Bốn điều kiện cơ bản để phát triển hàng không chặng ngắn tại Việt Nam

Hàng không chặng ngắn được định nghĩa là hoạt động khai thác tàu bay cỡ nhỏ dưới 80 ghế trên các đường bay có cự ly dưới 555km. Hiện nay tại Việt Nam, phần lớn các đường bay dưới 555 km đang không được khai thác, hoặc nếu có thì được phục vụ bởi các tàu bay cỡ lớn 180 ghế, dòng tàu bay được thiết kế tối ưu cho hành trình dài và không phát huy được hiệu suất tối đa trên các chặng bay ngắn.

Do đó, Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển các chặng bay ngắn dưới 555 km.

Theo nghiên cứu của ATR (nhà sản xuất máy bay chặng ngắn hàng đầu thế giới) đã kết hợp với Tổng Công ty Tư vấn Thiết kế Giao thông Vận tải (TEDI), có 4 điều kiện cơ bản để phát triển hàng không chặng ngắn đang hội tụ đồng thời tại Việt Nam.

Hiện 90% lưu lượng chuyến bay nội địa đang tập trung tại 10 trong số 22 cảng hàng không, điều này đồng nghĩa 12 sân bay còn lại đang hoạt động dưới công suất đáng kể, với hạ tầng đã sẵn sàng nhưng tần suất khai thác rất hạn chế. Đây là nguồn tài nguyên chưa được sử dụng hiệu quả mà hàng không chặng ngắn có thể khai thác ngay mà không cần đầu tư xây mới.

25% đường bay nội địa Việt Nam có chiều dài dưới 555 km, tạo ra một nhóm thị trường tự nhiên cho tàu bay cỡ nhỏ.

Đáng chú ý hơn, theo nghiên cứu do ATR phối hợp với TEDI thực hiện năm 2024, trong tổng số 149 cặp cảng hàng không nội địa nằm trong phạm vi 555 km, có tới 117 đường bay (79%) kết nối các cảng hiện hữu nhưng chưa từng được khai thác. Trong số đó, 87 đường bay có đủ tiềm năng lưu lượng hành khách để vận hành có lợi nhuận và một đội bay 25 chiếc ATR 72-600 là đủ để phục vụ tối ưu toàn bộ 87 đường bay này.

Vận tải hàng không nội địa Việt Nam được dự báo tăng trưởng trên 20% trong giai đoạn 2023–2027, nâng số chuyến bay bình quân đầu người tiệm cận mức của các quốc gia láng giềng, nền tảng tăng trưởng cầu đủ lớn để một hãng hàng không chặng ngắn mới có thể xây dựng lộ trình phát triển bền vững.

Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không theo Quyết định 648/QĐ-TTg đặt mục tiêu nâng số cảng từ 22 lên 30 vào năm 2030, đồng thời lên kế hoạch xây dựng sân bay nội địa chuyên dụng tại cả Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh.

Khi hai trung tâm kinh tế - văn hóa - chính trị lớn nhất đất nước có sân bay nội địa riêng thì một nửa tổng số cảng hàng không còn lại sẽ nằm trong bán kính 555 km, tức là toàn bộ đều phù hợp cho mô hình hàng không chặng ngắn.

Dù đã hội tụ đủ các điều kiện lý tưởng để hình thành một phân khúc thị trường mới, song vận tải hàng không chặng ngắn tại Việt Nam hiện vẫn gần như chưa phát triển. Đây là phân khúc không cạnh tranh với các hãng hàng không hiện có mà đóng vai trò bổ sung, hoàn thiện hệ sinh thái kết nối quốc gia.