Lạm dụng corticoid trong điều trị bệnh, hậu quả khôn lường

Thảo Nguyên | 27/10/2020, 15:14

Các bác sĩ cảnh báo thói quen sử dụng thuốc một cách tùy tiện, không theo chỉ định của bác sĩ có thể dẫn đến hậu quả khó lường cho người bệnh, thậm chí tử vong.

Sức khoẻ suy kiệt vì dùng thuốc corticoid

Bà D.T.K. (61 tuổi, ở Bắc Ninh) đang điều trị tại Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, có tiền sử đái tháo đường tuýp 2 cách đây 1 năm (đang duy trì tiêm insulin hằng ngày).

Bệnh nhân bị đau khớp gối phải khoảng 10 năm, nhiều lần tiêm thuốc không rõ và sử dụng thuốc nam để điều trị đau khớp theo kinh nghiệm truyền miệng. Đợt này, bệnh nhân thấy mệt mỏi nhiều, ăn uống giảm, gầy sút 7kg trong một tháng nên đã đến khám tại Bệnh viện Bạch Mai. 

Qua thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm, bác sĩ phát hiện bệnh nhân có biểu hiện kiểu hình Cushing: teo cơ tứ chi, béo bụng, rạn da vùng bụng, da mỏng, dễ xuất huyết… và suy tuyến vỏ thượng thận do lạm dụng các thuốc có chứa corticoid để điều trị bệnh lý khớp trong thời gian dài.

Sau 20 ngày điều trị, hiện sức khỏe bệnh nhân đã ổn định và có thể xuất viện. Tuy nhiên, những tác dụng phụ mà corticoid gây ra với sức khỏe vẫn tiếp tục phải theo dõi và thăm khám định kỳ.

benh2.jpg
Bệnh nhân biến đổi kiểu hình do lạm dụng corticoid: da mỏng, rạn da vùng bụng, rối loạn phân bố mỡ...

Trường hợp khác cũng bị suy tuyến vỏ thượng thận do lạm dụng corticoid là bà N.T.H. (72 tuổi, ở Hải Dương). Bà H. vào viện ngày 22/10 với biểu hiện mệt mỏi nhiều, yếu nửa người trái. Theo bác sĩ, bệnh nhân có tiền sử bị đái tháo đường, tăng huyết áp 10 năm, suy thận 2 năm. 

Bên cạnh đó, vài năm gần đây, bà có thêm biểu hiện đau khớp gối hai bên và cột sống thắt lưng, đã tự mua thuốc thấp khớp gia truyền dạng viên hoàn uống hàng ngày. Cách đây một năm, bệnh nhân đã được chẩn đoán suy tuyến thượng thận do lạm dụng corticoid, đang điều trị Hydrocortisone 15mg/ngày.

ThS.BS Phạm Thị Lưu - Khoa Nội tiết và Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, đây chỉ là 2 trong số rất nhiều trường hợp bị suy tuyến thượng thận do lạm dụng corticoid điều trị tại khoa Nội tiết và Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai. 

"Trung bình một ngày có thể có đến 1/3 số bệnh nhân nhập viện tại khoa có tình trạng lạm dụng corticoid. Đây thực sự là một hồi chuông đáng báo động", bác sĩ Lưu nói. 

“Con dao hai lưỡi”

Corticoid là thuốc dạng tổng hợp của hormone vỏ thượng thận, có tác dụng giảm đau, chống viêm, chống dị ứng, ức chế miễn dịch được áp dụng điều trị trong rất nhiều bệnh lý khác nhau như: Khớp, dị ứng, bệnh lý đường hô hấp, da liễu… Và được sử dụng ở nhiều dạng khác nhau như: Thuốc tiêm truyền, dạng viên uống, dạng hít xịt, dạng bôi…

Trên thực tế, lại có nhiều trường hợp bệnh nhân khi gặp các vấn đề về sức khỏe đã tự mua thuốc về dùng, thấy hiệu quả tức thì sau khi uống thì đã dùng thường xuyên, chỉ đển khi có nhiều tác dụng không mong muốn mới đến gặp bác sĩ.

Ngoài ra, với tâm lý có bệnh thì vái tứ phương và lo ngại sử dụng thuốc tây y kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe; đã có nhiều người bệnh bỏ điều trị và tìm đến các loại thuốc đông y, thuốc nam không rõ nguồn gốc vì cho rằng chúng “lành hơn” thuốc tây.

"Có đến trên 50% bệnh nhân không tuân thủ điều trị hoặc bỏ điều trị”, BS Phạm Thị Lưu cảnh báo.

Theo BS Lưu, trong các loại thuốc trôi nổi trên thị trường đều không có nguồn gốc, thành phần rõ ràng và rất có thể đã bị trộn corticoid để có tác dụng nhanh chóng, khiến người bệnh tin tưởng.

Tuy nhiên, sử dụng corticoid nếu không đúng chỉ định thường mang lại rất nhiều tác dụng bất lợi: Đái tháo đường, tăng huyết áp, thay đổi kiểu hình Cushing, suy tuyến thượng thận, loét dạ dày, loãng xương, rối loạn điện giải, nhiễm trùng cơ hội… Người bệnh có xu hướng sử dụng kéo dài còn có tình trạng phụ thuộc vào corticoid: Khi giảm liều hoặc ngừng thuốc bệnh nhân sẽ cảm thấy mệt mỏi, thiếu sức sống, chán ăn…

Bác sĩ Lưu phân tích, các bác sĩ lâm sàng thường sẽ phải cân nhắc rất nhiều khi chỉ định điều trị bằng nhóm thuốc này và sẽ phải khuyến cáo người bệnh các tác dụng phụ cũng như cách theo dõi chúng. Tuy nhiên, với thực trạng tại Việt Nam hiện nay người bệnh có thể dễ dàng mua được nhóm thuốc này kể cả khi không có đơn của bác sỹ và khả năng tuân thủ điều trị kém của người bệnh thì tình trạng lạm dụng nhóm thuốc này càng đáng lo ngại.

Bác sỹ Lưu khuyến cáo người bệnh sử dụng thuốc có thành phần corticoid như "con dao hai lưỡi." Vì vậy, để phát huy hiệu quả điều trị và hạn chế các tác dụng bất lợi của nhóm thuốc này, người bệnh cần tuân thủ liệu trình điều trị và chỉ dùng thuốc khi có chỉ định của bác sỹ, tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị, đặc biệt các loại thuốc nam, thuốc bắc trôi nổi trên thị trường, không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng cần vào cuộc mạnh mẽ để siết chặt quản lý việc quảng cáo thuốc trên mạng cũng như việc mua bán thuốc không có đơn hiện nay.

Bài liên quan
Thu hồi kem làm trắng da, trị mụn Bảo Lâm chứa corticoid
Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) phát hiện lô kem làm trắng da, trị mụn Bảo Lâm chứa Dexamethason acetat.

(0) Bình luận
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Lạm dụng corticoid trong điều trị bệnh, hậu quả khôn lường