Nghệ An quyết liệt chống IUU: Vươn khơi an toàn, giữ biển bền vững

Đồng bộ dữ liệu - Bước chuyển cho nghề cá hiện đại

Trong những năm gần đây, Nghệ An xác định việc quản lý đội tàu cá bằng nền tảng công nghệ số là giải pháp then chốt nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Hệ thống quản lý, giám sát được thiết lập xuyên suốt từ bờ ra biển, bảo đảm mọi hoạt động khai thác được kiểm soát minh bạch.

Theo thống kê mới nhất, toàn tỉnh hiện có 2.629 tàu cá thuộc diện quản lý (tàu có chiều dài từ 6m trở lên) và 100% đã hoàn thành đăng ký, đăng kiểm, cập nhật đầy đủ dữ liệu chủ tàu, số điện thoại chính chủ, căn cước công dân… và đồng bộ vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase.

Đây được xem là bước chuyển mạnh mẽ trong số hóa đội tàu, giúp cơ quan chức năng nắm bắt kịp thời hành trình tàu cá, hỗ trợ cứu hộ - cứu nạn và truy xuất nguồn gốc thủy sản phục vụ xuất khẩu.

Bên cạnh đó, công tác quản lý điều kiện hành nghề được siết chặt. Tỉnh đã cấp giấy phép khai thác hợp lệ cho 2.621 tàu cá, đạt tỷ lệ 100% số tàu đủ điều kiện vươn khơi. Đáng chú ý, có 1.002 tàu được chứng nhận an toàn thực phẩm trong bảo quản và sơ chế sản phẩm trên biển, đạt 96% tổng số tàu thuộc diện yêu cầu.

Việc nâng chuẩn chất lượng hải sản này phù hợp với quy định của các thị trường nhập khẩu như EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh cho ngư dân.

Song song đó, hệ thống giám sát hành trình tiếp tục phát huy hiệu quả. Lực lượng chức năng đã kiểm soát 15.577 lượt tàu rời bến và 15.148 lượt tàu cập bến; tất cả đều được thực hiện nghiêm túc theo quy định về quản lý nghề cá. 100% tàu cá của tỉnh đã hoàn thành việc sơn, kẻ biển số nhận diện, giúp việc kiểm tra, phân loại và quản lý phương tiện trên biển được thuận lợi, chính xác.

Việc ứng dụng công nghệ số đồng bộ, nhất quán đã tạo ra một hệ sinh thái quản lý nghề cá chặt chẽ, hạn chế nguy cơ vi phạm IUU, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và an toàn cho ngư dân trong mỗi chuyến biển.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để Nghệ An tự tin tiến tới mô hình quản trị nghề cá hiện đại, từng bước đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, góp phần cùng cả nước nỗ lực gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.

Điểm tựa từ cảng cá: Mọi chuyến biển đều an toàn

Một trong những yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) là hệ thống cảng cá, nơi kiểm soát nghiêm ngặt việc cập bến, bốc dỡ và xác nhận nguồn gốc thủy sản. Đến nay, Nghệ An đã đưa vào vận hành 5 cảng cá, gồm Quỳnh Phương, Lạch Quèn, Lạch Vạn, Cửa Hội và Tân Xuân.

Trong đó, 3 cảng được chỉ định đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phục vụ xuất khẩu, mở ra cơ hội để hải sản địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cảng cá không chỉ là nơi neo đậu, mà còn là trạm kết nối công nghệ giám sát hành trình (VMS). Trước mỗi chuyến xuất bến, tàu cá đều được kiểm tra tình trạng thiết bị, đảm bảo tín hiệu liên tục truyền về hệ thống giám sát. Khi phát hiện bất thường như tắt kết nối, lực lượng chức năng có thể can thiệp kịp thời, hạn chế tối đa nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.

Song song với đầu tư cơ sở vật chất, tỉnh Nghệ An cũng đặc biệt quan tâm đến bảo vệ môi trường biển và nâng cao chất lượng sản phẩm thủy sản, hướng tới quản lý nghề cá có trách nhiệm, bền vững và bảo đảm nguồn lợi tái tạo lâu dài.

Mỗi cảng cá được ví như một “đồn biên phòng kinh tế”, vừa là điểm tựa an toàn cho ngư dân, vừa là chốt pháp lý quan trọng nhằm siết chặt mọi hành vi khai thác trái phép.

Ngư dân đồng hành bảo vệ chủ quyền

Điều đáng mừng là đến nay, Nghệ An chưa ghi nhận bất kỳ trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, trở thành chỉ số quan trọng, góp phần củng cố uy tín nghề cá Việt Nam và hỗ trợ nỗ lực gỡ “thẻ vàng”.

Thành công này không chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chính mà còn xuất phát từ sự đồng hành, thuyết phục và nâng cao nhận thức cho chủ tàu, thuyền viên. Nhiều mô hình tuyên truyền trực quan đã được triển khai: ký cam kết của tổ đội sản xuất trên biển, phát thanh, họp dân cư ven biển, nhắn tin cảnh báo và hướng dẫn trực tiếp của lực lượng chức năng.

Ông Nguyễn Văn Đệ - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An khẳng định: Tỉnh sẽ xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm, xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân và tiếp tục nâng cấp hệ thống công nghệ giám sát hành trình để theo dõi liên tục, chính xác, bảo đảm mọi chuyến biển đều minh bạch.

Ngư dân được xem là “trái tim” của sự thay đổi, đồng thời là trung tâm trong mọi giải pháp phát triển nghề cá bền vững. Sự kết nối chặt chẽ giữa nhà quản lý, ngư dân và doanh nghiệp hình thành “tam giác phát triển”, thúc đẩy khai thác hợp pháp, bảo vệ nguồn lợi thủy sản lâu dài và nâng cao giá trị xuất khẩu.

Với sự vào cuộc đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, từ lực lượng chức năng đến cộng đồng ngư dân, Nghệ An đang khẳng định vai trò đi đầu trong phòng, chống IUU.

Những con số kiểm soát, các mô hình hiệu quả và ý thức trách nhiệm ngày càng cao chính là nền tảng để nghề biển Nghệ An tiếp tục vững tay lái, giữ uy tín và bảo vệ tương lai thủy sản Việt Nam trên trường quốc tế.