Xác định 5 trụ cột phát triển ngành ô tô

Ô tô là ngành công nghiệp chủ lực, có sức lan tỏa mạnh, kéo theo nhiều lĩnh vực khác. Trong chuỗi giá trị, công nghiệp hỗ trợ giữ vai trò quyết định đến tỷ lệ nội địa hóa, giá thành và khả năng cạnh tranh.

Bộ Công Thương mới đây đã hoàn thiện dự thảo Chiến lược phát triển ngành ô tô, xác định 5 trụ cột: Môi trường, công nghệ, hạ tầng, nhân lực và thị trường. Đáng chú ý nhất, công nghiệp hỗ trợ được đặt vào vị trí trung tâm, khi mục tiêu nội địa hóa được đẩy lên mức chưa từng có: 55 - 60% vào năm 2030 và 70 - 80% vào năm 2035.

Nếu không tự chủ được linh kiện, ô tô Việt khó hình thành lợi thế cạnh tranh. Nhìn vào các quốc gia công nghiệp phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, có thể thấy mẫu số chung: đều sở hữu hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ hùng mạnh, với hàng nghìn doanh nghiệp sản xuất linh kiện chính xác.

Chiến lược mới nhấn mạnh việc hình thành 5 cụm công nghiệp hỗ trợ trên cả nước, đóng vai trò “đầu mối công nghệ”, kết nối doanh nghiệp sản xuất - nhà cung ứng - viện nghiên cứu. Việt Nam kỳ vọng tạo bước nhảy vào các phân khúc có giá trị gia tăng cao: Linh kiện điện - điện tử, hệ thống truyền động, vật liệu mới, pin và module điều khiển cho xe điện.

Đặc biệt, Việt Nam được dự báo tiêu thụ 800.000 - 900.000 xe/năm vào năm 2030 và 1,5 triệu xe vào năm 2035, hơn 5 triệu xe vào năm 2045. Quy mô thị trường đủ lớn chính là “đơn đặt hàng dài hạn” để công nghiệp hỗ trợ phát triển.

Tuy vậy, để đáp ứng yêu cầu nội địa hóa cao hơn gấp đôi hiện nay, lực lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa - xương sống của công nghiệp hỗ trợ phải vượt qua nhiều giới hạn: thiếu vốn, thiếu công nghệ... Các linh kiện ô tô, đặc biệt linh kiện điện – điện tử, đòi hỏi tiêu chuẩn cực kỳ khắt khe, mà rất ít doanh nghiệp Việt hiện đáp ứng được.

Một trong những mục tiêu quan trọng khác là ngành công nghiệp hỗ trợ đến năm 2035, giai đoạn 2026 - 2035, ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô trong nước phải đáp ứng trên 65% nhu cầu về linh kiện và phụ tùng cho sản xuất ô tô nội địa. Điều này có nghĩa là ngành công nghiệp hỗ trợ sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu và góp phần hạ giá thành sản phẩm ô tô trong nước.

Để ngành công nghiệp ô tô Việt Nam phát triển bền vững và đạt được mục tiêu về tỷ lệ nội địa hóa, các chuyên gia cho rằng cần phải có những giải pháp chiến lược rõ ràng và chính sách hỗ trợ cụ thể.