Từ nay đến 31/8 phải tạo chuyển biến thực chất trong chống khai thác IUU

Yêu cầu trên được Phó Thủ tướng nhấn mạnh khi kết luận Phiên họp lần thứ 35 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU diễn ra ngày 28/7.

Nhiều địa phương còn làm cầm chừng, đối phó

Sau khi nghe Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) báo cáo về tình hình triển khai công tác chống khai thác IUU, phát biểu kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, phát triển kinh tế biển nói chung và ngành thủy sản nói riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế đất nước. Trong nhiều năm qua, ngành thủy sản đã đóng góp lớn cho tăng trưởng và xuất khẩu, đồng thời tạo sinh kế cho hàng triệu ngư dân vươn khơi bám biển.

Tuy nhiên, sau 8 năm kể từ khi EC áp dụng cảnh báo "thẻ vàng", công tác chống khai thác IUU vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế. Mặc dù thời gian qua Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, hệ thống thể chế từng bước được hoàn thiện, Ban Chỉ đạo được kiện toàn, các bộ, ngành và địa phương triển khai nhiều giải pháp, song kết quả thực thi trên thực địa vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Phó Thủ tướng ghi nhận đến nay Việt Nam cơ bản hoàn thành hệ thống thể chế theo yêu cầu của EC; nhiều khuyến nghị đã được triển khai, công tác rà soát, quản lý đội tàu được tăng cường; lực lượng Công an, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng đã tích cực điều tra, xử lý các vụ việc liên quan đến thiết bị giám sát hành trình (VMS), khai thác trái phép và tăng cường tuần tra, kiểm soát trên biển.

Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng thẳng thắn chỉ rõ nhiều hạn chế cần nghiêm túc rút kinh nghiệm như: công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số địa phương chưa quyết liệt, còn tình trạng làm cầm chừng, đối phó; quy trình xử lý tàu cá vi phạm chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ và chưa quyết liệt; một số địa phương có hồ sơ vi phạm nhưng chưa tổ chức xử lý dứt điểm.

Công tác truy xuất nguồn gốc chưa được triển khai đồng bộ, đặc biệt trong quản lý tàu cá ra, vào cảng và nhật ký khai thác; hoạt động thanh tra, kiểm tra chưa quyết liệt; việc quản lý, theo dõi các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, nhất là nhóm tàu "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm và không có giấy phép khai thác thủy sản) vẫn còn nhiều hạn chế.

Ngoài ra, cơ sở dữ liệu nghề cá còn nhiều bất cập, chưa đồng bộ, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương còn thiếu hiệu quả.

Từ những hạn chế được nêu rõ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu từ nay đến ngày 31/8 phải tạo được sự chuyển biến thực chất trong công tác chống khai thác IUU.

Xây dựng nền tảng quản lý nghề cá thống nhất trên toàn quốc

Phó Thủ tướng yêu cầu ngay trong tuần này, Bộ NN&MT trình Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động khắc phục triệt để các khuyến nghị của EC. Kế hoạch phải cụ thể, xác định rõ từng nhiệm vụ, từng bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm thực hiện và tiến độ hoàn thành; đồng thời tổ chức hội nghị triển khai để phát động đợt cao điểm trên phạm vi cả nước.

Phó Thủ tướng giao các bộ: Quốc phòng, Công an, NN&MT cùng các địa phương phải tập trung xử lý dứt điểm những tồn tại, đặc biệt là các vụ việc vi phạm phát sinh từ năm 2024 đến nay; tiếp tục thành lập các đoàn kiểm tra, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện tại cơ sở.

Phó Thủ tướng giao Bộ NN&MT phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội xây dựng nền tảng quản lý nghề cá thống nhất trên toàn quốc, khắc phục tình trạng quản lý phân tán, thiếu kết nối giữa các hệ thống dữ liệu hiện nay.

Đối với các trường hợp mất kết nối VMS, phải xác định rõ nguyên nhân, phân biệt lỗi kỹ thuật và hành vi cố tình vi phạm. Những trường hợp cố ý ngắt kết nối để khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài phải xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Quốc phòng tiếp tục duy trì lực lượng tại các vùng biển trọng điểm, khu vực giáp ranh để ngăn chặn tàu cá vi phạm; Bộ Công an tập trung đấu tranh, xử lý các đường dây tổ chức đưa tàu cá khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; Bộ Ngoại giao tăng cường phối hợp qua các kênh ngoại giao để hỗ trợ xử lý các vụ việc và kịp thời cung cấp thông tin cho địa phương.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nhiệm vụ gỡ cảnh báo "thẻ vàng" không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của EC mà còn hướng tới xây dựng ngành thủy sản phát triển bền vững, hiện đại và có trách nhiệm.

Về lâu dài, Phó Thủ tướng giao Bộ NN&MT tham mưu xây dựng chiến lược phát triển thủy sản bền vững trên cơ sở Nghị quyết mới về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh vừa được Ban Chấp hành Trung ương Đảng thông qua tại Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV; tổ chức lại sản xuất từ con giống, khai thác, nuôi trồng, chế biến đến xuất khẩu, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong phát triển kinh tế biển và nâng cao sinh kế cho ngư dân.

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ, phát huy trách nhiệm người đứng đầu, không để tình trạng thiếu quyết liệt hoặc né tránh trách nhiệm. Các địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả chống khai thác IUU trên địa bàn.