Theo dõi Báo điện tử Công lý trên
Văn hóa - Du lịch

“Báu vật” nhà cổ hơn 300 năm bên dòng Kôn ở Gia Lai

Đức Hồ • 23/04/2026 - 16:10

Giữa không gian xanh mướt của làng rau truyền thống Thuận Nghĩa (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai), những ngôi nhà cổ hàng trăm năm tuổi vẫn lặng lẽ tồn tại bên dòng Kôn hiền hòa. Nổi bật trong số đó là ngôi nhà của tổ tộc họ Quách với tuổi đời hơn 300 năm, được xem như “báu vật” của vùng đất từng gắn với nghĩa quân Tây Sơn.

img_0401.jpeg
Ngôi nhà nằm giữa khu dân cư lâu đời, trước đây thuộc làng Thuận Nghĩa, thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định cũ. Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, nơi đây vẫn giữ được dáng dấp cổ kính, mộc mạc, như một chứng nhân của quá trình khai khẩn và lập làng.
img_0397.jpeg
Theo gia phả, thủy tổ dòng họ Quách là ông Quách Tịnh Nương, người gốc Phúc Kiến (Trung Hoa), di cư đến vùng đất này cách nay hơn ba thế kỷ. Từ một gia đình ban đầu, đến nay dòng họ đã phát triển qua 13 đời với hơn 500 người, góp phần hình thành cộng đồng cư dân đông đúc ở Thuận Nghĩa.
img_0395.jpeg
Trong dòng tộc này, thi sĩ Quách Tấn (1910 - 1992) là nhân vật tiêu biểu, để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống văn hóa. Ông là tác giả cuốn “Nước non Bình Định”, được xem như một “sử thi” về vùng đất võ, đồng thời là thành viên của nhóm “Bàn thành tứ hữu” cùng Hàn Mặc Tử, Yến Lan và Chế Lan Viên.
img_0396.jpeg
Không riêng gì họ Quách, khu vực Thuận Nghĩa hiện còn khoảng 10 ngôi nhà cổ khác thuộc các dòng họ Trần, Nguyễn… Đây đều là những công trình có tuổi đời hàng trăm năm, gắn liền với lịch sử hình thành vùng đất Tây Sơn.
img_0406.jpeg
Hiện nay, ông Quách Hùng (74 tuổi), hậu duệ đời thứ 10, là người trực tiếp trông coi ngôi nhà cổ. Ông cho biết, dù trải qua hàng trăm năm cùng chiến tranh và thiên tai, phần lớn kiến trúc vẫn được giữ nguyên vẹn.
img_0398.jpeg
“Chúng tôi chỉ sửa lại mái để đảm bảo an toàn, còn kết cấu, cách bố trí bên trong gần như không thay đổi. Những gì thuộc về tổ tiên thì con cháu luôn cố gắng gìn giữ”, ông Hùng chia sẻ.
img_0400.jpeg
Các ngôi nhà mang đặc trưng kiến trúc truyền thống miền Trung với kiểu nhà gỗ 5 gian, hai chái, mái lợp ngói. Điều đặc biệt là toàn bộ khung nhà, từ cột, kèo đến xà ngang, đều được liên kết bằng mộng gỗ thủ công, sử dụng chốt tre, không dùng đinh sắt.
img_0404.jpeg
Dù phải chịu tác động khắc nghiệt của thời tiết miền Trung, đặc biệt là mưa bão, nhưng ngôi nhà này vẫn giữ được sự vững chãi đáng kinh ngạc. Theo người dân, gỗ dùng để dựng nhà được lựa chọn kỹ lưỡng, có độ bền cao và ít bị mối mọt.
img_0402.jpeg
Những năm gần đây, khi địa phương phát triển mô hình du lịch cộng đồng gắn với làng rau Thuận Nghĩa, các ngôi nhà cổ trở thành điểm nhấn thu hút du khách. Du khách không chỉ tham quan, trải nghiệm sản xuất nông nghiệp mà còn được tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của vùng đất.
img_0403.jpeg
Tuy nhiên, việc bảo tồn và phát huy giá trị nhà cổ vẫn còn nhiều thách thức. Theo ông Quách Văn Cầu, Bí thư Chi bộ khối Thuận Nghĩa, để gìn giữ lâu dài những di sản này cần có sự chung tay của cộng đồng và chính sách hỗ trợ từ Nhà nước.
img_0405.jpeg
Giữa nhịp sống hiện đại, những mái nhà trăm tuổi bên dòng Kôn vẫn đứng đó, trầm mặc và bền bỉ, như một phần ký ức không thể tách rời của vùng đất Tây Sơn xưa.
Bài liên quan
(0) Bình luận
Đọc thêm Văn hóa - Du lịch
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
Xem thêm
Đọc nhiều
Văn hóa - Du lịch
“Báu vật” nhà cổ hơn 300 năm bên dòng Kôn ở Gia Lai

CƠ QUAN NGÔN LUẬN CỦA TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO

Giấy phép số 226/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp

Tổng Biên tập: Trần Đức Vinh

Phó Tổng Biên tập: Tô Thị Lan Phương

DMCA.com Protection Status

Trụ sở Tòa soạn: 262 Đội Cấn, phường Ngọc Hà, Hà Nội

Điện thoại: 0243.7379.192

Hotline: 0912.532.315-0961.101.678

Email: [email protected]

©Bản quyền thuộc về Báo Công lý

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.