Fintech thúc đẩy đổi mới mô hình hoạt động của ngành ngân hàng

Trong tiến trình đổi mới nền kinh tế, Đảng và Nhà nước luôn coi hiện đại hóa hệ thống tài chính - ngân hàng là yêu cầu quan trọng để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Định hướng phát triển ngân hàng đã chuyển dần từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng hoạt động, hiện đại hóa công nghệ, tăng cường minh bạch và hội nhập.

Trong đó, Fintech ngày càng được nhìn nhận như một bộ phận của quá trình đổi mới mô hình hoạt động ngân hàng, thanh toán và trung gian tài chính. Fintech gắn chặt với quá trình phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, ngân hàng số và hiện đại hóa hạ tầng tài chính, qua đó hỗ trợ mở rộng tài chính toàn diện, kiểm soát rủi ro và nâng cao năng lực điều tiết của Nhà nước đối với nền kinh tế.

Thực tế, ngành ngân hàng Việt Nam đã đạt bước tiến đáng kể trong lĩnh vực Fintech, đặc biệt trong giai đoạn 2021-2025. Thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng mạnh cả về số lượng và giá trị giao dịch. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP; số lượng và giá trị giao dịch bình quân hằng năm giai đoạn 2021-2025 tăng lần lượt 58,86% và 24,36%.

Riêng năm 2025 so với năm 2024, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 42,21% về số lượng và 22,65% về giá trị. Giao dịch qua QR Code, Internet và điện thoại di động tiếp tục tăng cao.

Trong quá trình này, các ngân hàng thương mại Nhà nước (NHTMNN) giữ vai trò quan trọng trong dẫn dắt phát triển thanh toán số và mở rộng ứng dụng Fintech trong toàn hệ thống. Với lợi thế về quy mô, mạng lưới hoạt động rộng và cơ sở khách hàng lớn, các ngân hàng như Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank là lực lượng đi đầu trong phát triển Mobile Banking, Internet Banking, thanh toán QR Code và các dịch vụ tài chính trên nền tảng số.

Tính đến ngày 31/10/2025, đã có 50 tổ chức không phải là ngân hàng được NHNN cấp phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Ngoài thanh toán, doanh nghiệp Fintech còn tham gia vào nhận biết khách hàng điện tử, chấm điểm tín dụng và quản lý tài chính cá nhân.

Quy mô thị trường Fintech Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 19,8 tỷ USD và dự báo tăng trưởng bình quân 17,3% đến năm 2032, trong đó thanh toán số tiếp tục chiếm ưu thế. Sự phát triển của Fintech đang hỗ trợ trực tiếp cho khu vực kinh tế nhà nước.

Fintech giúp các NHTMNN và Ngân hàng Chính sách xã hội mở rộng tín dụng chính sách xã hội, tín dụng xanh, tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như nông nghiệp công nghệ cao. Việc số hóa quy trình thẩm định, phê duyệt và giám sát sau giải ngân giúp nâng chất lượng dẫn vốn, hạn chế rủi ro và tăng hiệu quả của các chương trình tín dụng có mục tiêu phát triển.

Trong điều kiện các NHTMNN vẫn giữ vai trò quan trọng trong cung ứng vốn cho nền kinh tế, việc đẩy mạnh ứng dụng Fintech tại nhóm ngân hàng này có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả phân bổ nguồn lực và hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế nhà nước.

Không chỉ hỗ trợ tín dụng và thanh toán, Fintech còn góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống ngân hàng nhờ dòng tiền minh bạch hơn, dữ liệu giao dịch đầy đủ hơn, tốc độ lưu chuyển vốn nhanh hơn và chi phí giao dịch thấp hơn.