Thủ tướng Phạm Văn Đồng - dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc

Cả cuộc đời vì nước

Năm 1921, sau khi tốt nghiệp Trường Tiểu học Đông Ba, đồng chí thi đỗ vào Trường Quốc học Huế. Tại đây, nhờ tiếp cận sách báo tiến bộ, người thiếu niên Phạm Văn Đồng sớm tham gia phong trào yêu nước của học sinh.

Giữa năm 1924, đồng chí ra Hà Nội, thi đỗ vào bậc tú tài Trường Bưởi. Trong những năm 1925 - 1926, đồng chí tích cực tham gia các phong trào bãi khóa, đấu tranh đòi thực dân Pháp thả cụ Phan Bội Châu, để tang cụ Phan Chu Trinh.

Ở tuổi đôi mươi, đồng chí đã sớm giác ngộ cách mạng, tìm hiểu tư tưởng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc qua các ấn phẩm như Báo “Người cùng khổ”, “Nhân đạo”, “Tạp chí thư tín quốc tế”…

Tháng 4/1927, đồng chí Phạm Văn Đồng về nước, tiếp tục hoạt động cách mạng ở Nam Kỳ. Tháng 3/1929, đồng chí được bầu làm Bí thư Kỳ bộ Nam Kỳ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên; tháng 5/1929, đồng chí dự Đại hội lần thứ nhất của Hội tại Hương Cảng (Hồng Kông) và được bầu vào Ban Chấp hành Tổng bộ. Tháng 7/1929, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, kết án 10 năm tù và đày ra Côn Đảo.

Năm 1936, trước thắng lợi của phong trào Mặt trận nhân dân Pháp và đấu tranh trong nước, đồng chí được trả tự do, song bị quản thúc tại quê nhà. Dù vậy, đồng chí vẫn bí mật liên lạc với Đảng, tiếp tục hoạt động và sau đó ra Hà Nội hoạt động công khai…

Sau Cách mạng Tháng Tám, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, đồng chí được cử làm Bộ trưởng Bộ Tài chính trong Chính phủ lâm thời; tháng 1/1946 được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa 1 và giữ chức Phó Trưởng ban Thường trực Quốc hội.

Tháng 5/1946, đồng chí làm Trưởng đoàn Chính phủ đàm phán với Pháp tại Hội nghị Phông-ten-nơ-blô. Tháng 1/1947, đồng chí là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được cử làm Đặc phái viên của Trung ương và Chính phủ chỉ đạo kháng chiến, kiến quốc ở Nam Trung Bộ.

Năm 1949, đồng chí trở lại Việt Bắc, được bầu làm Ủy viên chính thức Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đảm nhận cương vị Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng tối cao.

Từ Đại hội 2 đến Đại hội 6 của Đảng (1951 - 1986), đồng chí liên tục được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Bộ Chính trị.

Từ năm 1955 đến 1987, đồng chí đảm nhiệm các cương vị: Thủ tướng Chính phủ (1955 - 1981), Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (1981 - 1987); kiêm nhiệm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương (1954 - 1961) và là Trưởng phái đoàn Chính phủ Việt Nam tại Hội nghị Giơ-ne-vơ năm 1954. Giai đoạn 1986 - 1997, đồng chí là Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Nhà văn hóa, nhà giáo dục, ngoại giao xuất sắc

Những năm 1927 - 1928 ở Sài Gòn - Chợ Lớn, đồng chí vừa dạy học vừa vận động cách mạng trong giới trí thức, học sinh, sinh viên.

Tại Côn Đảo, đồng chí tổ chức học tập văn hóa, ngoại ngữ, lý luận cho các đồng chí của mình chốn lao tù. Cuối năm 1940, được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc giao nhiệm vụ huấn luyện tại Quảng Tây (Trung Quốc), đồng chí trực tiếp giảng dạy về con đường giải phóng dân tộc, đào tạo cán bộ thí điểm thành lập Mặt trận Việt Minh.

Giai đoạn 1947 -1949, với vai trò Hiệu trưởng danh dự Trường trung học bình dân, Trường trung học bình dân quân sự Liên khu 5 tại Nam Trung Bộ, đồng chí góp phần đào tạo nhiều cán bộ ưu tú cho Đảng, Nhà nước, Quân đội và cho đất nước.

Đồng chí đặc biệt coi trọng bản sắc văn hóa dân tộc, đề cao tính khoa học, tính dân tộc và tính đại chúng trong bảo tồn, phát triển văn hóa.

Năm 1926, khi hoạt động tại Quảng Châu bên cạnh lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, đồng chí đã tham gia đón tiếp các đoàn đại biểu quốc tế dự Hội nghị Công hội Thái Bình Dương, sớm thể hiện năng lực và bản lĩnh đối ngoại.

Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng trong công tác ngoại giao quốc tế và đối thoại với những chính khách, nhà ngoại giao hàng đầu của Liên Xô, Trung Quốc, Mỹ, Anh, Pháp, tên tuổi đồng chí Phạm Văn Đồng nổi bật trên chính trường quốc tế. Những lập luận sắc bén, phát biểu đanh thép và trả lời phỏng vấn sắc sảo tại Hội nghị Giơ-ne-vơ đến nay vẫn được bạn bè thế giới nhắc đến với sự trân trọng, là niềm tự hào của ngành ngoại giao Việt Nam và dân tộc Việt Nam.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, trên cương vị là Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng trong hoạch định và triển khai đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, đấu tranh hiệu quả trên mặt trận ngoại giao.

Nhiều chính khách quốc tế đánh giá đồng chí Phạm Văn Đồng là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn của Việt Nam trong thế kỷ 20, tiêu biểu cho phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh: Sáng suốt, tinh tế, bản lĩnh và giàu tính nhân văn.

Kỷ niệm 120 năm ngày sinh Thủ tướng Phạm Văn Đồng, quê hương Quảng Ngãi càng thêm tự hào về người con ưu tú đã có những cống hiến to lớn cho cách mạng Việt Nam thế kỷ 20 và để lại nhiều giá trị lý luận, tư tưởng mang giá trị thời đại.

Đồng chí Hồ Văn Niên, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh Ủy Quảng Ngãi, cho biết: Phát huy lời dạy của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Ngãi đã nỗ lực xây dựng quê hương đạt nhiều kết quả qua các thời kỳ.

Từ sau năm 1975, nhiều công trình, dự án quan trọng được hình thành như đại thủy nông Thạch Nham tưới cho khoảng 30.000 ha đất canh tác; Trường Trung học Bình dân Nam Trung bộ, Trường Trung học Lê Khiết; các khu công nghiệp Quảng Phú, Tịnh Phong; dự án Liên doanh Việt Nam - Singapore lần lượt hình thành; đặc biệt Khu Kinh tế Dung Quất tiếp tục khẳng định vai trò hạt nhân tăng trưởng, trung tâm công nghiệp nặng và lọc hóa dầu quan trọng của quốc gia.

Thực hiện di huấn của đồng chí Phạm Văn Đồng “Xây dựng tỉnh nhà thành một tỉnh giàu mạnh, nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc”, những năm qua, nhất là nhiệm kỳ 2020 - 2025, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quảng Ngãi đã phát huy đoàn kết, nỗ lực bứt phá và đạt nhiều kết quả toàn diện; đời sống nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số được cải thiện; tỷ lệ hộ nghèo giảm bền vững.

“Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, tỉnh Quảng Ngãi mới đứng trước nhiều thời cơ lớn sau hợp nhất. Phấn đấu đến năm 2030, Quảng Ngãi trở thành tỉnh phát triển khá, là cực tăng trưởng quan trọng của khu vực. Tăng cường liên kết không gian, khai thác hiệu quả lợi thế miền núi - đồng bằng - ven biển, tận dụng lợi thế của tỉnh vừa có biển, vừa có núi. Phát triển dựa trên kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo, bảo đảm cân bằng và bền vững. Phát triển tỉnh có ngành công nghiệp tinh hoa, nông nghiệp xanh, văn hóa hội tụ cảnh quan du lịch đặc sắc”, đồng chí Hồ Văn Niên, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh Ủy Quảng Ngãi nhấn mạnh.