Giao xe cho con khi chưa đủ tuổi: Từ quy định pháp luật đến trách nhiệm gia đình

Trách nhiệm không chỉ ở người điều khiển phương tiện

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, người điều khiển xe mô tô có dung tích từ 50 cm³ trở lên phải đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe phù hợp; đối với xe mô tô dưới 50 cm³, độ tuổi tối thiểu là 16. Tuy nhiên, trong thời gian qua, tình trạng học sinh chưa đủ tuổi điều khiển xe máy, xe gắn máy vẫn xảy ra tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực đô thị và xung quanh các trường học. Đây là hành vi vi phạm quy định pháp luật, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông đối với người điều khiển và những người tham gia giao thông khác.

Trước thực trạng này, nhiều cơ sở giáo dục đã triển khai các biện pháp nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật giao thông trong học sinh. Công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về an toàn giao thông được tổ chức thường xuyên; Ban An toàn giao thông của nhà trường được thành lập để theo dõi, giám sát việc sử dụng phương tiện cá nhân của học sinh. Một số trường yêu cầu học sinh ký cam kết không điều khiển xe máy khi chưa đủ tuổi, đồng thời phối hợp với lực lượng công an tổ chức kiểm tra tại khu vực cổng trường, nhất là vào đầu năm học.

Thực hiện Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 21/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ, lực lượng Cảnh sát giao thông trên cả nước đã tăng cường công tác kiểm tra, xử lý các vi phạm trật tự, an toàn giao thông trong lứa tuổi học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, cũng như đối với phụ huynh, người giám hộ và các trường hợp giao phương tiện cho người chưa đủ điều kiện điều khiển. Tuy vậy, bên cạnh những trường hợp chấp hành nghiêm túc, vẫn còn một bộ phận chưa thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật.

Về nguyên nhân, có trường hợp học sinh tự ý sử dụng phương tiện của gia đình để đi học; song cũng ghi nhận không ít trường hợp phụ huynh trực tiếp giao xe cho con em mình. Việc này xuất phát từ nhiều lý do khác nhau như điều kiện sinh hoạt, quỹ thời gian đưa đón hạn chế hoặc chưa nắm rõ quy định pháp luật. Một số phụ huynh cho rằng việc di chuyển quãng đường ngắn không gây rủi ro, từ đó hình thành thói quen sử dụng phương tiện khi chưa đủ điều kiện đối với học sinh.

Thực tế này đặt ra không ít khó khăn cho công tác kiểm tra, xử lý của lực lượng chức năng, đồng thời cho thấy nhận thức về an toàn giao thông trong một bộ phận gia đình vẫn cần được tiếp tục nâng cao. Trong một số trường hợp, hậu quả pháp lý phát sinh khi xảy ra tai nạn là vấn đề mà các bên liên quan phải đối mặt.

Theo các bản án đã được công bố, tại Đồng Tháp, một thiếu niên 16 tuổi điều khiển xe máy gây tai nạn chết người; người cha là chủ phương tiện bị xử phạt 1 năm cải tạo không giam giữ, trong khi người con bị tuyên 1 năm tù treo. Tại Hải Phòng, một người mẹ bị tuyên phạt 6 tháng tù giam do giao xe cho con chưa đủ 16 tuổi điều khiển, dẫn đến tai nạn nghiêm trọng. Tương tự, tại Gia Lai, một phụ huynh khác bị tuyên 24 tháng tù treo khi để con chưa đủ tuổi lái xe gây tai nạn chết người.

Những vụ việc trên cho thấy hậu quả pháp lý có thể phát sinh từ hành vi giao xe cho người chưa đủ điều kiện điều khiển, đồng thời đặt ra yêu cầu về việc tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật giao thông trong gia đình.

Cần sự phối hợp từ gia đình và xã hội

Từ ngày 1/1/2025, Nghị định 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, quy định tăng mức xử phạt đối với hành vi giao xe cho người chưa đủ điều kiện điều khiển. Theo đó, mức phạt tiền từ 8 – 10 triệu đồng được áp dụng đối với cá nhân và từ 16 – 20 triệu đồng đối với tổ chức giao xe mô tô, xe gắn máy. Trường hợp giao xe ô tô cho người chưa đủ điều kiện, mức phạt tăng lên 28 – 30 triệu đồng đối với cá nhân và 56 – 60 triệu đồng đối với tổ chức. Trong trường hợp hành vi này dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, chủ phương tiện có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Việc điều chỉnh tăng mức xử phạt được kỳ vọng góp phần nâng cao tính răn đe, song để hạn chế vi phạm một cách bền vững, cần chú trọng đến công tác nâng cao nhận thức, đặc biệt trong phạm vi gia đình. Gia đình được xem là môi trường đầu tiên hình thành ý thức chấp hành pháp luật của trẻ em, trong đó vai trò nêu gương và quản lý của phụ huynh có ý nghĩa quan trọng.

Giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cần được triển khai từ sớm, không chỉ tập trung vào việc phổ biến quy định mà còn giúp học sinh hiểu rõ những hệ quả có thể phát sinh khi vi phạm, bao gồm nguy cơ tai nạn, thiệt hại về người và trách nhiệm pháp lý liên quan.

Bên cạnh gia đình, nhà trường giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng và hình thành ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh. Các hoạt động trải nghiệm, mô phỏng tình huống, huấn luyện kỹ năng phòng tránh rủi ro có thể giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách trực quan, dễ hiểu.

Việc ký cam kết ba bên giữa nhà trường – phụ huynh – học sinh cần được thực hiện đồng bộ nhằm xác định rõ trách nhiệm của mỗi bên. Đồng thời, sự phối hợp với lực lượng công an trong công tác kiểm tra, xử lý vi phạm tại khu vực cổng trường, cùng các biện pháp giám sát như tuần tra hoặc lắp đặt camera, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

Cùng với đó, lực lượng chức năng tiếp tục duy trì kiểm tra tại các khu vực có nguy cơ cao về vi phạm giao thông liên quan đến học sinh. Việc công khai thông tin về các bản án, mức xử phạt trên các phương tiện thông tin đại chúng địa phương cũng góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng.

Trong bối cảnh hiện nay, truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc lan tỏa thông tin và nâng cao nhận thức xã hội. Việc tận dụng các nền tảng mạng xã hội để truyền tải thông điệp về an toàn giao thông dưới nhiều hình thức phù hợp với học sinh và phụ huynh có thể giúp tăng hiệu quả tiếp cận.

Việc bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đối với lứa tuổi học sinh đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và xã hội, hướng tới xây dựng ý thức chấp hành pháp luật ngay từ những năm đầu đời.