Đà Nẵng số hóa quản lý nghề cá, siết kỷ cương chống IUU

Thay vì phụ thuộc vào phương thức kiểm tra thủ công, Đà Nẵng đang chuyển mạnh sang quản lý nghề cá bằng nền tảng số, với các công cụ như hệ thống giám sát hành trình (VMS), truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và mã nhận diện QR cho từng tàu cá. Cách tiếp cận này góp phần chuẩn hóa hoạt động khai thác, đồng thời kiểm soát chặt chẽ hơn các nguy cơ vi phạm khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).

Theo tổng hợp từ Ban Chỉ đạo về IUU, địa phương đã hoàn thành toàn bộ 19/19 nhiệm vụ được giao. Một chỉ số đáng chú ý là từ năm 2024 đến nay, không ghi nhận tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, xử lý.

Nền tảng của quá trình số hóa bắt đầu từ dữ liệu đội tàu. Hiện toàn bộ 4.060 tàu cá đã được cập nhật lên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Trong đó, 4.059 tàu được cấp giấy phép khai thác, tương ứng tỷ lệ đạt 99,98%, chỉ còn một trường hợp đang hoàn thiện thủ tục.

Với nhóm tàu có chiều dài từ 15m trở lên, thiết bị giám sát hành trình đã được lắp đặt đầy đủ. Hệ thống này vận hành liên tục 24/7, cho phép theo dõi vị trí tàu cá theo thời gian thực. Các trường hợp mất kết nối hoặc hoạt động gần ranh giới cho phép được phát hiện sớm để cảnh báo, xử lý.

Không dừng ở giám sát trên biển, quy trình tại cảng cá cũng được số hóa từng bước. Mỗi tàu khi xuất, nhập bến đều phải đối chiếu đồng thời dữ liệu VMS, giấy phép khai thác và nhật ký khai thác trước khi được xác nhận. Cách làm này giúp hạn chế sai lệch thông tin và tăng tính thống nhất trong quản lý.

Từ đầu năm đến nay, 7.737 lượt tàu đã thực hiện thủ tục qua cảng, gồm 3.375 lượt rời cảng và 4.362 lượt cập cảng. Tổng sản lượng thủy sản bốc dỡ đạt 3.977,3 tấn, toàn bộ đều được kiểm soát, ghi nhận và liên kết với dữ liệu khai thác.

Một trong những hướng triển khai đáng chú ý là áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) kết hợp nhật ký điện tử (eLogbook). Đồng thời, mỗi tàu cá được gắn mã QR riêng, cho phép tra cứu nhanh thông tin về đăng ký, giấy phép và lịch sử khai thác. Việc tích hợp dữ liệu theo cách này hỗ trợ lực lượng chức năng kiểm tra trực tiếp tại cảng cá hoặc đồn, trạm biên phòng mà không cần xử lý hồ sơ thủ công.

Việc quản lý bằng dữ liệu cũng tạo điều kiện để minh bạch chuỗi khai thác, thu mua và tiêu thụ thủy sản. Thông tin về sản lượng, hành trình và nhật ký khai thác được liên thông, giúp giảm khoảng trống trong kiểm soát.

Cùng với đó, cơ chế phối hợp giữa các lực lượng chức năng tiếp tục được duy trì. Biên phòng, Kiểm ngư, Công an và đơn vị quản lý cảng cá chia sẻ dữ liệu và thông tin theo thời gian thực, phục vụ công tác kiểm tra, xử lý vi phạm.

Qua kiểm tra thực tế đầu năm 2026, cơ quan quản lý ngành nhận định Đà Nẵng không phải là điểm nóng về khai thác IUU. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra là tiếp tục duy trì các giải pháp, bảo đảm hiệu quả thực chất. Một số yếu tố rủi ro vẫn tồn tại, trong đó có tình trạng mất kết nối thiết bị giám sát hành trình ở một số tàu khai thác xa bờ. Áp lực sinh kế trong bối cảnh nguồn lợi thủy sản suy giảm cũng đặt ra yêu cầu phải kết hợp giữa kiểm soát và hỗ trợ.

TP. Đà Nẵng đang tiếp tục hoàn thiện dữ liệu quản lý đội tàu, đồng bộ thông tin giữa các hệ thống và xử lý các trường hợp không đủ điều kiện hoạt động. Quy định không cho tàu xuất bến khi thiếu dữ liệu điện tử được áp dụng nhằm tăng tính tuân thủ.

Cùng với kiểm soát, các chính sách hỗ trợ được triển khai, bao gồm hỗ trợ thiết bị giám sát hành trình, nhật ký điện tử, bảo hiểm và chuyển đổi nghề. Việc xây dựng quỹ hỗ trợ ngư dân được thúc đẩy để góp phần ổn định sinh kế.

Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý nghề cá được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh yêu cầu minh bạch ngày càng cao. Khi dữ liệu được kiểm soát chặt chẽ và quy trình được chuẩn hóa, việc duy trì kỷ cương trong khai thác sẽ có cơ sở ổn định lâu dài.