Đào tạo nhân lực gắn với việc làm, thu nhập

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 1538/QĐ-TTg ngày 12/8/2026 ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Thông báo số 123-TB/VPTW ngày 16/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc về chất lượng nguồn lao động Việt Nam, giải pháp tạo việc làm bền vững ở nông thôn, đô thị, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và công tác đào tạo nguồn nhân lực trong giai đoạn phát triển mới.

Kế hoạch nhằm tổ chức quán triệt sâu sắc, triển khai nghiêm túc, đồng bộ, hiệu quả các nội dung nêu tại Thông báo số 123-TB/VPTW; từng bước khắc phục những tồn tại, hạn chế, đồng thời cụ thể hóa trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong phát triển nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng việc làm, phát triển kỹ năng và kết nối cung - cầu lao động.

Tập trung 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp

Theo Kế hoạch, các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện đầy đủ, hiệu quả 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Trong đó, tạo việc làm bền vững ở đô thị phải gắn với mô hình tăng trưởng mới, phát triển doanh nghiệp và nâng cao chất lượng sống; tạo việc làm bền vững ở nông thôn gắn với nâng cao giá trị lao động, thúc đẩy chuyển dịch lao động có kỹ năng và bảo đảm sinh kế bền vững.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc tạo việc làm bền vững được gắn với khơi dậy nội lực, giảm nghèo bền vững và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu đổi mới đào tạo nguồn nhân lực gắn với xây dựng hệ thống phát triển kỹ năng quốc gia, chuyển từ đáp ứng nhu cầu trước mắt sang chuẩn bị năng lực cạnh tranh dài hạn của quốc gia.

Cùng với đó là mở rộng các kênh tạo việc làm, nâng cao kỹ năng của người lao động và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Gắn quy hoạch không gian phát triển với tạo việc làm bền vững

Đối với khu vực đô thị, Kế hoạch yêu cầu phát triển mạnh cầu lao động thông qua thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, nhất là kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, logistics, thương mại điện tử, dịch vụ chất lượng cao, kinh tế số, kinh tế xanh và các ngành có giá trị gia tăng cao.

Quy hoạch và tổ chức không gian phát triển phải gắn với mục tiêu tạo việc làm bền vững, bảo đảm phân bổ hợp lý việc làm và nguồn nhân lực.

Các dự án đầu tư tạo việc làm có năng suất, giá trị gia tăng cao, sử dụng công nghệ tiên tiến, có hoạt động chuyển giao công nghệ và đào tạo người lao động được định hướng thu hút, ưu đãi. Đồng thời, hạn chế các dự án chủ yếu dựa vào lao động giản đơn, tiêu hao nhiều tài nguyên và năng lượng.

Kế hoạch yêu cầu rà soát, dự báo nhu cầu nhân lực tại các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao, trung tâm kinh tế, dự án lớn và công trình trọng điểm; xây dựng phương án đào tạo, kết nối, điều tiết và thu hút lao động, không để thiếu hụt nhân lực ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.

Một nhiệm vụ khác là phát triển mạnh khu vực việc làm chính thức; nghiên cứu, hoàn thiện chính sách hỗ trợ lao động phi chính thức, hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất và doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển sang hoạt động chính thức, qua đó bảo đảm người lao động được giao kết hợp đồng, tham gia bảo hiểm và được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.

Việc tạo việc làm tại đô thị cũng phải gắn với nâng cao chất lượng sống và cân đối cung - cầu lao động thông qua phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở cho thuê, trường học, y tế cơ sở, giao thông công cộng, thiết chế văn hóa và các dịch vụ thiết yếu tại khu vực tập trung đông người lao động.

Cùng với đó, nâng cao chất lượng, hiệu quả dịch vụ việc làm, tư vấn, hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, nhất là đối với lao động phi chính thức, người mất việc làm hoặc có nguy cơ mất việc làm.

Xây dựng cơ chế liên thông giữa phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và đại học

Một trong những nội dung đáng chú ý của Kế hoạch là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác phân luồng, hướng nghiệp, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học theo hướng ứng dụng, thực hành, gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thị trường lao động và doanh nghiệp.

Theo đó, xây dựng, hoàn thiện cơ chế liên thông giữa giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học; đồng thời nghiên cứu phát triển mô hình trung học nghề phù hợp.

Kế hoạch đặt ra yêu cầu nâng cao vị thế, thu nhập và cơ hội phát triển nghề nghiệp của lao động kỹ thuật, từng bước đưa giáo dục nghề nghiệp trở thành lựa chọn phù hợp, hấp dẫn đối với người học.

Mô hình đào tạo nghề kép cũng được định hướng nghiên cứu, phát triển theo hướng kết hợp đào tạo kiến thức, kỹ năng cơ bản tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp với đào tạo thực hành, thực tập tại doanh nghiệp.

Doanh nghiệp được khuyến khích tham gia xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, cử chuyên gia hướng dẫn, đánh giá kỹ năng và tuyển dụng người học sau đào tạo.

Đào tạo nhân lực theo nhu cầu và đặt hàng của doanh nghiệp

Kế hoạch yêu cầu chú trọng đào tạo theo nhu cầu và đặt hàng của doanh nghiệp, bộ, ngành, địa phương. Trong đó, các bộ quản lý ngành định hướng, xác định nhu cầu nhân lực; địa phương xác định nhu cầu theo quy hoạch và không gian phát triển; doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tổ chức thực hành, đánh giá kỹ năng và tuyển dụng.

Cơ chế liên kết giữa Nhà nước, cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp tiếp tục được tăng cường, trong đó phát huy vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong đặt hàng, tổ chức thực hành và đánh giá chất lượng đầu ra.

Kế hoạch cũng yêu cầu xây dựng, cập nhật chuẩn kỹ năng nghề quốc gia; đẩy mạnh đánh giá, công nhận kỹ năng nghề, công nhận kết quả học tập và kinh nghiệm làm việc; phát triển hồ sơ kỹ năng của người lao động để tích lũy, cập nhật và chuyển đổi kỹ năng trong suốt quá trình làm việc.

Công tác đào tạo lại, đào tạo nâng cao và học tập suốt đời được đẩy mạnh; đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ người lao động thường xuyên học tập, tích lũy chứng chỉ, tín chỉ kỹ năng, đáp ứng yêu cầu số hóa, xanh hóa, thích ứng với biến đổi khí hậu và tái cấu trúc việc làm.

Nhu cầu và nội dung đào tạo phải được xác định cụ thể theo từng ngành, nghề, trình độ, trong đó ưu tiên công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ số, bán dẫn, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, dịch vụ hiện đại và các nghề phù hợp với sinh kế tại chỗ.

Đáng chú ý, Kế hoạch định hướng từng bước đổi mới cơ chế phân bổ nguồn lực cho đào tạo theo hướng gắn với tỷ lệ có việc làm, mức thu nhập sau đào tạo, mức độ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và hiệu quả sử dụng lao động.