Hướng tới xây dựng môi trường học đường không khói thuốc

Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, đã bổ sung nhiều quy định liên quan đến công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, trong đó có các nội dung hướng tới bảo vệ trẻ em và người chưa thành niên.

Theo khoản 1 Điều 29, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi có hành vi sử dụng thuốc lá sẽ bị phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng. Khoản 2 Điều 29 quy định phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi vận động, ép buộc người khác sử dụng thuốc lá hoặc sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua thuốc lá.

Bên cạnh các hành vi liên quan trực tiếp đến việc sử dụng thuốc lá, nghị định cũng quy định mức phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng hình ảnh thuốc lá trên báo chí, xuất bản phẩm dành riêng cho trẻ em.

Việc bổ sung đồng thời nhiều quy định liên quan đến trẻ em và thanh thiếu niên cho thấy định hướng tăng cường phòng ngừa từ sớm, không chỉ trong môi trường học đường mà còn tại các kênh thông tin và sản phẩm truyền thông mà học sinh có thể tiếp cận.

Tăng cường phòng ngừa trong môi trường giáo dục

Lứa tuổi học sinh là giai đoạn hình thành nhận thức, thói quen và hành vi xã hội. Vì vậy, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong trường học ngày càng được chú trọng theo hướng nâng cao nhận thức, giáo dục kỹ năng và xây dựng môi trường học tập lành mạnh.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 90/2026/NĐ-CP là phạm vi điều chỉnh không chỉ tập trung vào xử lý hành vi vi phạm mà còn hướng tới việc hạn chế các yếu tố có thể tác động gián tiếp đến học sinh.

Việc kiểm soát hình ảnh thuốc lá trong các sản phẩm truyền thông dành cho trẻ em, ngăn chặn hành vi lôi kéo sử dụng thuốc lá hoặc quy định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá được xem là những giải pháp hỗ trợ mục tiêu xây dựng môi trường phát triển an toàn cho trẻ em và thanh thiếu niên.

Môi trường học đường không khói thuốc không chỉ được hiểu là không có hành vi hút thuốc trong khuôn viên trường học. Khái niệm này còn bao gồm việc xây dựng không gian giáo dục tích cực, hạn chế sự xuất hiện của các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nhận thức của học sinh về tác hại của thuốc lá.

Trong bối cảnh học sinh tiếp cận thông tin qua nhiều nền tảng khác nhau, việc trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện nội dung không phù hợp và nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe được xem là những nội dung cần được quan tâm trong quá trình giáo dục.

Đề cao trách nhiệm của cơ sở giáo dục

Bên cạnh các quy định đối với cá nhân, Nghị định 90/2026/NĐ-CP cũng đặt ra trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo khoản 3 Điều 29, hành vi không đưa nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào kế hoạch hoạt động hằng năm hoặc không đưa quy định cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc vào quy chế nội bộ sẽ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

Quy định này tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục tiếp tục triển khai các hoạt động xây dựng trường học không khói thuốc, đồng thời lồng ghép nội dung giáo dục sức khỏe và kỹ năng sống trong quá trình giảng dạy.

Hiện nay, nhiều trường học đã tổ chức tuyên truyền thông qua các chuyên đề ngoại khóa, sinh hoạt lớp, hoạt động đoàn - đội hoặc chương trình giáo dục sức khỏe học đường. Nội dung tuyên truyền không chỉ tập trung vào tác hại của thuốc lá mà còn hướng học sinh tới lối sống lành mạnh và ý thức tuân thủ các quy định của pháp luật.

Hiệu quả của công tác tuyên truyền phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có phương thức truyền đạt phù hợp với tâm lý lứa tuổi và khả năng tiếp cận của học sinh. Cùng với đó, môi trường học tập tích cực cũng góp phần hỗ trợ học sinh hình thành kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước các hành vi tiêu cực hoặc những nội dung không phù hợp trong đời sống và trên môi trường mạng.

Cần sự phối hợp của gia đình và cộng đồng

Công tác xây dựng môi trường học đường không khói thuốc đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể, bao gồm gia đình, nhà trường và cộng đồng. Trong đó, gia đình có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức và thói quen sinh hoạt của trẻ. Việc phụ huynh đồng hành cùng con em, định hướng lối sống lành mạnh và thực hiện các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá góp phần hỗ trợ quá trình giáo dục trong nhà trường.

Đối với các cơ sở giáo dục, việc duy trì nội quy, tăng cường tuyên truyền, xây dựng môi trường học tập tích cực và phối hợp thường xuyên với phụ huynh được xem là những yếu tố hỗ trợ công tác phòng ngừa.

Việc hoàn thiện hệ thống quy định pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo cơ sở pháp lý cho các hoạt động bảo vệ sức khỏe học đường.

Trong bối cảnh công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe học sinh ngày càng được quan tâm, việc triển khai đồng bộ các giải pháp về giáo dục, truyền thông và thực thi pháp luật được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì môi trường học tập an toàn, lành mạnh và không khói thuốc cho thế hệ trẻ.