TANDTC kiến nghị nâng cấp Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật

TANDTC vừa có báo cáo gửi Bộ Tư pháp về tình hình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Báo cáo chỉ ra nhiều khó khăn, bất cập trong quá trình rà soát, đồng thời đưa ra nhiều kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Theo báo cáo, công tác tổng rà soát được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, bám sát yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Ban Chỉ đạo và hướng dẫn của Bộ Tư pháp. Quá trình rà soát được thực hiện trên cơ sở kết hợp giữa rà soát tình trạng hiệu lực, căn cứ pháp lý với rà soát nội dung và thực tiễn thi hành, qua đó bước đầu nhận diện nhiều bất cập để đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới văn bản quy phạm pháp luật.

Kết quả rà soát góp phần bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ, khả thi của hệ thống pháp luật; đồng thời phục vụ yêu cầu cải cách tư pháp, chuyển đổi số trong hoạt động Tòa án, nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Tuy nhiên, quá trình tổng rà soát còn một số khó khăn, hạn chế như: thời gian thực hiện ngắn trong khi khối lượng văn bản lớn, trải dài qua nhiều thời kỳ; nhiều văn bản có hiệu lực pháp lý khác nhau, bị sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một phần qua nhiều lần; nhiều luật mới được ban hành hoặc sửa đổi trong các năm 2024, 2025, 2026 làm phát sinh yêu cầu cập nhật, đối chiếu liên tục; một số văn bản liên ngành cần có sự phối hợp, thống nhất ý kiến của nhiều cơ quan.

Ngoài ra, việc khai thác, đối chiếu dữ liệu về tình trạng hiệu lực, văn bản hợp nhất, văn bản sửa đổi, bổ sung trên các cơ sở dữ liệu pháp luật vẫn còn có trường hợp chưa thật sự thuận tiện, ảnh hưởng đến tiến độ và độ chính xác của việc rà soát.

Trên cơ sở kết quả rà soát, TANDTC kiến nghị Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và phần mềm hỗ trợ kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đồng bộ, liên thông, tạo thuận lợi cho việc khai thác, đối chiếu tình trạng hiệu lực, văn bản sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, văn bản hợp nhất cũng như lịch sử thay đổi của từng văn bản.

Đồng thời, hướng dẫn thống nhất việc xác định tiêu chí rà soát, phân loại hình thức xử lý văn bản; cách ghi nhận văn bản hết hiệu lực, hết hiệu lực một phần, tạm ngừng hiệu lực, đình chỉ thi hành và xử lý trường hợp một văn bản có nhiều nội dung cần xử lý theo các tiêu chí khác nhau.

Bên cạnh đó, TANDTC đề xuất nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong công tác rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật; hỗ trợ các cơ quan đối chiếu tự động văn bản sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, văn bản dẫn chiếu và phát hiện các quy định có dấu hiệu mâu thuẫn, chồng chéo.

Về lĩnh vực phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, TANDTC đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng các văn bản hướng dẫn về cơ chế tài chính, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, bảo đảm phù hợp với đặc thù tổ chức bộ máy của TAND, tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn triển khai.

Đối với các bộ, ngành và cơ quan liên quan, TANDTC đề nghị tăng cường phối hợp trong việc rà soát, sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ các văn bản liên ngành; kịp thời cung cấp thông tin về những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn để việc sửa đổi, ban hành văn bản được thực hiện đồng bộ, tránh phát sinh khoảng trống pháp luật.

Đối với các đơn vị thuộc TANDTC, báo cáo yêu cầu tiếp tục cập nhật kết quả rà soát trên phần mềm hỗ trợ; hoàn thiện căn cứ, nội dung và lộ trình xử lý đối với từng văn bản; chủ động tổng kết thực tiễn xét xử, tổng hợp các vướng mắc phát sinh để đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới văn bản quy phạm pháp luật theo đúng thẩm quyền.