Ông Trump nói sẽ thu phí 20% hàng hóa đi qua eo biển Hormuz

Phong tỏa Iran

“Eo biển Hormuz đang mở và sẽ tiếp tục mở, dù có hay không có Iran”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/7 viết trên mạng xã hội Truth Social.

Ông Trump thông báo Washington sẽ tái áp đặt biện pháp mà ông gọi là “phong tỏa Iran”, với mục tiêu ngăn tàu Iran hoặc các phương tiện phục vụ khách hàng của nước này ra vào các cảng.

Tổng thống Mỹ khẳng định tàu thuyền của những quốc gia khác vẫn được sử dụng eo biển Hormuz một cách “công bằng và tự do”.

Ông chủ Nhà Trắng đồng thời tuyên bố Mỹ từ nay sẽ được biết đến với vai trò “Người bảo vệ eo biển Hormuz”.

“Tuy nhiên, để bảo đảm công bằng, Mỹ sẽ được hoàn trả với mức 20% trên toàn bộ hàng hóa vận chuyển, nhằm chi trả mọi chi phí cần thiết cho nhiệm vụ bảo đảm an toàn và an ninh tại khu vực rất bất ổn này”, ông Trump cho biết, và nói thêm rằng quá trình thiết lập cơ chế sẽ bắt đầu ngay lập tức.

Tổng thống Mỹ không giải thích cụ thể mức 20% sẽ được tính theo giá trị hàng hóa, chi phí vận chuyển hay một phương thức khác.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News cùng ngày, ông Trump nói Mỹ có thể trực tiếp kiểm soát và vận hành tuyến hàng hải chiến lược này.

“Chúng tôi sẽ trở thành người bảo vệ eo biển, có thể gọi là thiên thần hộ mệnh của eo biển. Mỹ cần được hoàn trả chi phí, bởi những quốc gia khác rất giàu có và chúng tôi không thể làm việc này miễn phí”, ông nói.

Ông Trump cho rằng Mỹ đã bảo vệ eo biển Hormuz hơn 50 năm nhưng chưa từng được trả tiền, trong khi các quốc gia sản xuất năng lượng ở vùng Vịnh thu được lợi ích lớn từ hoạt động xuất khẩu dầu khí.

“Giờ đây chúng tôi sẽ bảo vệ eo biển và sẽ được trả rất nhiều tiền cho việc đó”, Tổng thống Mỹ tuyên bố.

Iran tuyên bố eo biển không thể lưu thông

Thông báo của ông Trump được đưa ra sau khi Cơ quan quản lý eo biển Vịnh Ba Tư của Iran (PGSA) tuyên bố hoạt động đi lại qua Hormuz hiện “không khả thi”, với lý do các hành động quân sự gần đây của Mỹ.

“Khi ổn định và yên bình được khôi phục, các đơn xin phép sẽ được xem xét theo lịch trình và quy trình cấp phép sẽ tiếp tục”, PGSA cho hay.

Cơ quan này nhấn mạnh tàu thương mại muốn đi qua eo biển phải đăng ký trên trang web của PGSA. Iran yêu cầu các tàu sử dụng tuyến phía bắc, gần bờ biển nước này.

Trong khi đó, Washington khẳng định một tuyến hàng hải phía nam, gần bờ biển Oman, vẫn mở và có thể sử dụng. Tehran không công nhận tính hợp pháp của tuyến đường này. Lực lượng Iran thời gian qua đã tấn công một số tàu tìm cách di chuyển theo hành lang phía nam.

Giới chức Mỹ và Iran đã liên tục tranh cãi trên mạng xã hội về việc eo biển Hormuz đang mở hay đóng. Washington tuyên bố Tehran không kiểm soát tuyến hàng hải, trong khi Iran khẳng định các tàu phải được cơ quan của nước này cấp phép.

Tàu Mỹ và Iran lại chạm trán trên Eo biển Hormuz

Yêu cầu hỗ trợ của ông Trump tại eo biển Hormuz bị nhiều đồng minh từ chối

Mohammed Mokhber, cố vấn cấp cao của lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei, cho rằng Hormuz có “giá trị chiến lược không thể thay thế”, cùng ý nghĩa đặc biệt về an ninh và kinh tế đối với Iran.

Ông Mokhber ví cuộc đấu tranh giành quyền kiểm soát eo biển với trận Uhud, một sự kiện quan trọng trong thời kỳ đầu của Hồi giáo.

“Chúng tôi sẽ bảo vệ eo biển để trong tương lai, tàu của Iran không phải trả tiền cho đối phương mới được đi qua. Không người nào yêu Iran có thể nghĩ đến việc rút lui trong vấn đề quan trọng này”, ông nói.

Tuyến hàng hải chiến lược

Eo biển Hormuz là tuyến đường biển duy nhất nối các cảng dầu khí ở Vịnh Ba Tư với vùng biển quốc tế. Trước khi xung đột Mỹ - Israel với Iran bùng phát ngày 28/2, tuyến hàng hải này được mở cho tàu thuyền của tất cả các quốc gia.

Sau khi chiến sự nổ ra, Iran tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu hàng và một số quốc gia vùng Vịnh, đồng thời yêu cầu phương tiện thương mại phải xin phép trước khi đi qua eo biển.

Tranh chấp quyền kiểm soát Hormuz khiến lưu lượng hàng hải qua khu vực giảm mạnh và cản trở nỗ lực đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Washington với Tehran.

Giá dầu thế giới ngày 13/7 tăng gần 5%, trong đó dầu Brent lên gần 80 USD một thùng, sau những đợt tập kích và trả đũa mới trong khu vực.