Đẩy mạnh điện mặt trời mái nhà có lưu trữ

Mới đây, UBND TP.HCM ban hành Kế hoạch 239, triển khai thực hiện Chỉ thị số 10 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển ĐMT mái nhà trên địa bàn thành phố.

Theo đó, TP.HCM sẽ đẩy mạnh mô hình ĐMT tự sản, tự tiêu tại các hộ gia đình và công sở trong thời gian tới. Công suất ĐMT tự sản, tự tiêu hiện tại của thành phố mới chỉ hơn 400 MWp. Trong khi với 2,5 triệu mái nhà, nếu mỗi mái nhà tạo ra khoảng 3 - 5 kWp, công suất hỗ trợ nguồn khi có nắng có thể lên tới 1.000 MW trong năm.

Tương tự, số liệu từ Tổng công ty Điện lực miền Bắc cho thấy đến hết quý đầu năm nay, tại 17 tỉnh, thành phố miền Bắc đã có 4.622 khách hàng lắp đặt hệ thống ĐMT mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất hơn 611 MW. Riêng trong ba tháng đầu năm nay, có thêm 2.201 khách hàng tham gia lắp đặt mới, bổ sung hơn 141,5 MW công suất ĐMT mái nhà.

Có thể thấy, các con số trên khá khiêm tốn so với kỳ vọng và tiềm năng về năng lượng tái tạo của Việt Nam. Chuyên gia năng lượng, TS Nguyễn Huy Hoạch (Hiệp hội Năng lượng VN) cho rằng, ĐMT mái nhà kết hợp pin lưu trữ đã bắt đầu cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt với nhóm hộ tiêu thụ điện trung bình và cao. Chẳng hạn, nếu một hộ gia đình sử dụng khoảng 600 kWh điện/tháng, hệ thống ĐMT mái nhà công suất khoảng 5 kWp kết hợp pin lưu trữ 10 kWh sẽ giúp tiền điện gia đình có thể giảm khoảng 70-90% lượng điện mua từ lưới, tương đương tiết kiệm khoảng 1,8 - 2,2 triệu đồng mỗi tháng. Khi mức tiêu thụ điện tăng lên khoảng 800 - 1.000 kWh/tháng, hệ thống được khai thác gần tối đa, giúp thời gian hoàn vốn từ 5 năm rút xuống còn khoảng 3-4 năm.

Hấp dẫn là thế, tại sao số hộ gia đình lắp ĐMT có pin lưu trữ vẫn còn rất thấp? Theo TS Hoạch, ĐMT mái nhà kết hợp BESS không phải giải pháp phù hợp với mọi hộ dân mà chỉ có lợi với các hộ sử dụng điện lớn. Nhưng nhóm hộ sử dụng từ 600 kWh điện/tháng trở lên hiện chỉ chiếm khoảng 5 - 8% tổng số hộ trên cả nước, tương đương khoảng 1,5 - 2 triệu hộ gia đình.

Vì thế, để đẩy mạnh cần có cơ chế tín dụng xanh với lãi suất thấp, thời gian vay dài để người dân dễ tiếp cận. Thứ hai là cơ chế mua điện dư từ hệ thống pin lưu trữ này cũng chưa có.

"Chúng ta đẩy mạnh khuyến khích phát triển ĐMT mái nhà có pin lưu trữ, nhưng thử hỏi có ai tiếp cận được tín dụng xanh lãi suất ưu đãi? Có ai bán được điện từ pin lưu trữ lên lưới? Cơ chế khuyến khích thực sự của chúng ta vẫn chậm so với nhu cầu phát triển và tham vọng phát triển nguồn điện tái tạo này", ông Hoạch nói.