Một lít xăng người dân đang trả gồm những khoản gì?

Giá xăng là một trong những mặt hàng có ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí đi lại, vận tải và giá thành nhiều loại hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết một lít xăng bán lẻ trên thị trường thực chất được hình thành từ những khoản chi phí nào.

Theo các quy định hiện hành của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu và điều hành giá, giá xăng bán lẻ trong nước được cấu thành từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó bao gồm giá thế giới, chi phí đưa hàng về Việt Nam, các loại thuế, chi phí kinh doanh, lợi nhuận định mức và một số khoản tài chính khác.

Theo quy định tại Nghị định số 80/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 95/2021/NĐ-CP về kinh doanh xăng dầu, giá bán lẻ xăng dầu được xác định trên cơ sở giá cơ sở. Đây là mức giá được tính toán từ nhiều yếu tố cấu thành và là căn cứ để cơ quan quản lý điều hành giá xăng dầu trong nước.

Cụ thể, công thức giá cơ sở được xác định từ hai nguồn chính là nguồn nhập khẩu và nguồn sản xuất trong nước. Theo đó, giá cơ sở xăng dầu bằng giá xăng dầu từ nguồn nhập khẩu nhân với tỷ trọng sản lượng nhập khẩu cộng với giá xăng dầu từ nguồn sản xuất trong nước nhân với tỷ trọng sản lượng sản xuất trong nước. Tỷ trọng này được xác định theo quý, trên cơ sở số liệu về sản lượng xăng dầu nhập khẩu và sản lượng bán ra từ các nhà máy lọc dầu trong nước.

Với nguồn nhập khẩu, một lít xăng được hình thành từ nhiều lớp chi phí khác nhau. Trong đó, trước hết là giá xăng dầu thế giới, được Bộ Công Thương xác định theo nguyên tắc tính bình quân các ngày giao dịch trên thị trường quốc tế giữa hai kỳ công bố giá cơ sở.

Sau đó là chi phí đưa xăng dầu từ nước ngoài về cảng Việt Nam, bao gồm premium trong hợp đồng nhập khẩu, chi phí vận chuyển, bảo hiểm và các chi phí phát sinh khác. Các khoản chi phí này do Bộ Tài chính xác định theo phương pháp bình quân gia quyền dựa trên sản lượng nhập khẩu của các doanh nghiệp.

Bên cạnh đó là chi phí kinh doanh định mức và lợi nhuận định mức. Đây là các khoản chi phí được cơ quan quản lý xác định và thông báo định kỳ để đưa vào công thức tính giá cơ sở xăng dầu.

Một cấu phần khác trong công thức giá là mức trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Theo quy định, quỹ này được hình thành từ khoản trích lập trong giá xăng dầu và được sử dụng nhằm hỗ trợ điều tiết, ổn định giá bán lẻ khi thị trường thế giới biến động mạnh. Tuy nhiên, mức trích lập hoặc chi sử dụng quỹ sẽ được cơ quan điều hành quyết định trong từng kỳ điều chỉnh giá cụ thể.

Ngoài các chi phí trên, giá xăng bán lẻ còn bao gồm các khoản thuế và nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật. Trong đó có thể bao gồm thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT), cùng các khoản phí và trích nộp khác theo quy định hiện hành.

Các khoản thuế này là một phần quan trọng trong cấu thành giá xăng. Tùy từng thời điểm và chính sách điều hành, mức thuế có thể được điều chỉnh nhằm góp phần ổn định thị trường và hỗ trợ nền kinh tế.

Mới đây, ngày 9/3/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu và nguyên liệu sản xuất xăng, dầu. Theo đó, thuế nhập khẩu ưu đãi đối với xăng động cơ không pha chì và một số nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate được giảm từ 10% xuống 0%. Đồng thời, thuế nhập khẩu đối với diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine cũng được điều chỉnh từ 7% xuống 0%.

Chính sách này được áp dụng từ ngày 9/3/2026 đến hết ngày 30/4/2026, nhằm giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nhập khẩu trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu có nhiều biến động, qua đó góp phần ổn định nguồn cung xăng dầu trong nước.

Như vậy, có thể thấy giá một lít xăng mà người tiêu dùng trả tại các cửa hàng bán lẻ không chỉ phản ánh giá dầu thô hay giá xăng trên thị trường quốc tế. Thay vào đó, đây là kết quả của nhiều yếu tố cấu thành, bao gồm giá thế giới, chi phí vận chuyển và kinh doanh, lợi nhuận định mức, các loại thuế, cùng những công cụ điều tiết thị trường như Quỹ bình ổn giá.

Việc công khai các yếu tố hình thành giá cơ sở xăng dầu giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn cơ chế điều hành giá, đồng thời góp phần tăng tính minh bạch trong quản lý và điều tiết thị trường xăng dầu trong nước.