Hàng rào an sinh cho người tham gia giao thông

Điểm tựa tài chính trong những thời khắc rủi ro

Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới là chính sách do Nhà nước quy định, áp dụng đối với mọi cá nhân, tổ chức sở hữu phương tiện cơ giới tham gia giao thông tại Việt Nam. Chính sách này được thiết kế với mục tiêu kép: Vừa xác lập trách nhiệm dân sự của chủ phương tiện khi gây thiệt hại, vừa tạo cơ chế hỗ trợ tài chính nhằm hạn chế những hệ lụy kinh tế phát sinh từ tai nạn giao thông.

Trên thực tế, nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra trong những năm gần đây đã cho thấy vai trò thiết thực của bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới trong việc hỗ trợ các bên liên quan vượt qua giai đoạn khó khăn ban đầu.

Điển hình, tháng 9/2024, sau sự cố sạt lở ta luy dương tại huyện Nguyên Bình cũ (tỉnh Cao Bằng), một ô tô khách cùng hai ô tô con và nhiều xe máy bị vùi lấp, cuốn trôi, khiến 21 hành khách trên xe thiệt mạng. Ngay sau khi vụ việc xảy ra, doanh nghiệp bảo hiểm đã thực hiện tạm ứng gần 1 tỷ đồng để hỗ trợ thân nhân các nạn nhân. Khoản tiền này góp phần giúp gia đình người bị hại và chủ xe giải quyết những nhu cầu cấp bách trong bối cảnh mất mát lớn về con người.

Tương tự, trong vụ tai nạn giao thông tại huyện Yên Sơn cũ (tỉnh Tuyên Quang) vào tháng 3/2024 làm 6 người tử vong, doanh nghiệp bảo hiểm đã tạm ứng 270 triệu đồng cho chủ xe khách. Khoản hỗ trợ bước đầu được sử dụng để khắc phục hậu quả, hỗ trợ các hành khách gặp nạn, thể hiện rõ vai trò chia sẻ rủi ro của bảo hiểm trong những tình huống khẩn cấp.

Không chỉ giới hạn ở các vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng, cơ chế tạm ứng bồi thường còn được triển khai trong nhiều trường hợp khác. Năm 2022, tại Bình Dương cũ (nay là TP.HCM), một vụ tai nạn khiến bốn người trong cùng một gia đình tử vong đã được doanh nghiệp bảo hiểm tạm ứng 420 triệu đồng chỉ sau hai ngày làm việc.

Đến năm 2023, vụ tai nạn xảy ra tại đèo Lò Xo (tỉnh Kon Tum cũ, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi) làm hai người tử vong cũng được doanh nghiệp bảo hiểm tạm ứng hơn 200 triệu đồng, giúp chủ xe có nguồn lực ban đầu để khắc phục hậu quả.

Theo quy định hiện hành, trong trường hợp chưa xác định đầy đủ phạm vi và mức độ bồi thường, doanh nghiệp bảo hiểm được phép tạm ứng từ 30% đến 70% giá trị bồi thường, tùy theo tính chất và mức độ thiệt hại của vụ việc. Cơ chế này cho phép dòng tiền hỗ trợ được chuyển đến sớm, góp phần giảm áp lực tài chính cho nạn nhân và gia đình, đồng thời giúp chủ xe thực hiện trách nhiệm dân sự trong thời điểm khó khăn nhất.

Và ở góc độ xã hội, việc bồi thường thông qua doanh nghiệp bảo hiểm cũng góp phần giảm nguy cơ phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp giữa các bên liên quan, tạo nền tảng để việc giải quyết hậu quả tai nạn diễn ra trật tự, đúng pháp luật.

Khung pháp lý và khả năng tiếp cận ngày càng mở rộng

Mức phí bảo hiểm bắt buộc TNDS đối với chủ xe cơ giới là xe ô tô hiện được quy định cụ thể theo từng loại phương tiện và mục đích sử dụng. Đối với ô tô không kinh doanh vận tải, xe dưới 6 chỗ ngồi, xe bán tải và minivan có mức phí 437.000 đồng/năm; xe từ 6–11 chỗ là 794.000 đồng/năm; xe từ 12–24 chỗ là 1.270.000 đồng/năm; và xe trên 24 chỗ là 1.825.000 đồng/năm.

Với ô tô kinh doanh vận tải, mức phí được điều chỉnh cao hơn, phản ánh tần suất hoạt động và mức độ rủi ro đặc thù. Cụ thể, xe dưới 6 chỗ có mức phí 756.000 đồng/năm; xe từ 7–8 chỗ dao động từ 1.080.000 đến 1.253.000 đồng/năm; xe 24 chỗ là 4.632.000 đồng/năm; và xe trên 25 chỗ là 4.813.000 đồng/năm. Đối với xe tải, phí bảo hiểm được tính theo tải trọng, từ 853.000 đồng/năm đối với xe dưới 3 tấn, đến 3.200.000 đồng/năm đối với xe trên 15 tấn.

Các mức phí này được xây dựng thống nhất, bảo đảm phù hợp với từng nhóm phương tiện và tương xứng với phạm vi trách nhiệm bảo hiểm.

Theo Nghị định 67/2023/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 6/9/2023, giới hạn trách nhiệm bảo hiểm đối với thiệt hại về sức khỏe, tính mạng của nạn nhân là 150 triệu đồng/người/vụ; đối với thiệt hại về tài sản do xe ô tô, máy kéo, rơ-moóc hoặc sơ-mi rơ-moóc gây ra là 100 triệu đồng/vụ. So với các quy định trước đây, mức trách nhiệm này đã được điều chỉnh theo hướng mở rộng, nhằm tăng khả năng hỗ trợ tài chính cho người bị thiệt hại.

Đáng chú ý, nghị định cũng quy định doanh nghiệp bảo hiểm phải thực hiện tạm ứng bồi thường trong thời hạn 3 ngày kể từ khi nhận được thông báo tai nạn. Đây được xem là bước tiến quan trọng, góp phần bảo đảm tính kịp thời của chính sách và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm trong quá trình giải quyết bồi thường.

Hiện nay, thị trường bảo hiểm xe cơ giới tại Việt Nam có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp như BIC, PJICO, PTI, Bảo Minh, PVI… Sự hiện diện của nhiều đơn vị bảo hiểm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy các doanh nghiệp không ngừng cải thiện chất lượng sản phẩm, dịch vụ và mở rộng các kênh tiếp cận cho người tham gia bảo hiểm.

Cùng với đó, quá trình chuyển đổi số đang được đẩy mạnh trong lĩnh vực bảo hiểm. Người tham gia có thể khai báo tai nạn, gửi hình ảnh hiện trường, tra cứu hợp đồng và theo dõi tiến độ giải quyết bồi thường thông qua các ứng dụng điện tử. Việc ứng dụng công nghệ giúp rút ngắn thời gian xử lý, tăng tính minh bạch và giảm bớt thủ tục hành chính – những yếu tố từng khiến không ít người e ngại khi tiếp cận bảo hiểm.

Có thể thấy, bảo hiểm Bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật, mà còn là một chính sách mang ý nghĩa xã hội rõ nét. Cơ chế này góp phần chia sẻ rủi ro giữa người tham gia giao thông, doanh nghiệp bảo hiểm và Nhà nước; đồng thời tạo nền tảng tài chính để giải quyết hậu quả tai nạn một cách nhân văn, có trật tự.

Trong bối cảnh giao thông ngày càng phức tạp, việc tham gia Bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới cần được nhìn nhận như một trách nhiệm gắn liền với quyền lợi của mỗi người dân. Khi ý thức chấp hành pháp luật được nâng cao, cùng với sự chuyên nghiệp và minh bạch từ phía doanh nghiệp bảo hiểm, bảo hiểm bắt buộc TNDS sẽ tiếp tục giữ vai trò là trụ cột an sinh quan trọng, góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, bền vững và giàu tính nhân văn.