Sử dụng giấy phép lái xe giả: Nguy cơ tiềm ẩn và khoảng trống trong quản lý

Tiếp tay cho hiểm họa giao thông

Thời gian gần đây, trong quá trình tuần tra, kiểm soát trên các tuyến đường, lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) liên tục phát hiện nhiều trường hợp sử dụng GPLX giả. Đáng chú ý, có những lái xe tải, xe khách, xe đầu kéo container - nhóm phương tiện đòi hỏi kỹ năng lái xe chuyên nghiệp và trách nhiệm cao, vẫn điều khiển phương tiện bằng giấy phép không hợp pháp.

Các loại GPLX giả được phát hiện thường có hình thức rất tinh vi, sao chép gần như toàn bộ thiết kế, thậm chí được tích hợp mã QR hoặc tem bảo mật giả, gây khó khăn cho việc nhận biết bằng mắt thường. Khi bị kiểm tra, nhiều người thừa nhận mua GPLX giả qua mạng xã hội.

Một trong những nguyên nhân của thực trạng trên xuất phát từ nhu cầu rút ngắn thời gian hoàn thành thủ tục cấp giấy phép lái xe của một bộ phận người dân. Từ đó, các đối tượng vi phạm đã lợi dụng không gian mạng để tạo lập tài khoản, quảng cáo dịch vụ làm giấy phép lái xe trái phép với những nội dung như “bằng lái thật”, “quét được mã QR”, kèm theo hình ảnh giả mạo giấy tờ và dấu mộc của cơ quan chức năng. Người có nhu cầu chỉ cần cung cấp thông tin cá nhân và thực hiện thanh toán qua hình thức chuyển khoản, sau một đến hai ngày sẽ nhận được giấy phép lái xe giả qua đường bưu điện.

Việc giao dịch được thực hiện chủ yếu qua môi trường trực tuyến, chi phí không cao và khó kiểm soát đã tạo điều kiện để hoạt động mua bán giấy phép lái xe giả diễn ra trên phạm vi rộng. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, tình trạng này có thể làm phát sinh những khó khăn trong công tác quản lý, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông.

GPLX không chỉ là giấy tờ chứng minh năng lực điều khiển phương tiện mà còn thể hiện ý thức tuân thủ pháp luật của mỗi công dân. Khi một cá nhân sử dụng GPLX giả, điều đó không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm gián đoạn nỗ lực xây dựng văn hóa giao thông văn minh mà thành phố đang hướng tới.

Song song nguy cơ mất an toàn giao thông, việc cung cấp và sử dụng thông tin cá nhân để làm GPLX giả cũng tiềm ẩn rủi ro khác. Khi gửi thông tin như họ tên, ngày sinh, số căn cước công dân, địa chỉ, ảnh chân dung… cho đối tượng làm giả, người mua vô tình phơi bày dữ liệu cá nhân cho các hành vi lừa đảo hoặc phạm tội. Nhiều trường hợp thông tin bị rao bán, dùng để làm giả giấy tờ tùy thân, mở tài khoản ngân hàng phục vụ rửa tiền, đăng ký vay tín chấp, hoặc tham gia các giao dịch tài chính trái phép mà chủ thể không hề hay biết.

Thực tế cho thấy, hành vi sử dụng GPLX giả để “qua mặt” lực lượng chức năng chỉ mang lại lợi ích ngắn hạn, nhưng rủi ro pháp lý và hệ lụy lâu dài lại vô cùng lớn. Nó không chỉ đẩy người sử dụng vào vòng nguy hiểm mà còn tạo điều kiện để các đường dây làm giả giấy tờ hoạt động mạnh hơn, gây thiệt hại cho toàn xã hội.

Vì sự an toàn cho cả cộng đồng

Hệ thống pháp luật hiện hành đã quy định rõ mức xử phạt đối với hành vi sử dụng GPLX không hợp lệ. Theo Điểm a, Khoản 5 và Điểm b, Khoản 9, Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe mô tô sử dụng GPLX giả có thể bị phạt từ 2 đến 4 triệu đồng; với xe ô tô, mức phạt từ 18 đến 20 triệu đồng. Đồng thời, trường hợp sử dụng hoặc làm giả GPLX có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Thực tế, thời gian qua đã có nhiều vụ việc bị khởi tố hình sự liên quan hành vi sử dụng GPLX giả. Tại Ninh Bình, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án khi một người vợ mua GPLX giả trên mạng cho chồng sử dụng nhằm đối phó lực lượng CSGT. Tương tự, tại Phú Thọ, một tài xế xe đầu kéo bị khởi tố vì sử dụng GPLX giả trong quá trình điều khiển phương tiện.

Thông tin từ Trang tin điện tử về án lệ - Tòa án nhân dân tối cao cũng ghi nhận các trường hợp bị xử lý. Tòa án nhân dân quận Thanh Khê (cũ), TP. Đà Nẵng từng tuyên phạt bị cáo H.C.H. 9 tháng cải tạo không giam giữ về tội “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”. Một trường hợp khác là T.K.L. bị xử phạt 6 tháng tù vì hành vi tương tự. Những bản án này thể hiện tính nghiêm khắc của pháp luật đối với các hành vi liên quan giấy tờ giả.

Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan chức năng, dù đã áp dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ và tăng cường quản lý, tình trạng sử dụng GPLX giả vẫn còn diễn biến phức tạp. Các đối tượng làm giả liên tục thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng công nghệ để tạo ra giấy tờ gần giống thật, khiến việc phát hiện gặp nhiều khó khăn.

Để ngăn chặn triệt để, cần sự phối hợp liên ngành và đồng bộ. Cơ quan chức năng cần tiếp tục rà soát, triệt phá các đường dây sản xuất - cung cấp giấy tờ giả, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các kênh trực tuyến quảng cáo làm GPLX giả. Việc kết nối dữ liệu GPLX trên toàn quốc cũng rất quan trọng, giúp lực lượng chức năng nhanh chóng xác minh thông tin chỉ trong vài giây thông qua mã QR hoặc số định danh.

Ngoài xử lý người sử dụng, việc xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân làm giả và phân phối GPLX giả sẽ góp phần làm giảm nguồn cung, hạn chế nguy cơ tái diễn. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền tại trường học, khu công nghiệp, mạng xã hội – nơi có lượng lớn người dân sử dụng phương tiện cá nhân – để nâng cao nhận thức về hậu quả pháp lý cũng như rủi ro khi liên quan đến giấy tờ giả.

Về phía người dân, việc tham gia các khóa đào tạo và thi sát hạch để được cấp GPLX theo đúng quy trình là cách duy nhất để bảo đảm quyền lợi, bảo vệ an toàn cho bản thân và cộng đồng. Mỗi cá nhân cần chủ động tuân thủ pháp luật, không tiếp tay cho các hành vi gian lận, không sử dụng giấy tờ không rõ nguồn gốc và cảnh giác trước các quảng cáo làm giấy tờ “siêu tốc” trên mạng.

Trong bối cảnh tình trạng này chưa thể xử lý triệt để, việc siết chặt quản lý, nâng cao hiệu quả kiểm tra, đồng thời tăng cường ý thức của người tham gia giao thông là yêu cầu cấp thiết. Chỉ khi người dân và cơ quan chức năng cùng hành động, mới có thể giảm thiểu các vi phạm, hướng tới một môi trường giao thông an toàn và minh bạch cho toàn cộng đồng.