Định vị Việt Nam trong chuỗi giá trị tàu biển mới

Theo báo cáo Review of Maritime Transport 2025 của UNCTAD, thương mại hàng hải thế giới năm 2024 đạt khoảng 12,72 tỷ tấn, tăng 2,2% so với năm trước. Đáng chú ý, khối lượng vận tải tính theo ton-mile đã tăng mạnh tới 5,9%, đạt mức 66.781 tỷ ton-mile, phản ánh thực tế hàng hóa đang phải đi qua những hành trình dài và phức tạp hơn do tác động của địa chính trị.

Trong bức tranh chung đó, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến tiềm năng.

điển hình là trường hợp tàu container ZBM. Con tàu này được chủ tàu Trung Quốc bán cho đối tác Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng toàn bộ quá trình từ kiểm tra, bàn giao đến sửa chữa, drydock và chuẩn bị khai thác đều được triển khai tại Việt Nam dưới sự giám sát kỹ thuật-thương mại xuyên suốt. Điều này cho thấy năng lực hiện trường của Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng các yêu cầu khắt khe của các thương vụ quốc tế.

Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi này đòi hỏi sự hiện diện của các đơn vị tư vấn có năng lực thẩm định kỹ thuật và hỗ trợ giao dịch tại hiện trường. Thay vì chỉ dừng lại ở việc kết nối mua-bán, các đơn vị này đóng vai trò kiểm chứng tài sản, giám sát sửa chữa và giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn chuyển tiếp từ “tàu được mua” sang “tàu có thể vận hành”.

Cơ hội của Việt Nam không nằm ở một con tàu riêng lẻ mà nằm ở khả năng tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị: từ kiểm tra, bàn giao, drydock, đăng kiểm đến đại diện chủ tàu và hỗ trợ khai thác thương mại. Với vị trí gần các tuyến vận tải lớn và hệ thống nhà máy đóng tàu, sửa chữa đang phát triển, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một "địa chỉ đỏ" về kỹ thuật đáng tin cậy cho các thương vụ tàu biển quốc tế.

Khi xây dựng được năng lực hiện trường đủ mạnh và uy tín vận hành, giá trị mà ngành hàng hải mang lại không chỉ là phí dịch vụ hay sửa chữa, mà còn là sự khẳng định vị thế của Việt Nam trong mạng lưới kết nối thương mại toàn cầu. Đây là hướng đi cần được quan tâm đầu tư và tổ chức bài bản để biến tiềm năng biển thành động lực phát triển kinh tế bền vững.