Công nghệ "mở lối" cho công nghiệp môi trường bền vững

Tái chế - động lực quan trọng của kinh tế tuần hoàn

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết, việc thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Báo cáo của Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương) tại Hội thảo "Chiến lược và giải pháp phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn trong sản xuất công nghiệp" do Bộ Công Thương tổ chức vào cuối tháng 3/2026 cho thấy, tái chế và tái sử dụng chất thải không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là động lực phát triển một ngành kinh tế mới - ngành công nghiệp môi trường, đóng vai trò dẫn dắt quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

Hiện nay, một số hãng lớn như Cocacola; Tokyo life, Canifa, Uniqlo… có yêu cầu sử dụng sản phẩm phải có tỷ lệ nguyên liệu tái sinh (tái chế) như: trong chai nhựa phải có 30% nhựa tái sinh, 70% nhựa nguyên sinh; hay trong sản phẩm áo polo phải có từ 20-30% sợi tái sinh từ bã café hay bamboo, 70% từ sợi cotton truyền thống. Trong các yêu cầu này thì nguyên liệu tái sinh (tái chế) là sản phẩm của ngành công nghiệp môi trường.

Bà Nguyễn Thanh Phương - Chuyên viên chính - Cục Kỹ thuật An toàn và Môi trường Công nghiệp khẳng định, đây chính là động lực quan trọng để phát triển công nghiệp môi trường thành một ngành kinh tế mới để có thể đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030 theo định hướng của Đảng và Chính phủ và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên đang ngày càng cạn kiệt theo định hướng phát triển bền vững.

Áp dụng công nghệ trong tái chế

Điển hình như, trong lĩnh vực hóa chất và phân bón, nhiều doanh nghiệp đã bước đầu chuyển hóa chất thải thành tài nguyên. Điển hình, lượng thạch cao phospho phát sinh lớn đã được tái chế thành phụ gia xi măng, vật liệu san lấp, vừa giảm tồn chứa, vừa tạo nguồn thu mới.

Cùng với đó, các nhà máy phân đạm đã triển khai hệ thống thu hồi CO₂, biến khí thải thành sản phẩm thương mại phục vụ ngành thực phẩm và công nghiệp. Mỗi năm, hàng chục nghìn tấn CO₂ được thu hồi, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Ở lĩnh vực cao su, việc tái chế lốp xe thải thành các sản phẩm như gạch cao su, vật liệu cách âm, mặt đường đàn hồi không chỉ giảm áp lực chất thải mà còn tạo ra dòng sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao. Trong khi đó, các cải tiến công nghệ sản xuất như chuyển đổi nguyên liệu, tối ưu lò nung đã giúp giảm tiêu hao năng lượng, giảm phát thải ngay từ đầu vào...

Một điểm sáng khác là việc tái chế tro, xỉ từ các nhà máy nhiệt điện. Với hàng chục triệu tấn phát sinh mỗi năm, tro xỉ đã được sử dụng làm vật liệu xây dựng, phụ gia xi măng, góp phần thay thế tài nguyên khoáng sản tự nhiên. Tỷ lệ tiêu thụ tro xỉ ngày càng tăng cho thấy hiệu quả của các chính sách và giải pháp công nghệ trong lĩnh vực này.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao gắn với phát triển bền vững, việc thúc đẩy sản xuất sạch và kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp không chỉ là yêu cầu cấp bách, mà còn là cơ hội để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh hơn, hiệu quả hơn