọc từ chân lên đến đỉnh núi, mà còn là trung tâm Phật giáo thời Trần, cùng với các chùa thuộc cánh cung Đông Bắc (chùa Yên Tử, Quỳnh Lâm, Côn Sơn, Báo Ân, Vĩnh Nghiêm).

Hiện chùa Thanh Mai vẫn gìn giữ được nhiều hiện vật có giá trị như: Viên thông Bảo Tháp xây dựng năm 1334; tháp Phổ Quang xây dựng năm Chính Hòa thứ 23 (1702); tháp Linh Quang xây dựng năm Chính Hòa thứ 24 (1703), cùng 5 ngôi tháp khác. Trong chùa còn lưu giữ được 6 tấm bia thời Trần và Lê, trong đó Thanh Mai Viên thông tháp bi được công nhận là bảo vật quốc gia. Bia được khắc dựng năm Đại Trị thứ 5 (1362) nói về thân thế và sự nghiệp của Đệ nhị tổ Thiền phái Trúc lâm. Tấm bia cũng cho thấy tình hình chính trị, tôn giáo, ruộng đất đương thời và những hoạt động của Trúc Lâm Tam tổ là Phật hoàng Trần Nhân Tông, Thiền sư Pháp Loa và Thiền sư Huyền Quang.

Năm 1992, chùa Thanh Mai được công nhận là di tích văn hoá quốc gia. Tháng 7/2025, chùa Thanh Mai nằm trong Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa thế giới.