Thanh Hóa xây dựng quy chế quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối tham mưu UBND tỉnh Thanh Hóa quản lý, theo dõi và giám sát toàn bộ hoạt động của hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục trên địa bàn.

Trong đó, Phòng Môi trường được giao tham mưu thực hiện công tác quản lý nhà nước đối với các hệ thống quan trắc; theo dõi, đôn đốc các cơ sở thuộc diện phải lắp đặt hệ thống quan trắc và truyền dữ liệu theo quy định.

Đơn vị này đồng thời chủ trì phối hợp với Trung tâm Quan trắc môi trường và Chứng nhận chất lượng sản phẩm nông nghiệp kiểm tra hồ sơ, điều kiện kỹ thuật của hệ thống trước khi Sở xác nhận hoàn thành và tiếp nhận dữ liệu để theo dõi, giám sát.

Khi phát hiện dữ liệu quan trắc vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường, dữ liệu bất thường, gián đoạn truyền dữ liệu kéo dài hoặc có dấu hiệu can thiệp, làm sai lệch kết quả quan trắc, Phòng Môi trường sẽ phối hợp xác minh, tham mưu biện pháp xử lý theo quy định. Bên cạnh đó, đơn vị còn có trách nhiệm tổng hợp, tham mưu báo cáo định kỳ hoặc đột xuất gửi UBND tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đối với Trung tâm Quan trắc môi trường và Chứng nhận chất lượng sản phẩm nông nghiệp, dự thảo quy định rõ vai trò là đơn vị trực tiếp quản lý, vận hành Trung tâm điều hành và các hệ thống quan trắc môi trường do Nhà nước đầu tư, bảo đảm hoạt động ổn định, liên tục. Trung tâm thực hiện kiểm tra kỹ thuật, kiểm định, hiệu chuẩn, bảo trì, sửa chữa, thay thế thiết bị theo đúng quy định pháp luật, đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ quản lý.

Ngoài nhiệm vụ phối hợp kiểm tra, đánh giá kỹ thuật và khả năng kết nối của hệ thống trước khi tiếp nhận dữ liệu, Trung tâm còn trực tiếp giám sát hoạt động của các trạm quan trắc thông qua phần mềm chuyên dụng, camera giám sát và dữ liệu truyền về Trung tâm điều hành.

Khi phát hiện sự cố, dữ liệu bất thường hoặc gián đoạn truyền dữ liệu, Trung tâm có trách nhiệm kịp thời cảnh báo, đôn đốc chủ cơ sở khắc phục và thực hiện quan trắc thay thế theo quy định.

Đối với các trường hợp dữ liệu quan trắc trung bình ngày vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường hoặc có dấu hiệu bất thường, Trung tâm phải tổ chức kiểm tra, xác minh nguyên nhân; đối với nước thải sẽ sử dụng mẫu lưu tại máy lấy mẫu tự động để phân tích, đối chiếu khi đủ điều kiện. Kết quả xác minh ban đầu phải được báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường trong thời hạn không quá 24 giờ kể từ khi phát hiện.

Bên cạnh đó, Trung tâm còn đảm nhận công tác quản trị hạ tầng kỹ thuật, cơ sở dữ liệu quan trắc, quản lý tài khoản, địa chỉ truyền dữ liệu, sao lưu, phục hồi dữ liệu; hướng dẫn kỹ thuật cho các cơ sở trong việc thiết lập, duy trì kết nối và khắc phục sự cố truyền dữ liệu; thực hiện chế độ báo cáo và công khai kết quả quan trắc đối với các trạm do Nhà nước đầu tư; đồng thời tham mưu nâng cấp, mở rộng hệ thống quan trắc khi cần thiết.

Dự thảo cũng phân công trách nhiệm phối hợp cho nhiều cơ quan liên quan. Trong đó, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp hướng dẫn, kiểm tra công tác kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị quan trắc theo quy định về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng. Sở Tài chính tham mưu UBND tỉnh bố trí kinh phí phục vụ quản lý, vận hành các hệ thống quan trắc do Nhà nước đầu tư.

Công an tỉnh phối hợp phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động quan trắc môi trường tự động, đặc biệt là các hành vi truy cập trái phép, sử dụng phần mềm hoặc thiết bị kỹ thuật để can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc.

UBND các xã, phường có trách nhiệm phối hợp bảo vệ các công trình quan trắc do Nhà nước đầu tư, tiếp nhận phản ánh của người dân và phối hợp kiểm tra, đôn đốc các cơ sở trên địa bàn thực hiện đúng quy định.

Đối với chủ các cơ sở thuộc đối tượng phải lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục, dự thảo quy định trách nhiệm toàn diện từ khâu đầu tư đến vận hành hệ thống. Các cơ sở phải chủ động đầu tư, lắp đặt đầy đủ thiết bị quan trắc nước thải, khí thải, camera giám sát, Data Logger và hệ thống truyền dữ liệu theo đúng quy chuẩn kỹ thuật; hoàn thành kết nối và truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường đúng thời hạn quy định.

Trong quá trình vận hành, chủ cơ sở phải bảo đảm hệ thống hoạt động ổn định, liên tục; thực hiện đầy đủ việc kiểm tra kỹ thuật, kiểm định, hiệu chuẩn, bảo trì, sửa chữa và lưu giữ hồ sơ theo quy định.

Thời điểm xảy ra sự cố hoặc cần tháo niêm phong thiết bị để sửa chữa, thay thế, cơ sở phải thông báo cho Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, giám sát, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình kiểm tra, xác minh dữ liệu.

Các cơ sở có trách nhiệm truyền dữ liệu quan trắc đầy đủ, liên tục, đúng định dạng; tuyệt đối không được can thiệp, chỉnh sửa hoặc làm sai lệch dữ liệu trước khi truyền. Trường hợp hệ thống ngừng truyền dữ liệu hoặc dữ liệu không bảo đảm tính hợp lệ từ 48 giờ trở lên phải thực hiện quan trắc thay thế theo quy định và lưu giữ đầy đủ kết quả để phục vụ công tác kiểm tra.

Ngoài việc bố trí đầy đủ nhân lực, kinh phí và xây dựng hồ sơ quản lý vận hành hệ thống, chủ cơ sở còn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, đầy đủ, kịp thời và toàn vẹn của dữ liệu quan trắc.

Mọi hành vi không lắp đặt hệ thống theo quy định, không vận hành, không truyền dữ liệu, không thực hiện quan trắc thay thế hoặc can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc đều sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và các quy định pháp luật có liên quan.

Việc quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và chủ cơ sở được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát chất lượng môi trường, bảo đảm tính minh bạch, khách quan của dữ liệu quan trắc. Đồng thời góp phần tăng cường công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn Thanh Hóa.