Thanh Hóa: Đối mặt tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng kéo dài

Theo báo cáo, nhu cầu đất san lấp trong năm 2026 của các công trình vốn ngân sách nhà nước là khoảng 23,533 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm 2026 là khoảng 18,24 triệu m3); nhu cầu toàn tỉnh là 75,583 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm 2026 là khoảng 58,59 triệu m3).

Cát xây dựng các công trình vốn ngân sách nhà nước là khoảng 5,398 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm 2026 là khoảng 4,8 triệu m3);nhu cầu toàn tỉnh là 9,612 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm 2026 là khoảng 8,146 triệu m3).

Đối với đá các công trình vốn ngân sách nhà nước là khoảng 6,342 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm 2026 là khoảng 4,3 triệu m3); nhu cầu toàn tỉnh là 15,495 triệu m3 nguyên khai (tương đương công suất mỏ cần để cấp phép trong năm 2026 là khoảng 10,51 triệu m3).

Hiện tại trên địa bàn tỉnh có 34 mỏ đất san lấp đang hoạt động (một số trường hợp hoạt động không liên tục) và dự kiến hoạt động trong tháng 01/2026, với tổng trữ lượng khoảng 46 triệu m³, tổng công suất khai thác khoảng 10,5 triệu m³/năm.

Có 33 mỏ đất san lấp đang dừng hoặc chưa đi vào hoạt động, do các nguyên nhân: Bộ Công an, Công an tỉnh đang trong quá trình điều tra, xử lý; UBND tỉnh và cơ quan chức năng đang yêu cầu dừng khai thác do vi phạm; chưa có đường vận chuyển; mỏ mới cấp phép chưa thuê đất; tự dừng do đã cơ bản khai thác hết trữ lượng hoặc công suất khai thác trong năm.

Như vậy, công suất các khu vực mỏ đất đang hoạt động hoặc dự kiến hoạt động trong tháng 01/2026 đáp ứng khoảng 57,5% nhu cầu của các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, 18% nhu cầu đất san lấp trên toàn tỉnh trong năm 2026.

Có 7 mỏ cát đang hoạt động và 1 mỏ cát tại xã Cẩm Ngọc dự kiến đi vào hoạt động trong tháng 1/2026 (được UBND xã cho thuê đất vào ngày 30/12/2025), với tổng trữ lượng được cấp phép khoảng 5,99 triệu m³, tổng công suất khai thác khoảng 295.200 m³/năm.

Có 20 mỏ cát đang dừng hoạt động, nguyên nhân chủ yếu gồm: Chưa thuê đất; Bộ Công an đã khởi tố Giám đốc Công ty và đang hoàn tất các thủ tục để chuyển sang Tòa án xét xử; trữ lượng cơ bản đã hết hoặc trữ lượng mỏ cấp quá nhỏ các doanh nghiệp không đầu tư được phương tiện đủ điều kiện khai thác nên sẽ thu hồi và đóng cửa; doanh nghiệp không chủ động hoàn thiện về phương tiện và đưa mỏ hoạt động trở lại; không có bãi tập kết nên không khai thác.

Công suất các khu vực mỏ cát đang hoạt động mới đáp ứng khoảng 6,15% nhu cầu của các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, 3,6% nhu cầu cát xây dựng trên toàn tỉnh trong năm 2026.

Qua rà soát có 212 mỏ còn thời hạn hoạt động; trong đó, có 182 mỏ đang hoạt động với công suất khoảng trên 08 triệu m3/năm tương đương 11,8 triệu m3 đá nguyên khai. Hiện nay với công suất các mỏ đang hoạt động khoảng 11,8 triệu m3 đá nguyên khai/năm đáp ứng nhu cầu về đá xây dựng trên địa bàn tỉnh cho các công trình dự án đầu tư công. Nhưng so với tổng nhu cầu toàn tỉnh mới đáp ứng được 76,15% nhu cầu.

Cơ quan chức năng đã có nhiều cuộc họp để xem xét, bàn các giải pháp tiếp theo để giải quyết tình trạng khan hiếm vật liệu trên địa bàn. Đơn giản hóa các thủ tục, rà soát cấp mỏ mới, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh chấp thuận nâng công suất các khu vực mỏ. cho phép đăng ký thu hồi khoáng sản đất làm vật liệu san lấp trong quá trình thực hiện các dự án.

Hiện tại, Luật Địa chất và khoáng sản sửa đổi bổ sung ngày 11/12/2025 đã có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, sự đồng bộ giữa Luật sau sửa đổi và Nghị quyết 66.4 cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh, sự đồng lòng, chung tay giữa các ngành, địa phương, người dân trên địa bàn tỉnh, có tác động trực tiếp đến việc tháo gỡ tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các công trình sử dụng vốn ngân sách Nhà nước, đặc biệt là các dự án trọng điểm, dự án đầu tư công, dự án cấp bách trên địa bàn, bảo đảm không làm gián đoạn tiến độ thi công của các dự án.

Đồng thời, UBND tỉnh đã yêu cầu Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các ngành, đơn vị liên quan nghiên cứu đề xuất giải pháp tăng nguồn cung cát nhân tạo từ đá xây dựng để bổ sung nguồn vật liệu cát cho các công trình, dự án trên địa bàn tỉnh, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh trước ngày 1/4/2026.