Khoảng 1,23 triệu tỷ đồng thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia 2026-2035

Trình bày tóm tắt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 (gọi tắt là Chương trình), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đối tượng thụ hưởng chương trình là các xã, thôn, người dân, cộng đồng và các tổ chức có liên quan trên phạm vi cả nước...

Trong đó, tập trung ưu tiên địa bàn nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Chương trình sẽ thực hiện trên phạm vi toàn quốc, ưu tiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong 10 năm, chia 2 giai đoạn: 2026-2030 và 2031-2035.

Tổng vốn thực hiện Chương trình trong giai đoạn I (2026-2030), dự kiến tổng nguồn lực huy động thực hiện Chương trình tối thiểu khoảng 1,23 triệu tỷ đồng; giai đoạn II (2031-2035), căn cứ kết quả thực hiện của Chương trình giai đoạn 2026-2030, Chính phủ trình Quốc hội quyết định nguồn lực thực hiện Chương trình giai đoạn 2031-2035.

Chương trình nhằm xây dựng nông thôn mới hiện đại, thực chất, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với tái cơ cấu nông nghiệp, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; phát huy vai trò chủ thể của người dân, cộng đồng và các thành phần kinh tế; bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội, nhất là vùng chiến lược, biên giới, hải đảo.

Thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững, bảo đảm an sinh xã hội, bình đẳng giới, nâng cao thu nhập, chất lượng sống và khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản cho người dân. Phát triển toàn diện khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, nhóm dân cư, nhất là vùng dân tộc thiểu số và miền núi so với các vùng khác; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng và Nhà nước, giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc thiểu số...

Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, về cơ chế quản lý, phân bổ vốn và tổ chức thực hiện Chương trình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ Chương trình. Bộ Dân tộc và Tôn giáo hướng dẫn tổ chức thực hiện và kiểm tra giám sát việc thực hiện các nội dung liên quan đến phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng kiến nghị với Quốc hội xem xét thông qua hồ sơ báo cáo và ban hành Nghị quyết về chủ trương đầu tư xây dựng Chương trình giai đoạn 2026-2035; Cho phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân vốn ngân sách Nhà nước của 3 chương trình mục tiêu quốc gia đến hết ngày 31/12/2026 để hoàn thành các mục tiêu của giai đoạn 2021-2025; Giao Chính phủ rà soát, cân đối, bố trí thêm nguồn lực để thực hiện các nội dung giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung, ban hành cơ chế đặc thù, đơn giản quy trình thủ tục để đẩy nhanh tiến độ triển khai nội dung Chương trình.

Trình bày Báo cáo thẩm tra về chủ trương đầu tư Chương trình đến năm 2035, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn khẳng định, mục tiêu tổng quát và cụ thể của Chương trình tương đối bao quát, toàn diện các lĩnh vực, được kế thừa từ các chương trình của giai đoạn trước và có điều chỉnh, bổ sung phù hợp.

Tuy nhiên, đối với mục tiêu cụ thể, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để không trùng lặp; các chỉ tiêu đưa ra phải có cơ sở, logic, có tính khả thi, phù hợp với bối cảnh mới của đất nước; thể hiện sự rõ tập trung, ưu tiên cho vùng khó khăn, lõi nghèo, vùng đồng bào đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nhằm rút ngăn dần khoảng cách phát triển giữa các vùng.

Về hợp phần và các chính sách, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn khẳng định, Hội đồng Dân tộc cơ bản thống nhất với cấu trúc Chương trình gồm 02 hợp phần, đề nghị Chính phủ chỉ đạo, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các cơ quan hữu quan, rà soát phê duyệt chương trình bảo đảm không trùng lặp về nội dung giữa các hợp phần và với các chương trình, dự án đã có quyết định hoặc đang trình quyết định chủ trương đầu tư; về nhiệm vụ thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan.

Đồng thời, Trung ương chỉ nên quy định khung, giao chỉ tiêu, còn các hoạt động cụ thể, chi tiết nên giao cho địa phương lựa chọn, quyết định đầu tư để phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương.

Về vốn thực hiện Chương trình, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn nhấn mạnh, Hội đồng Dân tộc cơ bản thống nhất với đề xuất của Chính phủ về tổng vốn và phương án bổ sung vốn cho Chương trình, đề nghị Chính phủ sớm có phương án bổ sung vốn cho Chương trình ngay từ đầu kỳ.

Hội đồng Dân tộc cũng cơ bản thống nhất với đề xuất của Chính phủ về cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện Chương trình. Trong quá trình nghiên cứu, phê duyệt Chương trình, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn đề nghị các cơ quan Chủ trì tiếp tục rà soát, tiếp thụ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các Đại biểu Quốc hội hoàn thiện, để bảo đảm rõ trách nhiệm của cơ quan chủ Chương trình, giao rõ cơ quan chủ trì từng hợp phần, nội dung và cơ quan phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, rõ cơ chế Trung ương quản lý tổng thể, ban hành chính sách và hướng dẫn; địa phương chủ động quyết định nội dung, lựa chọn mô hình, lồng ghép nguồn lực và chịu trách nhiệm kết quả.