Hơn 100 lễ hội mùa xuân tạo “bản đồ hành hương” ở Quảng Ninh

Không chỉ là hoạt động tín ngưỡng, mùa hội xuân đang định hình một “bản đồ hành hương” kết nối di tích nhà Trần, không gian Phật giáo Trúc Lâm và hệ thống lễ hội biển vùng Đông Bắc.

Hội làng mở đầu mùa vụ

Tại các địa phương miền Đông như Đầm Hà, Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ…, lễ hội đình làng diễn ra từ mùng 9 tháng Giêng, gắn với nghi thức xuống đồng (Lồng tồng). Những đường cày đầu tiên, hạt giống đầu năm được gieo xuống không chỉ mang ý nghĩa cầu mùa mà còn thể hiện triết lý sống hài hòa với tự nhiên của cư dân nông nghiệp.

Phần hội sôi động với đẩy gậy, kéo co, đập niêu, gói bánh, làm cỗ… thu hút đông đảo người dân tham gia. Trong bối cảnh đô thị hóa, những trò chơi dân gian này trở thành không gian hiếm hoi để cộng đồng làng xã gặp gỡ và duy trì tập quán truyền thống.

Yên Tử - trung tâm hành hương mùa xuân

Điểm nhấn lớn nhất của mùa hội là Hội xuân tại Yên Tử, kéo dài suốt ba tháng. Mỗi năm, hàng vạn tăng ni, phật tử và du khách đổ về hành hương, chiêm bái hệ thống chùa, am, tháp trên núi.

Năm nay, sức hút tăng lên khi Quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới. Lễ khai hội diễn ra với nghi thức thỉnh chuông, gióng trống, đóng dấu thiêng, cầu quốc thái dân an.

Bên cạnh phần lễ là chuỗi hoạt động như đêm hoa đăng, thiền định, chợ xuân, biểu diễn nghệ thuật dân gian. Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, không gian lễ hội dọc dãy Yên Tử tạo thành một hệ thống liên tỉnh, kết nối Quảng Ninh với Bắc Ninh và Hải Phòng.

Song song với Yên Tử là chuỗi lễ hội gắn với di tích nhà Trần như Đền Cửa Ông, chùa Quỳnh Lâm, Thái miếu nhà Trần, Bạch Đằng… Lễ hội tại Đền Cửa Ông diễn ra từ mùng 2 tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch, với nghi thức rước kiệu tướng Trần Quốc Tảng và nhiều trò chơi dân gian.

Lễ hội biển mở cửa ngư trường đầu năm

Nếu Yên Tử là trục tâm linh, thì các lễ hội biển tạo nên bản sắc riêng của Quảng Ninh. Lễ hội Tiên Công tại Phong Cốc (Quảng Yên) mở màn mùa xuân bằng nghi thức rước cụ Thượng - biểu tượng tôn vinh tiền nhân khai khẩn vùng đất.

Tại Vân Đồn và Hà An, lễ hội cầu ngư tổ chức vào mùng 5-6 tháng Giêng, phát động ra khơi đầu năm, cầu cho mưa thuận gió hòa, tôm cá bội thu. Ven bờ Vịnh Hạ Long, lễ hội đền Bà Men hay đình Giang Võng - Trúc Võng mang đậm sắc thái cư dân biển.

Từ năm 2024, đặc khu Cô Tô phục dựng lễ hội mở cửa biển với nghi thức tế cá Ông, dâng hương thần biển và tái hiện nghi thức ra khơi, kết hợp hoạt động văn hóa - thể thao.

Lễ hội - động lực du lịch đầu năm

Theo ngành du lịch địa phương, mùa lễ hội xuân là giai đoạn thu hút khách lớn nhất trong năm, tạo đà cho tăng trưởng dịch vụ lưu trú, vận tải và thương mại.

Sự kết hợp giữa hành hương tâm linh, trải nghiệm di tích lịch sử và không gian biển đảo giúp Quảng Ninh hình thành sản phẩm du lịch mùa xuân tương đối khác biệt so với nhiều địa phương phía Bắc.

Ba tháng đầu năm, những hồi trống hội, đoàn rước kiệu, nghi thức ra khơi và bước chân hành hương tạo nên nhịp điệu riêng của vùng đất di sản. Với hơn 100 lễ hội lớn nhỏ, Quảng Ninh không chỉ gìn giữ truyền thống mà còn đang biến mùa xuân thành một chuỗi sự kiện văn hóa - du lịch quy mô toàn tỉnh.