Thái Nguyên: Giảm nghèo bền vững từ những chính sách đi vào thực chất

Tạo sinh kế bền vững giúp người dân thoát nghèo

Những năm qua, Thái Nguyên luôn chú trọng triển khai hiệu quả các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược giảm nghèo bền vững.

Nhờ đó, diện mạo nông thôn miền núi ngày càng khởi sắc như hệ thống giao thông, điện, nước, trường học, trạm y tế được đầu tư đồng bộ; 100% thôn, bản có điện lưới quốc gia; hơn 96% hộ dân sử dụng nước hợp vệ sinh; trên 98% xã có đường ô tô kiên cố đến trung tâm.

Thu nhập bình quân của đồng bào đạt hơn 51 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm sâu và ổn định. Điều này đã khẳng định hiệu quả của việc gắn chính sách an sinh xã hội với phát triển kinh tế địa phương.

Ngoài ra, các chương trình trọng điểm như xóa nhà tạm, nhà dột nát, hay hỗ trợ chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin cho vùng DTTS giai đoạn 2025-2030 được triển khai đồng bộ, sát nhu cầu thực tiễn của người dân.

Từ nền tảng hạ tầng và chính sách đó, Thái Nguyên đang chuyển hướng từ “giúp thoát nghèo” sang “tạo sinh kế bền vững”, giúp người dân thoát nghèo từ chính nội lực của mình.

Nhận thức rõ đất sản xuất là yếu tố cốt lõi của sinh kế, tỉnh đã rà soát, hỗ trợ đất ở và đất sản xuất cho hàng nghìn hộ nghèo, ưu tiên các nhóm dân tộc Mông, Dao, Tày tại xã khó khăn. Hơn 400 ha đất nông nghiệp được cấp cho hộ thiếu đất canh tác, kèm hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi và vốn vay ưu đãi.

Trong năm 2024, Thái Nguyên đã triển khai 10 mô hình điểm đào tạo nghề gắn với việc làm, phù hợp điều kiện tự nhiên và phong tục địa phương. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp mở 2 lớp trung cấp (60 học viên) và 149 lớp sơ cấp, ngắn hạn cho gần 5.000 lao động DTTS. Tỉnh tổ chức 4 ngày hội và 57 phiên giao dịch việc làm, tư vấn cho 1.193 lao động, trong đó 480 người được giới thiệu việc làm.

Không chỉ dừng lại ở đào tạo, nhiều doanh nghiệp còn phối hợp cùng Trung tâm Dịch vụ việc làm tổ chức các “phiên giao dịch lưu động”, trực tiếp mang cơ hội việc làm đến tận vùng sâu, vùng xa - nơi người lao động còn nhiều thiệt thòi.

Đáng chú ý, Thái Nguyên đã đầu tư hơn 12 tỷ đồng nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị cho Trường Trung cấp Dân tộc nội trú tỉnh và Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên, chuẩn hóa chương trình đào tạo và tập huấn cho hàng chục cán bộ, giáo viên vùng cao.

Từ "cho cần câu" chuyển sang "hướng dẫn cách câu cá"

Song song với phát triển sinh kế, Thái Nguyên đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm các dịch vụ xã hội cơ bản cho người dân nghèo như nhà ở, y tế, giáo dục, nước sạch và môi trường.

Chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo theo chuẩn mới được triển khai đồng bộ, giúp hàng nghìn hộ dân có nơi ở ổn định. Tính đến 8/8, toàn tỉnh đã hoàn thành 6.953 căn nhà cho hộ nghèo, trong đó hơn 5.400 căn xây mới và 1.500 căn được sửa chữa, chấm dứt tình trạng nhà tạm, nhà dột nát. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 1,41%/năm - vượt chỉ tiêu đề ra.

Trong lĩnh vực y tế, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95%; mạng lưới y tế cơ sở được củng cố vững chắc, 100% xã đạt chuẩn quốc gia về y tế, tỷ lệ người nghèo tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh tăng cao.

Hiện, toàn tỉnh có khoảng 220 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn tập trung do các xã, hợp tác xã, doanh nghiệp quản lý. Qua đó, góp phần duy trì, đảm bảo tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 97,5%, hoàn thành kế hoạch đề ra.

Trong lĩnh vực giáo dục, Thái Nguyên tích cực thực hiện chính sách miễn, giảm học phí và hỗ trợ học sinh vùng khó. Từ năm 2022, hơn 38.000 lượt học sinh nghèo, cận nghèo được hỗ trợ chi phí học tập, dụng cụ và chỗ ở, góp phần giảm tình trạng bỏ học. Tỉnh cũng triển khai nhiều chính sách nhân văn như dạy tiếng Việt cho trẻ em dân tộc trước khi vào lớp 1 và hỗ trợ tiền ăn cho học sinh trường dân tộc nội trú.

Phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững ngày càng lan tỏa. Nhiều mô hình kinh tế hiệu quả đã hình thành: Bà Trần Thị Tuyết (xóm Na Long, xã Đồng Hỷ) phát triển sản xuất chè búp khô; ông Phạm Văn Long (xóm Vân Hán, xã Văn Hán) trồng rừng và cây ăn quả; hộ bà Nguyễn Thị Mừng (xã Vạn Phú) được hỗ trợ bò sinh sản, nay bò đã đẻ bê, giúp gia đình có thêm nguồn thu ổn định.

Giai đoạn 2025-2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 1-1,5%/năm, giảm 3-4% ở vùng đồng bào DTTS; tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển sinh kế xanh và kinh tế nông thôn bền vững.

Tỉnh đang nghiên cứu mô hình “xã nông thôn mới giảm nghèo toàn diện”, kết hợp giữa kinh tế tập thể, đào tạo nghề số và bảo trợ xã hội - hướng đi mới để phát triển hài hòa và bao trùm.

Bằng sự kết hợp giữa chính sách ưu việt của Đảng, Nhà nước và tinh thần tự lực của người dân, công cuộc giảm nghèo ở Thái Nguyên đang chuyển mình mạnh mẽ, từ “cho cần câu” sang “hướng dẫn cách câu cá”, tạo nền tảng vững chắc để người dân không chỉ thoát nghèo, mà còn vươn lên làm giàu chính đáng trên chính quê hương mình.