Quên không bật đèn xe: Nguy cơ tai nạn từ bóng tối

Hiểm họa từ thói quen quên bật đèn xe

Không bật đèn khi điều khiển phương tiện vào ban đêm là hành vi tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn giao thông nghiêm trọng. Trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc không có ánh sáng, đèn xe không chỉ giúp người lái thấy rõ đường đi, chướng ngại vật, mà quan trọng hơn, còn giúp phương tiện khác dễ dàng nhận biết và tránh va chạm.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định người lái xe phải bật đèn chiếu sáng phía trước trong thời gian từ 18h ngày hôm trước đến 06h ngày hôm sau hoặc khi có sương mù, khói, bụi, trời mưa, thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn. Bên cạnh việc bật đèn đúng thời gian, người tham gia giao thông còn phải bật đèn xe khi đi vào đường hầm.

Nếu vi phạm, người tham gia giao thông sẽ bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ 1/1/2025. Cụ thể, đối với người điều khiển ô tô, theo khoản 3 Điều 6 Nghị định 168, phạt tiền từ 800 nghìn đồng đến 1 triệu đồng. Nếu hành vi trên gây tai nạn giao thông thì người điều khiển xe ô tô sẽ bị phạt tiền từ 20-22 triệu đồng (khoản 10 Điều 6) và bị trừ điểm giấy phép lái xe 10 điểm.

Còn đối với người đi xe máy, khoản 1 Điều 7 Nghị định 168 quy định phạt tiền từ 200 nghìn đồng đến 400 nghìn đồng. Trường hợp hành vi trên gây tai nạn giao thông thì người điều khiển xe máy sẽ bị phạt tiền từ 10-14 triệu đồng (khoản 10 Điều 7) và bị trừ điểm giấy phép lái xe 10 điểm.

Dù quy định đã được luật hóa, nhưng trên thực tế, bên cạnh những người tuân thủ nghiêm túc, vẫn còn một bộ phận chủ quan, xem nhẹ. Nhiều người, đặc biệt là người điều khiển xe máy, có thói quen quên bật đèn, tắt đèn để tiết kiệm điện. Một số tài xế trẻ tuổi còn coi đó là “thú vui” khi chạy xe ban đêm, thể hiện sự liều lĩnh. Bên cạnh đó, một bộ phận cố tình tắt đèn khi đi qua chốt kiểm tra để né tránh lực lượng chức năng.

Tại các khu vực ngoại ô, nông thôn hay đường quốc lộ, hành vi này xuất hiện phổ biến hơn do người dân chưa được tuyên truyền đầy đủ về sự cần thiết của hệ thống chiếu sáng khi tham gia giao thông vào ban đêm.

Theo quy định, người điều khiển phương tiện vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, việc kiểm tra, xử lý còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt ở khu vực nông thôn và ngoài đô thị.

Ngoài ra, tại Việt Nam, khi bắt đầu vào mùa Xuân và cao điểm mùa Hạ, do hiện tượng ngày dài hơn đêm nên khi đến thời điểm 18h, trời sẽ chưa tối. Điều này có thể khiến nhiều người tham gia giao thông ít chú ý bật đèn xe theo quy định hiện hành.

Không ít vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra chỉ vì một bên không bật đèn, khiến tài xế khác không nhận ra để kịp xử lý. Đặc biệt với xe máy – phương tiện phổ biến tại Việt Nam – việc không bật đèn ban đêm dễ khiến xe bị “vô hình”, trở thành mối đe dọa cho cả người điều khiển lẫn người xung quanh.

Giảm thiểu vi phạm, kiềm chế tai nạn

Để ngăn chặn nguy cơ tai nạn giao thông do hành vi quên bật đèn khi trời tối, cần có những giải pháp đồng bộ, kết hợp cả từ phía người tham gia giao thông lẫn cơ quan chức năng. Chỉ khi ý thức cá nhân và công tác quản lý cùng chuyển động, trật tự an toàn giao thông ban đêm mới được đảm bảo bền vững.

Trước hết, với người dân, yếu tố quan trọng nhất vẫn là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Bật đèn chiếu sáng khi điều khiển phương tiện vào ban đêm không chỉ là quy định bắt buộc, mà còn là hành động thể hiện trách nhiệm với chính mình và những người xung quanh. Việc hình thành thói quen đúng luật cần được xây dựng từ nhận thức, thay vì chỉ dựa vào nỗi lo bị xử phạt.

Cùng với đó, các chiến dịch tuyên truyền, giáo dục cộng đồng cần được đẩy mạnh theo hướng sinh động và thực tế hơn. Việc lồng ghép các tình huống tai nạn do không bật đèn, các video mô phỏng, câu chuyện thực tế… sẽ giúp người dân dễ hình dung rủi ro và ghi nhớ lâu hơn. Sự thay đổi từ ý thức của mỗi người chính là nền tảng để hình thành văn hóa giao thông an toàn, văn minh.

Ở khía cạnh đào tạo, chương trình sát hạch và cấp giấy phép lái xe cũng nên được cập nhật nội dung liên quan đến tầm quan trọng của hệ thống đèn chiếu sáng. Các trung tâm đào tạo có thể kết hợp tuyên truyền kỹ năng lái xe ban đêm an toàn, hướng dẫn cách sử dụng đèn pha – cốt đúng quy định. Đồng thời, cần khuyến khích người dân lựa chọn phương tiện được trang bị cảm biến tự động bật đèn hoặc hệ thống đèn sáng mặc định (auto light), giúp giảm thiểu tình trạng quên bật đèn khi di chuyển.

Ở góc độ quản lý, cơ quan chức năng cần tăng cường tuần tra kiểm soát ban đêm, nhất là tại các tuyến đường ngoại thành, đường dài, khu vực ít ánh sáng. Việc tổ chức các đợt cao điểm xử lý vi phạm, kết hợp xử phạt với tuyên truyền tại chỗ, sẽ vừa có tác dụng răn đe, vừa giúp người dân nhận thức rõ hậu quả của hành vi. Cùng với đó, có thể lắp đặt hệ thống camera giám sát ban đêm, áp dụng công nghệ nhận diện phương tiện không bật đèn để phục vụ xử lý qua hình ảnh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

Về lâu dài, hoàn thiện hạ tầng chiếu sáng là yếu tố không thể thiếu. Nhiều vụ tai nạn ban đêm không chỉ do lỗi chủ quan, mà còn bởi điều kiện đường sá thiếu ánh sáng. Việc mở rộng, duy tu hệ thống đèn đường, đặc biệt ở các tuyến nông thôn và ngoại thành, sẽ hỗ trợ đáng kể cho an toàn giao thông. Song song đó, biển báo “Yêu cầu bật đèn xe” cần được bố trí hợp lý tại các đoạn đường tối, khu vực thường xảy ra va chạm hoặc có tầm nhìn hạn chế.

Một hành vi tưởng chừng nhỏ như quên bật đèn xe lại có thể kéo theo hậu quả nghiêm trọng. Khi mỗi người tham gia giao thông nhận thức rõ ràng trách nhiệm của mình, và hệ thống quản lý được tổ chức đủ chặt chẽ, những tai nạn đáng tiếc mới có thể được ngăn ngừa một cách thực chất và bền vững.