Giá xăng dầu tăng cao, chi phí xây dựng chịu áp lực lớn

Biến động này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí vận tải, sản xuất mà còn tạo áp lực lớn lên giá vật liệu xây dựng (VLXD), từ đó tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư xây dựng, đặc biệt là các dự án sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Theo số liệu từ Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, trong tháng 3/2026, giá xăng E5 RON 92 tăng 27% so với tháng trước, trong khi giá dầu Diesel tăng tới 57,4%. Đáng chú ý, bước sang tháng 4/2026 (tính đến ngày 13/4), giá dầu Diesel đã tăng tới 112,5% so với tháng 2/2026 – mức tăng chưa từng có trong những năm gần đây, vượt xa mức biến động thông thường chỉ từ 4–8% mỗi năm.

Sự gia tăng nhanh chóng của giá nhiên liệu đã kéo theo chi phí vận hành máy móc thi công, chi phí vận chuyển vật liệu tăng mạnh, tạo hiệu ứng dây chuyền đến toàn bộ lĩnh vực xây dựng.

Dưới tác động của giá xăng dầu, nhiều loại vật liệu xây dựng chủ lực cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Tính đến cuối tháng 3/2026, giá xi măng tăng khoảng 7,5%, thép tăng 6,5%, trong khi các loại cát, đá, gạch xây tăng từ 8–15%. Đặc biệt, nhựa đường – vật liệu quan trọng trong xây dựng giao thông – tăng đột biến tới 23%.

Diễn biến này khiến chi phí xây dựng các công trình, nhất là công trình giao thông nơi vật liệu chiếm tới 60–70% tổng chi phí chịu ảnh hưởng nặng nề.

Với mức biến động hiện tại, chi phí xây dựng các công trình giao thông trên cả nước đã tăng khoảng 8,09%, trong khi các lĩnh vực khác như nông nghiệp, hạ tầng kỹ thuật, dân dụng và công nghiệp cũng tăng từ 1,9% đến 4,55%.

Tại Thanh Hóa, mức tăng còn cao hơn. Thống kê từ 113 dự án cho thấy: các công trình giao thông tăng tới 11,2%, công trình nông nghiệp tăng 7,3%, hạ tầng kỹ thuật tăng 5,5% và công trình dân dụng tăng 4,5%. Điều này đặt ra áp lực lớn đối với tiến độ thi công, khả năng hoàn thành dự án cũng như mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công.

Việc giá vật liệu và nhiên liệu tăng cao đang gây ra nhiều vướng mắc trong thực hiện hợp đồng xây dựng, đặc biệt với các hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định những loại hợp đồng có ít dư địa điều chỉnh giá.

Theo quy định của pháp luật, việc điều chỉnh hợp đồng chỉ được thực hiện trong một số trường hợp nhất định như thay đổi chính sách, phát sinh khối lượng ngoài hợp đồng hoặc các yếu tố bất khả kháng. Tuy nhiên, để được áp dụng các cơ chế này, các bên cần có thời gian theo dõi, đánh giá đầy đủ mức độ tác động và chứng minh điều kiện theo quy định.

Trong khi đó, với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, các bên có thể linh hoạt hơn trong việc cập nhật giá theo biến động thị trường, nếu đã có thỏa thuận từ trước trong hợp đồng.

Trước tình hình trên, Sở Xây dựng Thanh Hóa đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án.

Trong đó, đáng chú ý là đề xuất Bộ Xây dựng ban hành hướng dẫn cụ thể về phương pháp đánh giá tác động của biến động giá xăng dầu, làm cơ sở để xem xét điều chỉnh hợp đồng theo quy định về bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản.

Đồng thời, kiến nghị cho phép chuyển đổi hình thức hợp đồng từ trọn gói hoặc đơn giá cố định sang hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh trong trường hợp giá vật liệu biến động ngoài khả năng kiểm soát.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường theo dõi, cập nhật giá vật liệu xây dựng; kiểm soát chặt chẽ thị trường, tránh tình trạng đầu cơ, găm hàng, thổi giá. Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án được yêu cầu chủ động rà soát hợp đồng, đánh giá tác động, sử dụng hiệu quả chi phí dự phòng và điều chỉnh kế hoạch triển khai phù hợp.

Trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng, việc chủ động thích ứng, linh hoạt trong quản lý chi phí và điều hành dự án được xem là yếu tố then chốt.

Việc phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, chủ đầu tư và nhà thầu, cùng với các giải pháp chính sách kịp thời, sẽ góp phần hạn chế tác động tiêu cực, bảo đảm tiến độ và hiệu quả đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới.