Văn hóa - Du lịch

"Lễ cấp sắc", công nhận sự trưởng thành của đàn ông

Văn Lịnh • 13/10/2025 - 07:44

Lễ cấp sắc là tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Dao nói chung, mang đậm dấu ấn văn hóa, lịch sử và có tính chất giáo dục đối với thế hệ trẻ về cội nguồn, quá trình thiên di của người Dao. Nghi lễ này đánh dấu sự trưởng thành, cũng như sự thừa nhận của cộng đồng về người được "cấp sắc".

Đối với người đồng bào dân tộc Dao nói chung và đồng bào người Dao Tiền ở tỉnh Sơn La nói riêng hiện nay vẫn còn bảo tồn, lưu giữ nhiều phong tục tập quán truyền thống độc đáo. Đặc biệt, là các nghi lễ theo chu kỳ đời người, trong đó bao gồm lễ cấp sắc, hay còn gọi là lễ trưởng thành.

5(1).jpg — Lễ cấp sắc, hay còn gọi là lễ trưởng thành, là nghi lễ công nhận sự trưởng thành đối với người đàn ông.

Trong lễ cấp sắc, người được "cấp sắc" và những người tham dự có thể hiểu hơn về lịch sử và cội nguồn của mình. Theo phong tục của người Dao Tiền, khi con trai lớn lên, chưa lập gia đình sẽ được tổ chức lễ cấp sắc, chính thức đặt pháp danh (tên âm) và công nhận sự trưởng thành của người đàn ông.

Trình tự lễ cấp sắc gồm: Gia đình người được cấp sắc làm lễ nhận thầy cả và thầy hai, trong đó thầy cả làm lễ cấp đèn, cấp hương cho người được cấp sắc. Sau đó, cả hai thầy làm lễ cấp đèn cho người được cấp sắc (Đối với người Dao Tiền ở Sơn La, lễ cấp sắc thường làm 3 đèn, chỉ trưởng họ mới được tổ chức lễ cấp sắc 12 đèn).

1(1).jpg — Tại lễ cấp sắc, phần lễ và phần hội được tổ chức đan xen - phần lễ nghiêm trang còn phần hội sôi động, vui tươi.

Lúc làm lễ, thầy cả đứng trước ban thờ tổ tiên và thần linh cầu phù hộ và xin đưa thần linh đến nhà người thụ lễ để làm lễ cấp sắc, xin được lấy tên cho người được cấp sắc. Đặt tên xong, thầy cả làm lễ cấp phép cho người cấp sắc được phép sử dụng các đồ nghề của thầy cúng như: Khăn buộc, tranh múa, tranh Tam Thanh, trống, chiêng, tù và, chuông, que múa...

Sau khi thầy cả làm lễ cho người được cấp sắc, từ nay có thể đi làm thầy và múa tống thần đất, thần rừng để cầu lộc, cầu tài, cầu may mắn... và làm lễ xóa những kiêng kị, lễ tống đại thần ra về.

4(1).jpg — Lễ cấp sắc là một trong những nghi lễ độc đáo và được lưu giữ, truyền từ nhiều đời nay trong cộng đồng dân tộc Dao.

Hiện nay, người Dao ở Sơn La gồm nhiều nhóm: Dao Tiền, Dao Đỏ và Dao Quần Chẹt, nhưng dù ở nhóm nào thì người đàn ông cũng đều phải trải qua nghi lễ cấp sắc mới được cộng đồng làng bản công nhận đã trưởng thành và được tham gia các việc trong làng bản.

Có thể nói, lễ cấp sắc là một trong những nghi lễ độc đáo và được lưu giữ, truyền từ nhiều đời nay trong cộng đồng dân tộc Dao. Qua đó, người được "cấp sắc" và những người tham dự có thể hiểu hơn về lịch sử, cội nguồn của mình từ những bài cúng, tích truyện mà thầy cúng đọc, từ đó nâng cao ý thức bảo tồn những phong tục, tập quán tốt đẹp của người Dao.

2(2).jpg — Nghi lễ thường được tổ chức vào lúc nông nhàn, khoảng tháng 12 năm trước đến tháng 1, tháng 2 năm sau (Âm lịch).

Lễ cấp sắc còn mang ý nghĩa giúp người được cấp sắc có thêm sức mạnh vượt qua khó khăn trong cuộc sống, hướng tới điều tốt đẹp trong tương lai..., các thành viên trong cộng đồng biết tôn sư trọng đạo, kính trọng cha mẹ, luôn làm điều thiện.