Gỡ thẻ vàng IUU: Bảo vệ sinh kế từ minh bạch nghề cá

Minh bạch để giữ thị trường

Gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) không còn là câu chuyện thuần túy về kỹ thuật quản lý. Ở Quảng Trị, đây là vấn đề gắn trực tiếp với dân sinh, với thu nhập, đầu ra sản phẩm và sự ổn định của hàng nghìn lao động biển.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, trong 4 tuần gần đây, các cảng cá đã giám sát 2.255 lượt tàu cập cảng, lực lượng Biên phòng kiểm soát 2.184 lượt tàu xuất bến. Từ đầu năm 2026, sản lượng thủy sản được giám sát qua cảng đạt 4.175 tấn, tương đương 55% tổng sản lượng khai thác.

Những con số này không chỉ phục vụ công tác thống kê, mà còn là căn cứ quan trọng để truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng, điều kiện tiên quyết để hải sản Quảng Trị giữ được thị trường xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, nếu không đáp ứng đầy đủ các khuyến nghị của EC, nguy cơ mất thị trường xuất khẩu là hiện hữu. Khi đó, hệ lụy không dừng lại ở con số kim ngạch, mà tác động trực tiếp đến giá thu mua, đầu ra sản phẩm và thu nhập của ngư dân.

Chính vì vậy, yêu cầu ghi chép đầy đủ nhật ký khai thác, duy trì thiết bị giám sát hành trình (VMS) 24/24 giờ, kiểm soát chặt tàu ra vào cảng… cần được nhìn nhận như giải pháp bảo vệ lợi ích chính đáng của ngư dân. Minh bạch không chỉ để “đối phó” kiểm tra, mà để bảo vệ thương hiệu hải sản địa phương.

Siết quản lý, bảo đảm dân sinh

Bên cạnh kết quả đạt được, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại như một số nhật ký khai thác ghi chép chưa đầy đủ, báo cáo chưa đúng quy định, tỷ lệ kiểm soát tàu cá dưới 6m còn thấp, số liệu giữa các lực lượng đôi lúc chưa đồng bộ.

Những hạn chế này, nếu không được khắc phục kịp thời, có thể ảnh hưởng đến kết quả kiểm tra của EC, đồng thời tác động đến uy tín địa phương. Do đó, yêu cầu thống nhất, đối chiếu số liệu giữa cảng cá và lực lượng Biên phòng, hoàn thiện đầy đủ hồ sơ xử phạt, rà soát dứt điểm tàu cá không đủ điều kiện hoạt động… là nhiệm vụ cấp thiết.

Quan trọng hơn, việc nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cấp xã trong quản lý đội tàu, tăng tỷ lệ giám sát sản lượng qua cảng và tuyên truyền để ngư dân hiểu, đồng hành cùng chính quyền sẽ quyết định hiệu quả thực chất của công tác chống khai thác IUU.

Gỡ “thẻ vàng” không chỉ là mục tiêu trước mắt, mà là bước chuyển để xây dựng một nghề cá minh bạch, có trách nhiệm và bền vững. Khi kỷ cương được giữ vững, thị trường được bảo đảm, sinh kế ngư dân mới thực sự ổn định, đó mới là ý nghĩa lâu dài của hành trình tháo gỡ cảnh báo IUU.