TP.HCM đón “luồng gió” mới để bứt phá

Tạo bệ phóng mới cho TP.HCM

Theo ông Trần Lưu Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, thành phố đã tham gia xây dựng dự án luật từ rất sớm.

Tháng 3/2026, Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM thành lập Ban Chỉ đạo nghiên cứu, xây dựng Luật Đô thị đặc biệt trên cơ sở tổng kết việc thực hiện Nghị quyết 31 của Bộ Chính trị về phát triển TP.HCM, với mong muốn hình thành một khuôn khổ pháp lý ổn định, lâu dài thay cho các cơ chế thí điểm có thời hạn.

Đến tháng 7/2026, Bộ Chính trị thống nhất đổi tên thành Luật Phát triển đô thị. Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, sự thay đổi này có ý nghĩa quan trọng khi phạm vi của luật không chỉ tập trung giải quyết yêu cầu phát triển của riêng TP.HCM mà hướng tới tạo lập khuôn khổ pháp lý có tính dẫn dắt cho hệ thống đô thị và các cực tăng trưởng của cả nước.

“Điểm cốt lõi là chuyển từ chỗ chủ yếu dựa vào các cơ chế thí điểm có thời hạn sang một khuôn khổ pháp lý ổn định, dài hạn hơn, đồng thời vẫn dành không gian cho những sáng tạo mới”, ông Trần Lưu Quang nói.

Đối với TP.HCM, Bí thư Thành ủy TP.HCM đánh giá Luật Phát triển đô thị có thể trở thành một “bệ phóng” để thành phố khai thác mạnh hơn tiềm năng, lợi thế, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững, đồng thời thực hiện tốt hơn vai trò đầu tàu, dẫn dắt vùng và đóng góp nhiều hơn cho đất nước.

Việc đổi tên thành Luật Phát triển đô thị cũng mở ra khả năng áp dụng các cơ chế phù hợp đối với những đô thị có tiềm năng như: Hải Phòng, Đồng Nai, Cần Thơ, Đà Nẵng, Huế, Quảng Ninh, Bắc Ninh... khi đáp ứng đủ điều kiện.

Như vậy, tinh thần của luật không chỉ là tạo một cơ chế riêng cho TPHCM mà hướng tới mở rộng phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực và tạo không gian phát triển cho cả hệ thống đô thị và các cực tăng trưởng của đất nước.

Một nội dung quan trọng khác là dự thảo luật trao khoảng 240 nội dung để HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TP.HCM quy định chi tiết. Theo ông Trần Lưu Quang, đây là không gian rất lớn để thành phố chủ động quyết định và tổ chức thực hiện những vấn đề phát triển.

Tuy nhiên, quyền lớn hơn phải đi cùng trách nhiệm lớn hơn. Cơ chế này được ông ví như “có van, có khóa”, với tiền kiểm bằng đánh giá tác động, hậu kiểm bằng giám sát, công khai và trách nhiệm giải trình của cá nhân, nhất là người đứng đầu.

TP.HCM cũng đang xây dựng các chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị và hiệu quả phân quyền, công khai định kỳ để người dân, doanh nghiệp và các cơ quan có thẩm quyền cùng giám sát. Thành phố phải phân định rõ giữa đổi mới, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung với hành vi lợi dụng cơ chế để vụ lợi hoặc vi phạm pháp luật.

Phân quyền mạnh để quyết định nhanh, sát thực tiễn

Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, mục tiêu của phân cấp, phân quyền không phải để địa phương “có nhiều quyền hơn”, mà quan trọng là giúp các quyết định được đưa ra nhanh hơn, sát thực tiễn hơn và tạo ra kết quả tốt hơn.

“Quyền hạn được trao đến đâu, trách nhiệm phải rõ đến đó; quyền càng lớn, yêu cầu về hiệu quả và trách nhiệm giải trình càng cao”, ông Trần Lưu Quang nhấn mạnh.

Từ nền tảng pháp lý mới, TP.HCM được kỳ vọng có thêm điều kiện để triển khai những mô hình phát triển mà thành phố đã xác định là hướng đi chiến lược.

Trong đó có phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), quy hoạch không gian động, khai thác hiệu quả không gian ngầm và không gian tầm thấp, huy động nguồn lực xã hội cho hạ tầng.

Thành phố cũng hướng tới phát triển trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics tích hợp và những phương thức hợp tác công - tư mới. Theo ông Trần Lưu Quang, tư duy quan trọng là biến nguồn lực thành động lực phát triển; giá trị gia tăng do hạ tầng tạo ra cần được khai thác hợp lý để tiếp tục đầu tư hạ tầng thay vì chỉ trông chờ vào ngân sách.

TP.HCM đã xác định mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026. Sáu tháng đầu năm, GRDP thành phố tăng 8,55%, mức cao nhất trong 10 năm qua. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu cả năm, áp lực trong những tháng còn lại rất lớn.

Điều đó đòi hỏi thành phố không thể chỉ làm theo cách cũ mà phải có tư duy mới, cách làm mới và những đột phá thực chất.

“Luật Phát triển đô thị chính là một "cú hích" để TP.HCM thực hiện điều đó”, ông Trần Lưu Quang nhận định.

Cùng với quyền chủ động lớn hơn, TP.HCM phải chứng minh hiệu quả bằng những kết quả cụ thể. Theo ông, giá trị của một đạo luật cuối cùng phải được đo bằng những kết quả mà người dân và doanh nghiệp “cảm được, thấy được, nắm được và được mọi người công nhận”.

Với người dân, những thay đổi cần thể hiện trong đời sống hằng ngày như đô thị khang trang hơn, giao thông thuận lợi hơn, nhà ở ven sông, kênh, rạch và chung cư cũ được chỉnh trang, trật tự xây dựng được quản lý chặt chẽ, an toàn phòng cháy chữa cháy được bảo đảm tốt hơn và quyền, lợi ích hợp pháp được bảo vệ tốt hơn.

Với doanh nghiệp, mục tiêu là giảm thời gian, chi phí, tăng cơ hội đầu tư; cắt giảm các tầng nấc thủ tục, đẩy nhanh thẩm định dự án chiến lược và xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, có khả năng dự báo.

Đi trước, lan tỏa giá trị cho vùng và cả nước

Không gian phát triển rộng hơn cũng đặt ra yêu cầu TP.HCM phải phát huy vai trò đầu tàu theo cách mới: không chỉ tăng trưởng cho riêng thành phố mà phải tạo động lực và cơ hội cho cả vùng, đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế quốc gia.

Theo ông Trần Lưu Quang, một trung tâm tài chính quốc tế hoạt động hiệu quả, hệ thống hạ tầng kết nối vùng đồng bộ hay một mô hình quản trị mới thành công đều phải tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp, các địa phương trong vùng và nền kinh tế quốc gia.

“TP.HCM đi trước để mở đường, thử nghiệm những mô hình mới và tạo sức lan tỏa giá trị cho cả nước”, ông Trần Lưu Quang khẳng định.

Để thực hiện vai trò này, thành phố không chờ luật có hiệu lực mới bắt đầu chuẩn bị. Ông Trần Lưu Quang cho biết, TP.HCM đã thành lập tổ chỉ đạo triển khai, huy động các sở, ban, ngành cùng chuyên gia pháp lý, quy hoạch rà soát toàn bộ nội dung thuộc thẩm quyền để chuẩn bị văn bản thực hiện.

HĐND và UBND TP.HCM sẽ ưu tiên ban hành sớm những quy định cần thiết để khi luật có hiệu lực, các cơ chế mới có thể nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Cùng với đó, đạo luật được kỳ vọng tạo nền tảng để bảo vệ và khuyến khích đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, khơi thông đổi mới sáng tạo tại thành phố vốn có truyền thống năng động.

Theo Bí thư Thành ủy TP.HCM, một đạo luật tốt không chỉ để người dân và doanh nghiệp đọc, hiểu mà quan trọng hơn là phải tạo ra những thay đổi có thể cảm nhận được.

“Khi luật đi vào cuộc sống, họ phải thấy cơ hội nhiều hơn, thủ tục ít hơn, công việc nhanh hơn và niềm tin càng ngày càng vững chắc hơn”, ông Trần Lưu Quang nói.

Để biến các cơ chế mới thành kết quả cụ thể, TP.HCM xác định ba cam kết:

Thứ nhất, phát triển nhanh nhưng phải bền vững, phấn đấu tăng trưởng hai con số và đóng góp ngày càng lớn hơn cho ngân sách, cho vùng và cả nước.

Thứ hai, thành phố cam kết về trách nhiệm giải trình, với nguyên tắc quyền hạn được trao đến đâu thì trách nhiệm phải rõ đến đó; mọi cơ chế mới phải được kiểm tra, giám sát và đánh giá bằng kết quả cụ thể.

Thứ ba, thành phố cam kết với người dân và doanh nghiệp, bảo đảm các cơ chế, chính sách mới nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo ra những thay đổi thực chất và có thể đo đếm được.

“Được trao quyền lớn hơn cũng có nghĩa là được giao trách nhiệm lớn hơn. TP.HCM sẽ không đo sự thành công bằng việc mình được trao bao nhiêu thẩm quyền, mà quan trọng, với thẩm quyền và trách nhiệm ấy sẽ cho ra những kết quả cụ thể đạt được là gì. Thước đo chính là những giá trị thực sự tạo ra cho người dân, doanh nghiệp, sự phát triển của thành phố và đất nước”, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh.