Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia và chuẩn mực con người Việt Nam

Ngày 7/7, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 1189/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trên phạm vi cả nước.

Theo Quyết định, mục tiêu của Kế hoạch là thể chế hóa và triển khai hiệu quả các chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn mới; đồng thời thiết lập cơ chế triển khai thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, gắn hoàn thiện thể chế với việc đưa các hệ giá trị vào thực tiễn đời sống.

Kế hoạch hướng tới việc đưa các hệ giá trị thấm sâu vào đời sống xã hội, phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Bên cạnh đó, Kế hoạch đặt mục tiêu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh; chủ động phòng ngừa sự suy thoái về đạo đức, lối sống; nâng cao sức đề kháng của người dân trước những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội và không gian mạng.

Đồng thời, phát huy nguồn lực nội sinh từ văn hóa và con người Việt Nam để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, quảng bá bản sắc dân tộc trong quá trình hội nhập quốc tế; gắn việc triển khai các hệ giá trị với phát triển công nghiệp văn hóa, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bốn hệ giá trị cốt lõi

Theo Quyết định, hệ giá trị quốc gia gồm các giá trị: hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc. Đây là những giá trị định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển đất nước, đồng thời bồi đắp lòng yêu nước, ý thức công dân, tinh thần đoàn kết, tự lực, tự cường và trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc.

Hệ giá trị văn hóa gồm dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, giữ vai trò nền tảng tinh thần của xã hội, góp phần bồi dưỡng lòng nhân ái, trung thực, khoan dung, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Hệ giá trị gia đình gồm ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh, nhấn mạnh vai trò của gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách, vun đắp tình yêu thương, sự bình đẳng, trách nhiệm và gắn kết giữa các thành viên.

Chuẩn mực con người Việt Nam gồm các phẩm chất yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo, cùng khát vọng vươn lên và tinh thần cống hiến cho đất nước.

Con người giữ vai trò trung tâm

Quyết định khẳng định bốn hệ giá trị có mối quan hệ thống nhất, tác động và bổ trợ lẫn nhau trong quá trình phát triển.

Trong đó, con người vừa là chủ thể thực hành, lan tỏa các giá trị, vừa là mục tiêu của sự phát triển. Những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam là nền tảng xây dựng gia đình hạnh phúc, phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.

Gia đình được xác định là nơi hình thành, nuôi dưỡng và truyền trao các giá trị văn hóa, đạo đức giữa các thế hệ, đồng thời là nền tảng của xã hội.

Văn hóa tạo môi trường để các giá trị được tiếp nhận, thực hành và lan tỏa, góp phần phát triển con người toàn diện, củng cố gia đình và tạo động lực cho sự phát triển bền vững.

Trong khi đó, các giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu và khát vọng phát triển, được hiện thực hóa thông qua sự phát triển của con người, gia đình và môi trường văn hóa.

Triển khai 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp

Để thực hiện các mục tiêu trên, Kế hoạch đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm: Hoàn thiện thể chế, chính sách bảo đảm triển khai đồng bộ các hệ giá trị; Đẩy mạnh truyền thông, giáo dục và nâng cao nhận thức; Vận dụng các hệ giá trị trong xây dựng môi trường văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội; Đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Mở rộng hợp tác quốc tế; Tăng cường kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và thi đua, khen thưởng.

Về hoàn thiện thể chế, Quyết định yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa các hệ giá trị thành chuẩn mực và quy tắc ứng xử phù hợp với từng lĩnh vực, ngành nghề và nhóm đối tượng; đồng thời nghiên cứu lồng ghép tiêu chí của các hệ giá trị vào các chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

Các cơ quan cũng được giao nghiên cứu xây dựng cơ chế thí điểm, nhân rộng các mô hình hiệu quả trong thực hành các hệ giá trị, đồng thời đánh giá tác động của các hệ giá trị khi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, chương trình và đề án phát triển.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI

Một nội dung đáng chú ý của Kế hoạch là yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong triển khai các hệ giá trị.

Theo đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cùng các bộ, ngành, địa phương sẽ nghiên cứu chuẩn hóa nội hàm các hệ giá trị; xây dựng bộ tiêu chí khung phục vụ theo dõi, đánh giá và dự báo xu hướng biến đổi của các hệ giá trị.

Kế hoạch cũng yêu cầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR) để số hóa tư liệu, hiện vật, câu chuyện và chương trình trải nghiệm văn hóa; xây dựng cơ sở dữ liệu và bảng điều khiển (dashboard) phục vụ theo dõi, đánh giá việc triển khai tại các bộ, ngành và địa phương.

Theo lộ trình, từ năm 2027 và các năm tiếp theo, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí, chuẩn hóa nội hàm các hệ giá trị và dự báo xu hướng biến đổi nhằm nâng cao hiệu quả triển khai trong thực tiễn.